خبر کامل
رشد شرکت‌های دانش‌بنیان در ۱۴۰۱ متوقف شد؛ نیاز به نقشه راه جدید
مدیرکل دبیرخانه شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌بنیان، مهدی کرامتی، در مراسم رونمایی از ششمین گزارش زیست‌بوم دانش‌بنیان، بر ضرورت بازنگری در مسیر توسعه اقتصاد دانش‌بنیان کشور تاکید کرد. وی با اشاره به اینکه روند رشد شرکت‌های دانش‌بنیان که از دهه ۱۳۹۰ آغاز شده بود، در سال ۱۴۰۱ به اوج خود رسید و اکنون متوقف شده است، اظهار داشت که برای ورود به مرحله جدید رشد، ادامه مسیر گذشته کافی نیست و نیازمند نقشه‌راه و حرکتی متفاوت هستیم.
تحلیل زیرساخت‌ها؛ افزوده‌ای مهم به گزارش زیست‌بوم
کرامتی با اشاره به انتشار گزارش سالانه زیست‌بوم دانش‌بنیان توسط یکی از شرکت‌های دانش‌بنیان، بیان کرد که در گزارش امسال، بخش مستقلی به شناسایی و تحلیل زیرساخت‌ها اختصاص داده شده است. این اقدام با هدف ارائه تصویری جامع‌تر از وضعیت موجود و کمک به بازنگری سیاست‌ها صورت گرفته است.
این گزارش به ما کمک می‌کند ارزیابی کنیم سیاست‌ها، حمایت‌ها و ذهنیتی که در معاونت علمی وجود داشته تا چه اندازه اثربخش بوده است. البته نمی‌توان همه وضعیت موجود را به عملکرد معاونت علمی نسبت داد، اما این گزارش آینه‌ای برای بازنگری در مسیر طی‌شده است.
دهه ۹۰ و تمرکز بر شرکت‌های دانش‌بنیان
مدیرکل دبیرخانه شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌بنیان، دهه ۹۰ را با قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان (مصوب ۱۳۹۱) گره خورده دانست. در آن دوران، این تفکر غالب بود که هرگونه توسعه علمی باید از مسیر شرکت‌های دانش‌بنیان بگذرد، که این امر به کمرنگ شدن نقش صنعت و به حاشیه رفتن دانشگاه منجر شد.
در آن مقطع، شرکت دانش‌بنیان «همه‌چیز» تلقی می‌شد؛ از تولید دانش و ارتباط صنعت و دانشگاه گرفته تا نگهداشت و بازگشت نخبگان. همین نگاه باعث شد که تقریباً همه ابزارهای حمایتی، از معافیت‌های مالیاتی و گمرکی تا صندوق نوآوری و شکوفایی، در خدمت این شرکت‌ها قرار گیرد.
رشد کمی در مقابل چالش کیفی
کرامتی به نتایج ششمین گزارش زیست‌بوم دانش‌بنیان اشاره کرد و گفت: «تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان از حدود ۲۰۰ شرکت به بیش از ۱۰ هزار شرکت رسیده است.» اما سوال اصلی اینجاست که این رشد کمی از نظر کیفی چه وضعیتی دارد؟ شاخص‌هایی نظیر میزان اشتغال، فروش، صادرات و پایداری این شرکت‌ها نیازمند بررسی دقیق‌تر هستند.
شاخص‌های کلیدی عملکردی
- اشتغال‌زایی: شرکت‌های دانش‌بنیان بیش از ۴۰۰ هزار نفر اشتغال تمام‌وقت ایجاد کرده‌اند که با توجه به اشتغال حدود ۱۱ میلیون نفری کشور، سهمی نزدیک به ۴ درصد از کل اشتغال را به خود اختصاص داده‌اند.
- درآمد: درآمد این شرکت‌ها در پایان سال ۱۴۰۳ به حدود ۱۸۰۰ همت رسیده است که سهمی نزدیک به ۲.۸ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) کشور را شامل می‌شود.
- تعامل با نظام مالی: این شرکت‌ها حدود ۲.۷ درصد از تسهیلات بانکی و ۱۶ درصد از ضمانت‌نامه‌های بانکی را دریافت کرده‌اند.
- حضور در بازار سرمایه: بیش از ۱۰۰ شرکت دانش‌بنیان در بازار سرمایه پذیرش شده‌اند که حدود ۱۳ درصد از تعداد شرکت‌های بورسی و نزدیک به ۵ درصد از ارزش کل بازار را تشکیل می‌دهند.
کرامتی تاکید کرد که آمار تعامل با نظام بانکی و بازار سرمایه، بیش از آنکه نتیجه حرکت این نهادها به سمت دانش‌بنیان‌ها باشد، حاصل تلاش خود این شرکت‌ها برای احقاق حق و سهمشان است.
تغییر رویکرد پس از سال ۱۴۰۰ و قانون جهش تولید دانش‌بنیان
مدیرکل دبیرخانه شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌بنیان اظهار داشت که با ورود به سال‌های ۱۴۰۰ به بعد، نگاه به اقتصاد دانش‌بنیان تغییر کرده است. به این جمع‌بندی رسیدیم که توسعه این اقتصاد صرفاً با تمرکز بر شرکت‌ها محقق نمی‌شود و سایر بازیگران مانند صنعت، سرمایه‌گذاران، بانک‌ها، بازار سرمایه و نهادهای تنظیم‌گر نیز باید نقش فعال داشته باشند.
قانون جهش تولید دانش‌بنیان با همین هدف تدوین شد تا تمامی بازیگران زیست‌بوم نوآوری وارد عمل شوند و برای صنایع، صندوق‌ها، نهادهای مالی و دانشگاه‌ها مواد مشخصی در نظر گرفته شده است.
کرامتی در جمع‌بندی سخنان خود تاکید کرد که برای داشتن تصویری دقیق از اقتصاد دانش‌بنیان، دیگر نمی‌توان صرفاً به شرکت‌های دانش‌بنیان اکتفا کرد. پایش آینده باید تحقیق و توسعه صنایع، صادرات خدمات فنی و مهندسی، خدمات دانش‌بنیان و حتی بخش‌هایی مانند گردشگری سلامت را نیز دربر بگیرد. قانون جهش تولید دانش‌بنیان دقیقاً با همین رویکرد تدوین شده است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
