آیکون خبر

خبر کامل

آیفون ۱۷ پرو مکس و اپل واچ ۱۰: نمادی از شکاف عمیق نابرابری جهانی

تصور کنید بدون هیچ تردیدی، نزدیک به ۲۰۰۰ دلار برای خرید جدیدترین و پیشرفته‌ترین گجت‌های قابل حمل جهان، شامل آیفون ۱۷ پرو مکس (با قیمتی بین ۱۳۰۰ تا ۱۵۰۰ دلار) و اپل واچ ۱۰ (با قیمتی حدود ۴۵۰ تا ۵۰۰ دلار) هزینه می‌کنید. این اقدام برای اکثریت قریب به اتفاق مردم جهان، نه یک تجربه واقعی، بلکه صحنه‌ای از یک فیلم علمی-تخیلی یا تصویری از زندگی افراد بسیار ثروتمند است. توانایی انجام چنین خرید لوکس و همزمان، فرد را بلافاصله در اقلیتی بی‌نهایت کوچک و استثنایی در سطح جهانی قرار می‌دهد.

بررسی آماری توان خرید جهانی

برای درک عمق این اقلیت، باید به آمار‌های اقتصادی دقیق رجوع کرد. یک قاعده سرانگشتی در مدیریت مالی شخصی بیان می‌کند که خرید کالای لوکس و غیرضروری زمانی منطقی است که هزینه آن از ۱۰ درصد درآمد قابل تصرف سالانه فرد تجاوز نکند. درآمد قابل تصرف، مبلغی است که پس از کسر تمامی هزینه‌های اجتناب‌ناپذیر زندگی مانند مسکن، خوراک، درمان و حمل‌ونقل باقی می‌ماند. با در نظر گرفتن رقم ۱۸۰۰ دلاری برای خرید این دو گجت، فرد نیازمند حداقل ۱۸۰۰۰ دلار درآمد قابل تصرف سالانه است. برای دستیابی به چنین درآمد قابل تصرفی، درآمد کلی سالانه باید به مراتب بالاتر باشد.

داده‌های بانک جهانی و سازمان‌های معتبر بین‌المللی نشان می‌دهند که تنها حدود ۸ درصد از جمعیت جهان، معادل تقریبی ۶۴۰ میلیون نفر، درآمد سالانه کلی بالای ۲۰۰۰۰ دلار دارند. این گروه، اصلی‌ترین خریداران چنین کالا‌هایی محسوب می‌شوند.

با این حال، حتی در میان این ۶۴۰ میلیون نفر نیز واقعیت پیچیده‌تر است. داشتن درآمد بالا لزوماً به معنای تخصیص آن به گوشی و ساعت هوشمند نیست؛ هزینه‌هایی نظیر فرزندان، آموزش، پس‌انداز برای بازنشستگی، بیمه‌های مختلف و اقساط مسکن و خودرو، بخش عمده‌ای از بودجه این خانوار‌ها را به خود اختصاص می‌دهد. بنابراین، با نگاهی واقع‌بینانه‌تر، احتمالاً تنها ۳ تا ۵ درصد از جمعیت جهان (معادل ۲۴۰ تا ۴۰۰ میلیون نفر) نه تنها توانایی مالی، بلکه امکان و اولویت بودجه‌ای برای چنین هزینه‌ای را دارند. این رقم در نگاه اول بزرگ به نظر می‌رسد، اما در مقایسه با جمعیت تقریباً ۸ میلیاردی جهان، ابعاد واقعی این اقلیت به وضوح آشکار می‌شود.

