زیان روزانه ۶۰۰ میلیارد تومانی؛ هشدار درباره فلج شدن اقتصاد ایران با قطع اینترنت

اثرات گسترده قطعی اینترنت بر اقتصاد

باقری‌اصل، رئیس مرکز تحول دیجیتال و فناوری اطلاعات سازمان برنامه و بودجه کشور، در گفت‌وگویی به این موضوع اشاره کرد که اثرات اختلال در اینترنت صرفاً محدود به کسب‌وکارهای دیجیتال نیست و تمام لایه‌های اقتصاد کشور را دربرمی‌گیرد. او افزود که برآورد دقیق خسارت‌ها در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نیست، اما تأکید کرد که از دهه اخیر و به ویژه از سال ۲۰۲۰، اقتصاد جهانی دچار دگردیسی اساسی شده و به شدت با حوزه دیجیتال عجین گشته است.

«امروز دیجیتال فقط یک ابزار توانمندساز نیست، بلکه با تمام فعالیت‌های اقتصادی همبستگی مستقیم دارد. بنابراین وقتی ارتباطات دیجیتال دچار اختلال می‌شود، کل اقتصاد تحت تأثیر قرار می‌گیرد.»

برآورد خسارت‌ها؛ فراتر از انتظار

دبیر کارگروه ویژه اقتصاد دیجیتال معتقد است اعدادی که تاکنون درباره میزان خسارت منتشر شده، تصویر کاملی از واقعیت ارائه نمی‌دهد. او در این باره توضیح داد که برآوردهای اولیه از زیان ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد تومانی تنها مربوط به هسته اقتصاد دیجیتال است. به عنوان مثال، درآمد روزانه همراه اول در آبان‌ماه در حوزه تلفن، پیامک، اینترنت و پهنای باند بیش از ۲۲۸ میلیارد تومان بوده است. با جمع‌آوری ارتباطات ثابت و همراه همه اپراتورها، این عدد بسیار بزرگ‌تر می‌شود، اما حتی این ارقام نیز تنها هسته اقتصاد دیجیتال را شامل می‌شوند و بخش سخت‌افزار تولیدی و نرم‌افزار بومی در این محاسبات لحاظ نشده‌اند.

باقری‌اصل افزود که لایه‌های دوم و سوم اقتصاد دیجیتالی‌شده، یعنی جایی که سکوها و سایر بخش‌ها فعالیت می‌کنند، خسارت‌های به مراتب بزرگ‌تری دیده‌اند. حوزه نرم‌افزار به دلیل اختلال در ارتباطات و حوزه سخت‌افزار به تبع آن آسیب دیده‌اند. از این رو، برآورد ۶۰۰ میلیارد تومان زیان روزانه را باید خوش‌بینانه دانست، زیرا قطع یا محدود شدن ارتباطات دیجیتال نه تنها به اقتصاد دیجیتال، بلکه به تمام حوزه‌های اقتصادی ضربه می‌زند.

اهمیت حضور ایران در نقشه دیجیتال جهان

بهای نادیده گرفتن پارادایم‌های جهانی

او در پاسخ به نگرانی‌ها درباره خاموش شدن ایران در نقشه دیجیتال جهان، اشاره کرد که دنیا در حال بازآرایی حکمرانی دیجیتالی شامل هوش مصنوعی، اینترنت و اقتصاد دیجیتالی است. باقری‌اصل تأکید کرد که حضور ایران در پیمان‌هایی مانند بریکس و شانگهای باید به منظور نقش‌آفرینی در تقسیم بازارهای آینده به کار گرفته شود. او هشدار داد که اگر صرفاً درگیر حل مسائل مقطعی باشیم و پارادایم بزرگ‌تر جهانی را نادیده بگیریم، سهم ایران از اقتصاد دیجیتال جهانی به تدریج کاهش خواهد یافت.

حمایت از کسب‌وکارهای خرد

دبیر کارگروه ویژه اقتصاد دیجیتال به آسیب‌پذیری کسب‌وکارهای خرد، به ویژه فعالان اینستاگرامی، اشاره کرد. او بیان داشت:

«تجربه سال ۱۴۰۱ نشان داد که کسب‌وکارهای کوچک بیشترین آسیب را می‌بینند. پلتفرم‌های بزرگ معمولاً می‌توانند خودشان را حفظ کنند، اما کسب‌وکارهای کوچک اندوخته‌ای برای تاب‌آوری ندارند. به دنبال راهکارهایی هستیم که فراتر از سکوها، بتوان از این کسب‌وکارهای کوچک حمایت کرد.»

باقری‌اصل در پایان ابراز امیدواری کرد که تجربه این قطعی گسترده منجر به تدوین پروتکل‌های مشخصی برای حوزه دیجیتال کشور شود؛ پروتکل‌هایی که هم از کسب‌وکارها و هم از مردم محافظت کند. او هشدار داد که در کنار حل بحران فعلی، نباید از تحولات بزرگ جهانی غافل شد. آینده جهان، آینده‌ای دیجیتالی است و اگر امروز سهم خود را تعریف نکنیم، جبران آن در آینده بسیار دشوار خواهد بود.