راهبردهای جدید دولت برای بهره‌گیری از توان علمی کشور و حل چالش‌های ملی

دولت سیزدهم با رویکردی نوین، مأموریت‌های حیاتی کشور را به دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های تراز اول واگذار کرده است. این رویکرد که بر بهره‌گیری حداکثری از توان علمی و پژوهشی کشور تأکید دارد، مسئولیت سنگینی را بر دوش محققان می‌گذارد و نیازمند مدیریت دقیق زمان، داده‌های صحیح و هم‌گرایی بی‌سابقه در جامعه علمی است.

مأموریت‌های کلیدی و نقش پژوهشگاه‌ها

سیدمهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در مراسم معارفه سرپرست جدید پژوهشگاه مواد و انرژی در مشکین‌دشت البرز، به تشریح این رویکرد پرداخت. وی با اشاره به مأموریت‌های مشخص رئیس‌جمهور در موضوعاتی نظیر مدیریت آب، ناترازی انرژی و اصلاح قیمت‌گذاری‌ها، بر نقش محوری دانشگاه‌ها در حل این چالش‌ها تأکید کرد.

پژوهشگاه‌ها دارای ظرفیت‌هایی نظیر انباشت دانش تخصصی در بلندمدت و خطوط پژوهشی روشن هستند که دانشگاه‌ها کمتر از آن برخوردارند. ترکیب این تخصص‌گرایی با نگاه جامع دانشگاه‌ها به مسائل اجتماعی و اقتصادی، کلید حل چالش‌های ملی در حوزه‌هایی چون نفت، شیمی و مواد پیشرفته است.

معاون پژوهشی وزیر علوم، تقویت پیوند میان ساختارهای مختلف علمی را مأموریت اصلی معاونت خود دانست. او بر این باور است که پژوهشگاه‌ها با دانش تخصصی و خطوط پژوهشی روشن خود، می‌توانند مکمل دانشگاه‌ها باشند و ترکیب این تخصص‌گرایی با نگاه جامع دانشگاهی، راهگشای چالش‌های ملی در صنایع مهمی چون نفت، شیمی و مواد پیشرفته خواهد بود.

توسعه زیرساخت‌های ملی و دیپلماسی علمی

در راستای تقویت زیرساخت‌های پژوهشی، برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی ۱۰ آزمایشگاه ملی در کشور انجام شده است. این آزمایشگاه‌ها که متعلق به واحد خاصی نخواهند بود، خدماتی در سطح ملی ارائه خواهند داد و پژوهشگاه‌ها با توجه به تجربه و تجهیزات منحصربه‌فردشان، محور اصلی راه‌اندازی و مدیریت این مراکز محسوب می‌شوند.

ابطحی همچنین بر اهمیت حضور فعال در شبکه‌های علمی بین‌المللی، مانند شبکه نانوفناوری جهان اسلام، تأکید کرد. وی خاطرنشان کرد که خروج از این عرصه‌ها می‌تواند تبعات راهبردی و سیاسی برای کشور به همراه داشته باشد و بر لزوم تقویت دیپلماسی علمی تأکید کرد.

تغییر رویکرد در جذب هیئت علمی و تجاری‌سازی دستاوردها

معاون وزیر علوم با انتقاد از حاکمیت نگاه‌های فردی بر منافع ملی، خواستار مسئولیت‌پذیری جمعی در سازمان‌ها شد. وی تصریح کرد که در جذب اعضای هیئت علمی جدید برای پژوهشگاه‌ها، توانایی کار تیمی و روحیه همگرایی باید بر درخشش‌های فردی اولویت یابد.

علاوه بر این، ابطحی بر ضرورت حمایت بیشتر از دفاتر انتقال فناوری (TTO) تأکید کرد. این دفاتر نقش حیاتی در حفظ حقوق مالکیت فکری و تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی دارند و حمایت از آن‌ها به تبدیل علم به ثروت کمک شایانی خواهد کرد.

در پایان، معاون وزیر علوم با اشاره به جایگاه برجسته پژوهشگاه مواد و انرژی در تربیت فارغ‌التحصیلان تأثیرگذار و تولید نشریات معتبر، بر لزوم تدوین یک برنامه راهبردی دقیق برای حفظ سرمایه‌های انسانی و تجهیزاتی این مرکز تأکید کرد.