چالش‌های صنعت نفت و گاز ایران: گلایه فعالان از کندی توسعه و نقش پررنگ دولت

فرصت‌ها و تهدیدها در صنعت انرژی

یکی از مهم‌ترین موضوعات مطرح شده در این نشست، مسئله گاز فلر در عسلویه بود. مسئولان صنعت نفت اذعان داشتند که حدود ۱.۴ میلیارد مترمکعب گاز فلر در عسلویه در حال سوختن است. این حجم عظیم گاز با یک برنامه‌ریزی منسجم و همکاری بخش‌های مختلف، ظرف مدت یک ماه قابل ساماندهی است. با این حال، با وجود شش ماه پیگیری مستمر، هیچ همکاری جدی از سوی نهادهای دولتی صورت نگرفته است.

حلوایی، مدیر اجرایی پیمانکاری نفت، گاز و پتروشیمی (اپک)، در این زمینه بیان کرد: «این حجم گاز فلر می‌تواند منبع بزرگی برای تولید برق و سوخت باشد، اما متأسفانه به دلیل عدم‌النفع‌های زیاد در این سال‌ها، نتوانسته‌ایم از این منابع به‌درستی بهره‌برداری کنیم.»

چالش‌های ساختاری و جذب سرمایه

خسروخاور، فعال بخش بالادستی نفت، به نبود یک ساختار قانونی مناسب برای حمایت از بخش خصوصی در پروژه‌های نفتی اشاره کرد. وی تاکید کرد که بخش خصوصی در ایران همچنان بازیگر درجه دو محسوب می‌شود و فقدان امنیت سرمایه‌گذاری و تضمین بازده، مانع از تمایل سرمایه‌گذاران برای حضور در این بازار می‌شود.

تسهیل سرمایه‌گذاری و قراردادهای نفتی

فعالان بخش خصوصی خواستار تغییرات اساسی در ساختار قراردادهای نفتی شدند. به گفته آنها، در قراردادهای نفتی باید ریسک‌ها به خوبی مدیریت شده و پرداخت‌ها به صورت ارزی انجام شود تا اعتماد بیشتری در بازار سرمایه ایجاد گردد.

لزوم تحول در مدیریت اقتصادی و کاهش نفوذ دولت

مسروری، یکی دیگر از سخنرانان نشست، به نقش حداقلی دولت‌ها در اقتصاد بسیاری از کشورهای دنیا اشاره کرد و آن را با وضعیت ایران مقایسه نمود که تقریباً همه‌چیز دولتی است. او اظهار داشت: «در ایران بسیاری از شرکت‌ها و پروژه‌های نفتی تحت‌نظر دولت هستند و این امر، به طور جدی مانع از ورود بخش خصوصی به این عرصه می‌شود. دولت باید از اقتصاد خارج شود و زمین بازی را به بخش خصوصی بسپارد.»

پاسخگویی به بحران‌ها و نقش بخش خصوصی

پدیدار، نایب‌رئیس فدراسیون صنعت نفت، شرایط کنونی کشور را بحرانی توصیف کرد و گفت که در چنین شرایطی، ابتدا باید به فکر بقا و سپس احیا بود. وی افزود که سهم اقتصاد غیرخصوصی از ۸۴ درصد به ۹۰ درصد رسیده است، که نشان‌دهنده تسلط فزاینده دولت در بسیاری از بخش‌هاست.

اقتصاد دریا و فرصت‌های مغفول مانده

یکی از نکات مهم دیگر، موضوع مغفول ماندن اقتصاد دریا و صنعت بانکرینگ بود. کشکولی، رئیس انجمن صنعت بانکرینگ ایران، توضیح داد که ایران با وجود بازار ۲۰ میلیارد دلاری منطقه در این حوزه، سهمی کمتر از ۵ درصد دارد، در حالی که امارات متحده عربی توانسته ۹۰ درصد این بازار را در اختیار بگیرد. این مسئله نیازمند توجه بیشتر به فرصت‌های موجود در عرصه دریایی و توسعه صنعت حمل‌ونقل دریایی است.

ساختار ویژه برای عبور از بحران

سیفی، مدیرعامل اسبق شرکت ملی صادرات گاز، پیشنهاد ایجاد یک ساختار با اختیارات ویژه و متمرکز برای عبور از دوره گذار در حوزه انرژی را مطرح کرد. او تاکید کرد که در شرایط بحران، مدیریت عادی پاسخگو نیست و باید ساختاری خاص با اختیارات ویژه برای مدیریت منابع و حل مشکلات صنعت نفت و گاز ایجاد شود.

در پایان این نشست، مقرر شد که فهرستی از طرح‌هایی که در اجرای پروژه‌ها یا جذب سرمایه‌گذاری با مشکل مواجه شده‌اند، به همراه شرح موانع موجود به مسئولین مربوطه ارسال شود تا اقدامات لازم برای تسهیل فعالیت‌های بخش خصوصی در دستور کار قرار گیرد. به نظر می‌رسد در صورتی که تغییرات اساسی در سیاست‌های کلان اقتصادی و نفتی کشور ایجاد شود، آینده صنعت نفت و گاز ایران می‌تواند شاهد تحولات مثبتی باشد.