تأثیر مالیات و عوارض گمرکی

این محاسبات بر اساس قیمت‌های پایه و بدون احتساب مالیات‌های سنگین، عوارض گمرکی و محدودیت‌های دسترسی انجام شده است. در بسیاری از کشور‌های در حال توسعه، قیمت نهایی این محصولات می‌تواند به دلیل مالیات‌های تعرفه‌ای ۵۰ تا ۱۰۰ درصد افزایش یابد. به عنوان مثال، خرید این بسته در کشور‌هایی مانند ترکیه، برزیل یا آرژانتین می‌تواند به راحتی از مرز ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ دلار عبور کند که این امر، حلقه اقلیت توانمند را تنگ‌تر می‌کند. در مقابل، در کشور‌های توسعه‌یافته‌ای مانند آمریکا یا آلمان، که درآمد سرانه بالا و قیمت کالا‌ها نزدیک به قیمت پایه است، این درصد به شکل محسوسی افزایش می‌یابد و ۱۵ تا ۲۵ درصد از خانوار‌ها از نظر فنی توانایی این خرید را دارند، هرچند درصد کسانی که واقعاً اقدام به خرید می‌کنند به دلیل وجود گزینه‌های ارزان‌تر و مسئولیت‌پذیری مالی، کمتر است.

پارادوکس ایران: قله‌ای کوچک در میان دریایی از محدودیت

در مورد ایران، تحلیل این موضوع به درک یک پارادوکس عمیق اقتصادی-اجتماعی تبدیل می‌شود. با فرض قیمت تقریبی ۲۰۰۰ دلار برای این دو کالا و با توجه به نرخ غیررسمی ارز، هزینه این خرید معادل تقریباً نیم میلیارد تومان خواهد بود. بر اساس آمار‌های رسمی و غیررسمی، میانگین درآمد در ایران بین ۱۲۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان در سال تخمین زده می‌شود. این بدان معناست که هزینه این خرید، معادل کل درآمد چند سال یک فرد با درآمد متوسط است.

برای این گروه، چنین خریدی نه تنها غیرممکن، بلکه دیوانگی محض است. اما جامعه ایران چندپاره است. در قله هرم توزیع ثروت، اقلیتی بسیار کوچک، اما بسیار ثروتمند وجود دارند که نه تنها می‌توانند این خرید را انجام دهند، بلکه آن را برای چندین عضو خانواده خود نیز تکرار می‌کنند. با بررسی آمار خودرو‌های لوکس، مسافرت‌های اروپایی و مصرف کالا‌های وارداتی گران‌قیمت، می‌توان تخمین زد که احتمالاً کمتر از ۰.۵ درصد از جمعیت ایران (یعنی حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار نفر) در موقعیتی هستند که خرید همزمان این دو کالا برای آنها یک تصمیم مالی قابل توجه، اما قابل انجام باشد. این رقم شاید حتی کمتر از این هم باشد.

این گروه شامل صاحبان کسب‌وکار‌های بزرگ، افراد متصل به رانت‌های خاص، یا دارای درآمد‌های ارزی مستمر هستند. برای آنها، این خرید معادل هزینه یک شام تجملی برای یک خانواده متوسط است. این شکاف عمیق، گویای تناقضات اقتصادی در کشور است. جالب‌تر آنکه، بخشی از این خرید‌ها نه از بازار رسمی و با پرداخت مالیات گزاف، بلکه از طریق سفر به خارج یا بازار خاکستری و با قیمت‌های متفاوت انجام می‌شود.

باید به این نکته ظریف، اما حیاتی اشاره کرد که توانایی خرید به معنای اقدام به خرید نیست. بسیاری از افراد ثروتمند نیز بهای ارزشمندی را که در این پول نهفته است می‌دانند و ترجیح می‌دهند آن را سرمایه‌گذاری کنند، یا صرف تجربیات ارزشمندتری کنند.

آیفون و اپل واچ: نماد نابرابری جهانی

آیفون ۱۷ پرو مکس و اپل واچ ۱۰، در مقیاس جهانی، نماد‌هایی از یک شکاف بزرگتر هستند. آنها نشانگر مرزی نامرئی، اما مستحکم‌اند که جمعیت کوچکی را که در اقتصاد جهانی پیشرفته شناورند، از توده عظیمی که برای تأمین نیاز‌های اولیه خود تقلا می‌کنند، جدا می‌سازد. دفعه بعد که تبلیغی از این محصولات را مشاهده کردید، به یاد آورید که شما تنها بیننده نمایش فناورانه نیستید، بلکه شاهد یک نمودار زنده و سه‌بعدی از نابرابری جهانی هستید.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