رونمایی از ششمین گزارش زیست‌بوم دانش‌بنیان: آمار و راهبردهای توسعه

در همایش رونمایی از ششمین گزارش زیست‌بوم دانش‌بنیان، مصطفی عرب، مدیرعامل شرکت دانش‌پژوهان، به تشریح ابعاد و اهمیت این گزارش پرداخت. این سند مهم، با ارائه آمار و شاخص‌های کلیدی، به سیاست‌گذاران و فعالان حوزه دانش‌بنیان امکان تحلیل دقیق و برنامه‌ریزی راهبردی را می‌دهد و بر توسعه کمی و کیفی این اکوسیستم تمرکز دارد.

فرایند تهیه و استانداردهای گزارش

فرایند تهیه گزارش شامل مراحل جمع‌آوری و پاکسازی داده‌ها، پردازش کلان داده‌ها، طراحی شاخص‌های کیفی و تدوین گزارش نهایی است. تلاش شده تا شاخص‌ها بر اساس استانداردهای بین‌المللی و نیازهای سیاست‌گذاران طراحی شوند تا از دقت و اعتبار بالایی برخوردار باشند.

وضعیت کمی شرکت‌های دانش‌بنیان

• تا پایان سال ۱۴۰۰، تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان به ۱۲ هزار و ۶۹۲ شرکت رسیده است.
• حدود ۲۵۰۰ شرکت موفق به تمدید وضعیت دانش‌بنیانی خود نشده‌اند.
• بسیاری از شرکت‌ها، با گذشت بیش از پنج سال از دانش‌بنیان شدن، هنوز چرخه تجاری خود را تکمیل نکرده‌اند.

برای سنجش اقتصاد دانش‌بنیان، شاخص‌های متنوعی از جمله سهم از تولید ناخالص داخلی (GDP)، سهم اشتغال، سهم تسهیلات بانکی و سهم از بازار سرمایه مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

نقش شرکت‌های دانش‌بنیان در اقتصاد ملی

شرکت‌های دانش‌بنیان تولیداتی به ارزش تقریبی ۲۵ میلیارد دلار داشته‌اند و با صرف ۴ تا ۶ میلیارد دلار ارز، مانع از خروج حدود ۱۸ میلیارد دلار ارز از کشور شده‌اند. این آمار در مقایسه با واردات سالانه حدود ۱۰۰ میلیارد دلار، جایگاه حیاتی این شرکت‌ها را در اقتصاد ایران برجسته می‌سازد.

پیشران‌های اقتصاد دانش‌بنیان: شرکت‌های بزرگ

یکی از نکات برجسته گزارش، تمرکز بر نقش شرکت‌های بزرگ به عنوان پیشران اصلی اقتصاد دانش‌بنیان است:

• پنج درصد از شرکت‌ها، حدود ۹۰ درصد از وام‌ها و ضمانت‌نامه‌های بانکی را دریافت کرده‌اند.
• همین شرکت‌ها ۷۴ درصد از کل درآمد و ۸۵ درصد از درآمد محصولات دانش‌بنیان را به خود اختصاص داده‌اند.
• در حوزه صادرات، ۸۴ درصد و در ایجاد اشتغال، ۶۶ درصد سهم دارند.

در مقابل، برای شرکت‌های نوپا، برنامه‌هایی نظیر ارزش‌گذاری دارایی‌ها، اصلاح ساختار مالی و استفاده از بازار سرمایه در نظر گرفته شده است.

تامین مالی و نقش بانک‌ها

تامین مالی به عنوان موتور محرک اقتصاد دانش‌بنیان، محور دیگری از گزارش را تشکیل می‌دهد. اگرچه درصد کمی از شرکت‌ها بخش بالایی از تسهیلات بانکی را دریافت کرده‌اند، اما سهم شرکت‌های دارای تسهیلات فعال از ۲۲ درصد در سال ۱۳۹۹ به ۳۹ درصد افزایش یافته است و انتظار می‌رود این روند ادامه یابد. بانک‌ها، به ویژه بانک‌های خصوصی که خدمات تخصصی ارائه می‌دهند، نقش کلیدی در توسعه این اکوسیستم ایفا کرده‌اند.

افزودن فصل زیرساخت‌های فناوری و دسترسی آنلاین

امسال، فصل زیرساخت‌های فناوری به گزارش اضافه شده است تا جایگاه فناوری و نقش آن در توسعه اکوسیستم دانش‌بنیان به تفصیل بررسی شود. همچنین، دسترسی آنلاین به این داده‌ها فراهم شده تا سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان بتوانند به موقع از شاخص‌ها و اطلاعات آماری برای پایش و هدایت روند رشد شرکت‌های دانش‌بنیان بهره‌برداری کنند.