تایید دو مورد ابتلای جدید به ویروس نیپا در هند: نگرانی‌ها و راهکارهای پیشگیری

وضعیت بیماران و اقدامات پیشگیرانه

بر اساس گزارش‌ها، هر دو بیمار شناسایی‌شده از کارکنان حوزه سلامت در همین منطقه هستند و در حال حاضر در بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان بستری شده‌اند. وزارت بهداشت هند اعلام کرده که ۱۹۶ نفر از افرادی که با این دو بیمار در تماس بوده‌اند، همگی بدون علامت باقی مانده و نتیجه آزمایش آن‌ها برای ویروس نیپا منفی بوده است.

وزارت بهداشت هند با استناد به داده‌های موجود، نیاز به نگرانی گسترده در میان عموم مردم را رد کرده است. مقامات بهداشتی تاکید کرده‌اند که زنجیره تماس‌ها به‌طور کامل شناسایی شده و پایش دقیق ادامه دارد تا هر مورد احتمالی جدید به‌سرعت کشف شود و از گسترش بیشتر بیماری جلوگیری به عمل آید.

ویروس نیپا چگونه منتقل می‌شود؟

ویروس نیپا می‌تواند از حیوان به انسان منتقل شود. شایع‌ترین مسیر انتقال، تماس مستقیم با حیوانات آلوده یا مصرف غذا و نوشیدنی‌های آلوده است. این موارد شامل میوه‌های گازخورده یا آبمیوه‌ای می‌شود که با ترشحات خفاش‌ها آلوده شده‌اند. دام‌های اهلی نیز می‌توانند نقش مهمی در انتشار ویروس ایفا کنند و این امر خطر گسترش محلی بیماری را افزایش می‌دهد. انتقال ویروس از انسان به انسان نیز ممکن است، اما معمولاً تنها در صورت تماس نزدیک و طولانی با فرد مبتلا رخ می‌دهد.

نشانه‌ها و علائم ابتلا به ویروس نیپا

بیماری ناشی از ویروس نیپا طیفی از عفونت بدون علامت، بیماری حاد تنفسی و التهاب مغزی کشنده را ایجاد می‌کند. دوره نهفتگی بیماری معمولاً بین ۴ تا ۱۴ روز است و موارد بدون علامت نادر هستند.

• علائم اولیه: تب، سردرد، درد عضلانی، استفراغ و گلودرد.
• پیشرفت بیماری: در بخش قابل‌توجهی از بیماران، بیماری به‌سرعت پیشرفت کرده و ممکن است طی چند روز به کما منجر شود.
• علائم شدید: برخی بیماران نیز دچار علائم تنفسی و آسیب‌های شدید عصبی می‌شوند.

میزان خطرناکی ویروس نیپا

ویروس نیپا به‌دلیل مرگ‌ومیر بالا (تا حدود ۷۵ درصد) و نبود درمان اختصاصی یا واکسن، در هر بار بروز، زیر نظر دقیق نهادهای ملی و بین‌المللی قرار می‌گیرد. این ویروس در رده بیماری‌های با خطر بالا برای سلامت عمومی قرار دارد و توان بالقوه برای تبدیل‌شدن به یک تهدید اپیدمیک یا حتی همه‌گیر را داراست.

در موارد شدید، ویروس نیپا می‌تواند بخش‌هایی از مغز را که کنترل عملکردهای حیاتی مانند ضربان قلب، فشار خون و حرکت چشم را برعهده دارند، درگیر کند و آسیب‌های دائمی برجای بگذارد. بازماندگان اغلب با خستگی مزمن و اختلالات عملکرد سیستم عصبی روبه‌رو می‌شوند که این پیامدها ممکن است سال‌ها ادامه داشته باشد.

تشخیص و درمان ویروس نیپا

تشخیص

تشخیص ویروس نیپا معمولاً از طریق آزمایش خون و شناسایی پروتئین‌های اختصاصی ویروس انجام می‌شود.

درمان

در حال حاضر، واکسن یا داروی اختصاصی برای درمان این بیماری وجود ندارد و درمان بر مراقبت حمایتی متمرکز است. بیماران با علائم شدید عصبی یا تنفسی ممکن است به حمایت تنفسی نیاز داشته باشند. برخی مطالعات به اثربخشی محدود داروی ریباویرین (ribavirin) اشاره کرده‌اند، اما نتایج قطعی نیست. پزشکان بر پیشگیری و کنترل زنجیره انتقال از حیوان به انسان و اجرای اقدامات کنترلی در مواجهه با بیماران مبتلا تاکید دارند.

کانون‌های بروز و شیوع ویروس نیپا

ویروس نیپا به‌طور عمده در خفاش‌های میوه‌خوار در مناطق زیر دیده می‌شود:

• هند
• بنگلادش
• جنوب‌شرقی آسیا
• بخش‌هایی از اقیانوسیه

از سال ۱۹۹۸ تاکنون چندین همه‌گیری محدود در بنگلادش، هند، مالزی، فیلیپین و سنگاپور ثبت شده است. هند در ژوئیه ۲۰۲۵ چهار مورد ابتلا شامل دو مرگ در ایالت کرالا گزارش کرد و بنگلادش بین ژانویه تا آگوست ۲۰۲۵ از چهار مورد ابتلا خبر داده بود. بروز دوره‌ای ویروس نیپا در مناطق پرخطر پدیده‌ای غیرمعمول نیست و این الگو نشان می‌دهد ویروس نیپا به‌صورت پایدار در جمعیت حیوانی منطقه حضور دارد.

شیوع و توصیه‌های پیشگیرانه

ویروس نیپا یک بیماری بسیار نادر است و تاکنون حدود ۷۵۴ مورد ابتلا در سراسر جهان برای آن گزارش شده است، هرچند کارشناسان معتقدند این رقم احتمالاً کمتر از میزان واقعی است. سازمان جهانی بهداشت خطر گسترش بین‌المللی موارد اخیر را پایین ارزیابی کرده و بر لزوم آگاهی‌رسانی، پیشگیری و مراقبت حمایتی تاکید دارد.

برخی کشورهای همسایه هند مانند تایلند و نپال کنترل‌های مرزی و فرودگاهی را افزایش داده‌اند تا از ورود ویروس نیپا جلوگیری شود. کارشناسان توصیه می‌کنند مردم در مناطق پرخطر اقدامات پیشگیرانه زیر را رعایت کنند:

• از تماس نزدیک با خفاش‌ها و دام‌های بیمار خودداری کنند.
• از مصرف میوه‌های گازخورده یا آلوده به ترشحات حیوانی پرهیز داشته باشند.
• در صورت بروز تب، سردرد شدید یا علائم تنفسی پس از سفر به مناطق درگیر، به‌سرعت به مراکز درمانی مراجعه کنند.