هشدار معاون وزارت بهداشت: چالش‌های جدی جمعیتی و سلامت در ایران

علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، ضمن قدردانی از تلاش‌های مدیران و کارکنان شبکه بهداشت، بر نقش حیاتی و تعیین‌کننده آنان در نظام سلامت کشور تأکید کرد. وی با اشاره به اینکه شاخص‌های سلامت نشان‌دهنده وضعیت حکمرانی یک کشور است، پیشرفت در این حوزه را تنها با رویکرد علمی و مبتنی بر شواهد امکان‌پذیر دانست و از برخوردهای احساسی و شعارگونه انتقاد کرد.

اهمیت علم و دانش در سلامت

رئیسی تأکید کرد که علم مرز نمی‌شناسد و تفکیک‌های غیرعلمی مانند «علم بومی بدون پشتوانه علمی» مانعی جدی برای پیشرفت است. او افزود که آموزش دانشگاهی باید مبتنی بر علم صحیح باشد و استفاده از منابع معتبر بین‌المللی، به معنای نفی هویت یا دانش بومی نیست.

پیچیدگی شاخص‌های سلامت و عوامل مؤثر بر آن

معاون بهداشت وزارت بهداشت خاطرنشان کرد که شاخص‌های سلامت تک‌علتی نیستند و هرگونه تحلیل ساده‌انگارانه نشان‌دهنده عدم درک صحیح از پیچیدگی این حوزه است. او تأکید کرد که بهبود این شاخص‌ها نیازمند توجه هم‌زمان به تمام اجزای شبکه سلامت و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن است.

بهبود شاخص‌هایی مانند مرگ‌ومیر نوزادان، تنها نتیجه عملکرد وزارت بهداشت نیست. دسترسی به آب سالم، آموزش، ارتقای سواد عمومی و مشارکت مردم نقش اساسی در این حوزه دارند.

کاهش چشمگیر مرگ‌ومیر نوزادان: دستاورد ملی

رئیسی با اشاره به روند جهانی کاهش مرگ‌ومیر نوزادان، بیان کرد که طی ۵۰ سال گذشته، این شاخص در جهان از حدود ۵ میلیون نفر در سال به ۲ تا ۲.۳ میلیون نفر در سال ۲۰۲۰ کاهش یافته است. وی افزود که جمهوری اسلامی ایران توانسته است شاخص مرگ‌ومیر نوزادان را از حدود ۴۵ تا ۵۰ در هزار تولد زنده در ابتدای انقلاب به زیر ۱۰ در هزار تولد برساند که این رقم بسیار پایین‌تر از میانگین جهانی ۱۹ در هزار تولد زنده است.

• دستاورد ایران: کاهش مرگ‌ومیر نوزادان از ۴۵-۵۰ به زیر ۱۰ در هزار تولد.
• میانگین جهانی: ۱۹ در هزار تولد زنده.

با این حال، او هشدار داد که این دستاورد نباید منجر به خوش‌بینی و غفلت شود، زیرا تفاوت‌های استانی و منطقه‌ای همچنان وجود دارد و بررسی دقیق علل مرگ‌ومیر نوزادان در بخش‌های مختلف (مراقبت‌های بارداری، تجهیزات، نیروی انسانی، آموزش یا خدمات بیمارستانی) ضروری است.

تغذیه با شیر مادر: یک مداخله سلامت‌محور

رئیسی تغذیه با شیر مادر را یکی از مهم‌ترین مداخلات سلامت‌محور دانست و تأکید کرد که شیر مادر تنها یک ماده غذایی نیست، بلکه نقش واکسن، دارو، عامل ایمنی‌بخش، منبع آرامش و پیوند عاطفی را ایفا می‌کند. او با اشاره به افت مقطعی در تغذیه با شیر مادر به دلیل تغییرات فرهنگی و اجتماعی، این موضوع را زنگ خطری جدی دانست که نیازمند آموزش و فرهنگ‌سازی گسترده ملی است.

چالش جمعیت: کاهش نرخ باروری و افزایش سالمندی

معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره تحولات جمعیتی کشور هشدار داد و گفت: «کاهش شدید نرخ باروری و افزایش سالمندی جمعیت، یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی کشور است.» وی افزود که برای نخستین بار، تعداد تولدها در کشور به کمتر از یک میلیون نفر رسیده و در برخی استان‌ها مانند گیلان، البرز و مازندران، تعداد مرگ‌ومیر از تولد پیشی گرفته است.

آمار و پیش‌بینی‌ها:

رئیسی هشدار داد که در صورت تداوم این روند، فشار بسیار سنگینی بر نظام سلامت و منابع کشور وارد خواهد شد و بر ضرورت برنامه‌ریزی دقیق و نگاه علمی برای سالمندی فعال، مولد و بهره‌مند از تجربه تأکید کرد.

ضرورت مداخلات علمی و یکپارچه

وی در پایان بر ضرورت انجام مداخلات علمی، ملی و مبتنی بر شواهد در حوزه سلامت مادر، نوزاد و جمعیت تأکید کرد. او بیان داشت که جمع‌آوری آمار به‌تنهایی کافی نیست و باید با تحلیل دقیق داده‌ها، تعیین اولویت‌های استانی، تقویت همکاری بین‌بخشی و مشارکت مردمی، از بروز مرگ‌های قابل پیشگیری مادر و نوزاد جلوگیری کرد و آینده سلامت و جمعیت کشور را با رویکردی مسئولانه، علمی و یکپارچه تضمین کرد.