جنگنده‌های نسل ششم: چرا هواپیماهای نظامی آینده بزرگ‌تر می‌شوند؟

جنگنده‌های GCAP و J-36: آغاز یک دگرگونی بزرگ

زمانی که ماکت کامل برنامه مشترک هوایی جهانی (GCAP) با مشارکت ژاپن، ایتالیا و بریتانیا رونمایی شد، بسیاری از بزرگی چشمگیر آن شگفت‌زده شدند. این ابعاد بزرگ، روندی است که در جنگنده‌های نسل بعدی به وضوح مشاهده می‌شود. بیش از یک سال پیش، جهان شاهد اولین نمونه از طرح‌های نسل ششم بود؛ جنگنده Chengdu J-36 چین در دسامبر ۲۰۲۴ در ویدیوهای منتشرشده به پرواز درآمد.

جنگنده J-36 که گاهی «هیولای آسمان» نامیده می‌شود، حدود ۲۲.۸ متر طول دارد و وزن آن بین ۴۵۰۰۰ تا ۵۴۰۰۰ کیلوگرم تخمین زده می‌شود. این جنگنده دارای بدنه بدون دم و بال ترکیبی است که از ویژگی‌های بارز هواپیماهای رادارگریز این نسل به شمار می‌رود. نکته قابل توجه، پیکربندی غیرمتعارف سه موتوره آن است.

یک تحلیلگر طراحی هواپیما در آمریکا اظهار داشت که استفاده از سه موتور به جای دو موتور نشان می‌دهد این هواپیما یک نمونه آزمایشی برای اعتبارسنجی مفاهیم یا سخت‌افزارهای خاص است. ممکن است نیاز به نیروی رانش بالا به دلیل وزن اضافی این قطعات آزمایشی باشد.

F-47: فرماندهی در آسمان نبرد

در مقایسه، بزرگ‌ترین جنگنده نسل پنجم آمریکا، F-22 رپتور، حدود ۱۸.۹ متر طول دارد و وزن خالی آن ۱۹۶۵۹ کیلوگرم و حداکثر وزن برخاست آن ۳۷۸۷۴ کیلوگرم است. هواپیمای در نظر گرفته‌شده برای جایگزینی F-22، یعنی بویینگ F-47، تنها در تصاویر رندرشده هنری دیده شده است. با این حال، تخمین زده می‌شود که F-47 وزنی معادل ۴۰۸۲۳ کیلوگرم یا بیشتر داشته باشد، که آن را در ابعادی نزدیک به J-36 قرار می‌دهد.

این طراحی‌های نسل ششم بسیار فراتر از جنگنده‌های پیشین خود هستند. آن‌ها علاوه بر نبرد هوایی، عملکردهای بیشتری را به عنوان «مراکز فرماندهی پرنده» برای مدیریت میدان نبرد انجام خواهند داد. نیروی هوایی ایالات متحده در گزارشی که یک ماه پیش از اعلام برنامه F-47 در مارس ۲۰۲۵ منتشر شد، چشم‌انداز خود را برای سال ۲۰۵۰ تشریح کرد که شامل هواپیماهایی فراتر از جنگنده‌های سنتی است.

F-47 با وجود ابعاد بزرگ‌تر، رادارگریزتر خواهد بود. این هواپیما قابلیت مانور نبرد هوایی نزدیک را با بردی بسیار گسترده‌تر و مجموعه‌ای چشمگیرتر از سلاح‌های دوربردتر جایگزین خواهد کرد. همچنین، این هواپیما برای کار در یک «خانواده از سیستم‌ها» طراحی شده است که بسیاری از آن‌ها بدون سرنشین خواهند بود.

طراحان برنامه‌های F-47، GCAP و برنامه اروپایی Future Combat Air System (FCAS) همگی هواپیماهایی را در مرکز یک سیستم سیستم‌ها طراحی می‌کنند که داده‌ها را از ماهواره‌ها، پهپادها و نیروهای زمینی جمع‌آوری کرده و به گره‌های فرماندهی دیگر منتقل می‌کنند.

جان هوهن، کارشناس سیاست دفاعی در رند (RAND)، توضیح داده است که این جت‌ها بسیار رادارگریزتر از F-35 یا F-22 خواهند بود. آن‌ها برد بلندتری خواهند داشت و مملو از حسگرها و تجهیزات الکترونیکی خواهند بود. او تاکید کرد: «جتی که اول دشمن را شناسایی کند، معمولا برنده است.»

به همین دلیل، توانایی شناسایی اهداف رادارگریز و پنهان ماندن، اکنون مهم‌تر از سرعت یا مانورپذیری خام است و این اساس توسعه و ساخت این هواپیماها خواهد بود.