جاه‌طلبی فضایی چین: برنامه ارسال ۲۰۰ هزار ماهواره و رقابت با آمریکا

برنامه بلندپروازانه چین برای تسلط بر فضا

در حالی که پیش از این رقابت فضایی میان آمریکا و چین به ساخت پایگاه در ماه یا سفر به مریخ محدود می‌شد، اکنون این رقابت به نزدیکی زمین و کنترل مدار آن کشیده شده است. یک موسسه فضایی چینی درخواست مجوز برای ارسال تعداد بی‌سابقه‌ای ماهواره به فضا را ارائه کرده است؛ این تعداد ۱۰ برابر کل ماهواره‌های موجود در مدار زمین خواهد بود.

موسسه بهره‌برداری از طیف رادیویی و نوآوری‌های فناورانه چین در نظر دارد دو منظومه مستقل فضایی راه‌اندازی کند که هر یک شامل ۹۶۷۱۴ ماهواره می‌شود. این درخواست در حال حاضر در اتحادیه بین‌المللی مخابرات، نهادی زیرمجموعه سازمان ملل، در دست بررسی است تا اطمینان حاصل شود که فرکانس‌های ماهواره‌های مختلف تداخلی با یکدیگر نخواهند داشت.

چالش‌های زمانی و مقایسه با رقبا

پیشبرد چنین پروژه عظیمی به زمان قابل توجهی نیاز دارد. سوال اصلی اینجاست که هدف چین از این سرمایه‌گذاری گسترده چیست؟ آیا تنها به دنبال نمایش قدرت و موقعیت پیشرو در اخبار علمی است یا قصد دارد سرمایه‌گذاری عظیمی در صنعت فضایی انجام دهد؟

چین سال گذشته با ارسال ۹۲ راکت به فضا رکورد جدیدی ثبت کرد، در حالی که اسپیس ایکس ۱۶۵ ماموریت را در همین بازه زمانی انجام داد. پروژه اینترنت ماهواره‌ای استارلینک ایلان ماسک در حال حاضر ۱۰ هزار ماهواره در مدار زمین دارد، اما چینی‌ها قصد دارند ۲۰ برابر این تعداد را عملیاتی کنند.

اتحادیه بین‌المللی مخابرات قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای جلوگیری از رزرو صوری مدارها و فرکانس‌ها توسط کشورها دارد. به همین دلیل، چین تنها ۱۴ سال فرصت دارد تا این پروژه بلندپروازانه را به سرانجام برساند. برنامه زمان‌بندی این پروژه به شرح زیر است:

• ۷ سال اول: حفظ حداقل یک ماهواره عملیاتی در هر منظومه.
• سال‌های ۷ تا ۹: هر منظومه باید شامل حداقل ۱۰ هزار ماهواره باشد.
• سه سال پس از آن: ۵۰ هزار ماهواره در هر منظومه قرار گیرد.
• دو سال پایانی: ۲۰۰ هزار ماهواره باید به طور کامل عملیاتی شوند.

برای درک عظمت این پروژه، باید اشاره کرد که اسپیس ایکس با وجود سرمایه‌گذاری‌های گسترده، قصد ندارد بیش از ۴۲ هزار ماهواره را در مدار زمین قرار دهد.

اهداف پنهان و خطرات احتمالی

برخی کارشناسان معتقدند که هدف چین از اعلام ارسال ۲۰۰ هزار ماهواره، صرفاً رزرو فرکانس و مدار برای جلوگیری از پیشرفت سایر کشورها است. آن‌ها بر این باورند که چین در نهایت حداکثر ۲۰ تا ۳۰ هزار ماهواره را به فضا پرتاب خواهد کرد. جالب توجه است که چین در این زمینه باید با رواندا، کشوری کوچک در آفریقا، رقابت کند که در سال ۲۰۲۱ مجوز ارسال ۳۲۷ هزار ماهواره را دریافت کرده، هرچند در زمینه عملیاتی چندان موفق نبوده است.

اگر چین واقعاً برنامه خود برای ارسال ۲۰۰ هزار ماهواره را عملی کند، پیامدهای گسترده‌ای خواهد داشت. اول از همه، خطر سندرم کسلر به واقعیت می‌پیوندد. تعداد زیاد ماهواره‌ها در فضا احتمال برخورد را به شدت افزایش می‌دهد و هر برخورد می‌تواند منجر به زنجیره‌ای از برخوردهای دیگر شود. چنین فاجعه‌ای می‌تواند ارتباطات جهانی را مختل کرده و ماموریت‌های فضایی را از بین ببرد.

در صورت موفقیت این پروژه، چین امکان شنود گسترده و وابسته کردن کشورهای ضعیف به خود در حوزه دیجیتال را به دست خواهد آورد. همچنین، این کشور قادر خواهد بود تحرکات نظامی را به صورت لحظه‌ای رصد کرده و دقت موشک‌ها و پهپادهای خود را به طرز چشمگیری افزایش دهد. در زمینه اقتصادی نیز، چین سلطه گسترده‌ای در حوزه‌های مختلف، به ویژه زندگی دیجیتال، پیدا خواهد کرد.

به طور خلاصه، اجرایی شدن این برنامه مدار زمین را تا حد زیادی در اختیار چین قرار می‌دهد و شاهد یک دوقطبی و رقابت بسیار سخت بین آمریکا و این کشور خواهیم بود.