کردستان در مسیر توسعه آبیاری نوین؛ چالش‌ها و چشم‌اندازها

پیشرفت سامانه‌های نوین آبیاری در کردستان: چالش‌ها و چشم‌اندازها

استان کردستان در مسیر توسعه سامانه‌های نوین آبیاری گام‌های مهمی برداشته است، اما با چالش‌هایی نظیر کمبود اعتبارات و نیاز به مشارکت بیشتر بخش خصوصی مواجه است. این استان با هدف افزایش بهره‌وری آب و پایداری کشاورزی، برنامه‌های گسترده‌ای را در دست اجرا دارد.

جایگاه کردستان در توسعه آبیاری نوین

جبار شهسواری، مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی استان کردستان، اعلام کرد که این استان با اجرای بیش از ۳۵۰ هکتار از اراضی کشاورزی تحت پوشش سامانه‌های نوین آبیاری در سال جاری، رتبه بیستم کشور را کسب کرده است. وی ابراز امیدواری کرد که با تکمیل ۱۰۰ هکتار دیگر تا پایان سال، جایگاه استان در سطح ملی به طور قابل‌توجهی ارتقا یابد.

چالش‌ها و موانع پیش‌رو

شهسواری به امتیاز ۷۲ کردستان در تطابق با فرآیندهای دستورالعملی اجرای طرح اشاره کرد که پایین‌تر از میانگین کشوری ۸۷ است. وی علت اصلی این امر را کمبود اعتبارات و محدودیت در عقد قرارداد با شرکت‌های مشاور راهبردی دانست.

مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی استان کردستان تاکید کرد: «در حال حاضر ۵۳ پروژه آبیاری نوین اجرا شده و ۳ پروژه دیگر در دست اجراست.»

از ابتدای سال جاری، ۱۹۹ هکتار آبیاری بارانی، ۱۱ هکتار آبیاری قطره‌ای و ۱۴۰ هکتار آبیاری کم‌فشار در استان اجرا شده است. همچنین، ۸۰ هکتار آبیاری بارانی و ۲۰ هکتار آبیاری کم‌فشار نیز در دست اجرا قرار دارد.

اهداف و اولویت‌های آتی

با وجود تجهیز بخش قابل توجهی از اراضی وسیع به سامانه‌های نوین آبیاری در سال‌های گذشته، تمرکز کنونی سازمان جهاد کشاورزی استان بر اجرای پروژه‌های پراکنده با مساحت محدود است. با در نظر گرفتن محدودیت‌های اعتباری، سازمان جهاد کشاورزی در سال جاری، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری را با هدف تجهیز حدود ۵۰۰ هکتار از اراضی باقیمانده هدف‌گذاری کرده است تا روند پایداری کشاورزی در استان تداوم یابد.

اولویت اصلی سازمان، اجرای روش‌های نوین دارای راندمان و بهره‌وری بالا است. در شرایط کمبود منابع آبی، تمرکز بر سیستم‌های آبیاری قطره‌ای سطحی و زیرسطحی و ماشین‌های آبیاری قرار دارد.

• آبیاری بارانی: ۱۹۹ هکتار (اجرا شده) / ۸۰ هکتار (در دست اجرا)
• آبیاری قطره‌ای: ۱۱ هکتار (اجرا شده)
• آبیاری کم‌فشار: ۱۴۰ هکتار (اجرا شده) / ۲۰ هکتار (در دست اجرا)

آمار و ارقام کلیدی

تاکنون ۶۱ هزار و ۸۲۶ هکتار از اراضی آبی استان به سامانه‌های نوین آبیاری تجهیز شده‌اند. این میزان در سال گذشته ۷۹۰ هکتار بود که درصد بالایی از هدف‌گذاری تحقق یافت.

شهسواری از تخصیص ۱۳۵ میلیارد ریال اعتبار برای اجرای طرح‌ها در سال جاری خبر داد و افزود: «انتظار می‌رود در ماه‌های آینده نیز اعتبارات جدیدی اختصاص یابد.»

از مجموع ۱۴۲ هزار هکتار اراضی مستعد استان، تاکنون حدود ۶۲ هزار هکتار به سیستم‌های نوین مجهز شده‌اند. بخش عمده این پروژه‌ها در شرق استان و شهرستان‌های کامیاران، دهگلان، سقز، مریوان و سنندج اجرا شده است.

تأثیرات و ضرورت‌ها

مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی کردستان تأکید کرد که اجرای این طرح‌ها می‌تواند مصرف آب را بین ۷۰ تا ۹۰ درصد بهینه و بهره‌وری محصولات کشاورزی را بین ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش دهد. با وجود استقبال مناسب کشاورزان، کمبود منابع مالی و افزایش هزینه‌های اجرایی موجب کندی در روند اجرای پروژه‌ها شده است.

نقش بخش خصوصی

شهسواری نقش بخش خصوصی را در توسعه این طرح‌ها بسیار مهم دانست و تصریح کرد: «از ابتدای اجرای طرح، از ظرفیت شرکت‌های مشاور و پیمانکاران فعال در حوزه آب برای مطالعه، طراحی و اجرای پروژه‌ها استفاده شده است.» وی افزود که با موافقت معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی، اجرای پروژه‌ها به صورت طرح و ساخت به شرکت‌های دارای گرید مرتبط واگذار شده تا روند اجرای طرح‌ها تسریع شود.