تغییر رویکرد مدیریت فاضلاب: از خشکسالی تا بهره‌وری درآمدی

وضعیت خشکسالی و چالش‌های آبی کشور

علیرضا جزءقاسمی با اشاره به شرایط اقلیمی کشور، اعلام کرد که ایران در حال تجربه ششمین سال متوالی خشکسالی است. سال آبی گذشته با کاهش ۴۰ درصدی بارش‌ها نسبت به میانگین بلندمدت همراه بوده که نشان‌دهنده عمق بحران آب است. وی ابراز امیدواری کرد که بارش‌های اخیر بتواند زنجیره این خشکسالی‌های پی‌درپی را قطع کند.

«سال آبی گذشته با کاهش ۴۰ درصدی بارش‌ها نسبت به میانگین بلندمدت، پنجمین سال خشکسالی را تجربه کردیم و اکنون در ششمین سال این پدیده قرار داریم.»

با وجود این شرایط دشوار، جزءقاسمی تاکید کرد که با مدیریت صحیح، آب شرب پایدار با کمترین تنش در اختیار هم‌وطنان قرار گرفته است، هرچند تابستانی دشوار برای صنعت آب و فاضلاب رقم خورده بود.

اهمیت مدیریت تاسیسات فاضلاب

معاون راهبری و نظارت بر بهره‌برداری شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، مدیریت تاسیسات بهره‌برداری، به‌ویژه در حوزه‌های جمع‌آوری، انتقال و تصفیه فاضلاب را بسیار حیاتی دانست. او با اشاره به پیچیدگی و هزینه‌بر بودن این تاسیسات، اعمال نهایت دقت و نظارت بر زیرساخت‌ها را اجتناب‌ناپذیر خواند.

تولید پساب و پتانسیل‌های آن

• تولید سالانه پساب: سالانه بیش از ۱.۸ میلیارد مترمکعب پساب در کشور تولید می‌شود.
• پتانسیل ارتقاء: این رقم قابل توجه است و پتانسیل بالایی برای ارتقاء و استفاده مجدد دارد.

جزءقاسمی در خصوص استراتژی مدیریت دارایی‌ها در شرایط فعلی که کشور با محدودیت‌های مالی و خشکسالی مواجه است، تصریح کرد که تمرکز بر نگهداری، تعمیرات پیشگیرانه، بهره‌برداری اصولی و ارتقاء همزمان تاسیسات در اولویت قرار گرفته است. وی تاکید کرد که گذار از نگاه صرفاً توسعه‌محور به رویکرد «بهره‌برداری، نگهداری و ارتقاء تاسیسات» یک ضرورت است.

تغییر نگاه از مرکز هزینه به مرکز درآمد

نقش تاسیسات فاضلاب در حفظ بهداشت عمومی و محیط زیست بر کسی پوشیده نیست. جزءقاسمی بیان کرد که توسعه این تاسیسات در شرایط کنونی تنها از طریق منابع داخلی شرکت‌ها و جذب سرمایه‌گذاری امکان‌پذیر است. در همین راستا، نگاه به تاسیسات فاضلاب از «مرکز هزینه» به «مرکز درآمد» تغییر یافته است.

موفقیت‌های شرکت‌های پیشرو

برخی شرکت‌های آب و فاضلاب با سرمایه‌گذاری مناسب در حوزه پساب و بیوگاز، بهره‌وری بالایی را محقق کرده‌اند. همچنین در حوزه مدیریت لجن (Sludge)، شرکت‌های پیشرویی وجود دارند که با ایجاد تنوع در سبد درآمدی و کاهش وابستگی به درآمدهای ناشی از آب‌بها و فاضلاب‌بها، موفقیت‌های چشم‌گیری کسب کرده‌اند.

برنامه‌های آتی و نظارت بر عملکرد

جزءقاسمی در پایان به برنامه‌های آتی معاونت خود اشاره کرد و گفت که ارزیابی تصفیه‌خانه‌ها انجام شده و از امسال، ارزیابی شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب نیز در دستور کار قرار گرفته است تا نظارت جدی بر عملکرد شرکت‌ها اعمال شود.

او ابراز امیدواری کرد که با تغییر نگرش صورت‌گرفته، شاهد ارتقای تاسیسات به عنوان دارایی‌های فیزیکی ارزشمند باشیم و از شرکت‌های حاضر در همایش خواست تا با استفاده از تجربیات یکدیگر و پرهیز از عملکرد جزیره‌ای، در جهت تعالی صنعت آب و فاضلاب گام بردارند.