سقوط صادرات فرش دستباف ایران: از 2 میلیارد دلار به 35 میلیون دلار

سقوط آزاد صادرات فرش دستباف

سیدمرتضی حاجی آقامیری، رئیس کمیسیون فرش، هنر و صنایع‌دستی اتاق ایران، با اشاره به آمار نگران‌کننده، اظهار داشت که میزان صادرات فرش دستباف در 7 ماهه سال جاری تنها 23 میلیون دلار بوده است. وی پیش‌بینی کرد که این رقم تا پایان سال از 35 میلیون دلار فراتر نخواهد رفت که نشان‌دهنده کاهشی 5 تا 7 میلیون دلاری نسبت به سال گذشته است.

این آمار در مقایسه با سال‌های گذشته، بسیار ناچیز است. در سال 1396، آخرین سال پیش از اعمال تحریم‌ها، صادرات فرش دستباف ایران به 426 میلیون دلار رسید و در دهه هفتاد شمسی، ایران بالغ بر 2 میلیارد دلار صادرات در این بخش داشت. این ارقام نشان می‌دهد که وضعیت کنونی، با ظرفیت‌های عظیم فرش ایران، تناسبی ندارد.

تحریم‌های داخلی و خارجی؛ دو روی یک سکه

حاجی آقامیری تاکید کرد که عوامل متعددی، از جمله تحریم‌های بین‌المللی و سیاست‌های نادرست داخلی، به این وضعیت منجر شده‌اند. او به این نکته اشاره کرد که 45 درصد از بازار جهانی فرش در اختیار آمریکاست و تحریم‌های این کشور تأثیر بسزایی بر صادرات ایران داشته است. با این حال، وی پیامدهای سیاست‌های نادرست ناشی از شرایط غیرعادی حاصل از تحریم، مانند پیمان‌سپاری ارزی را نیز در رسیدن به این نقطه بسیار مهم دانست.

کارشکنی بانک مرکزی در اجرای مصوبات

یکی از مهم‌ترین موانع داخلی، عدم اجرای مصوبات تسهیل‌گرانه توسط بانک مرکزی است. رئیس کمیسیون فرش، هنر و صنایع‌دستی اتاق ایران توضیح داد که بر اساس آیین‌نامه‌ای که در روزهای پایانی دولت سیزدهم به تصویب هیات وزیران رسید، تعهد ارزی فرش و صنایع دستی به میزان مواد اولیه کاهش پیدا می‌کرد. این مصوبه شامل تعهد 10 درصد برای تمام‌فرش، 15 درصد برای کرک و ابریشم و 20 درصد برای تمام‌ابریشم بود.

حاجی آقامیری: «الان نزدیک به یک ماه است که بانک مرکزی در یک عمل کاملاً غیرقانونی مصوبه را اجرا نمی‌کند و مجدداً با 90 درصد تجدید محاسبه کرده است. آیین‌نامه مصوب هیات وزیران است و باید توسط بانک مرکزی اجرا شود. اندک سیاست‌های تسهیل‌گرانه نیز اجرا نمی‌شوند.»

این رویه‌ها به تشدید اثرات تحریم‌های خارجی در داخل کشور منجر شده و به درستی از آن به عنوان «تحریم داخلی» یاد می‌شود. وی رویکرد دولت و مجلس نسبت به فرش دستباف و کلیت اقتصاد و تجارت خارجی را غلط دانست که نتیجه آن نارضایتی مداوم و فزاینده در کشور است.

معیشت دو میلیون نفر در خطر

حاجی آقامیری با اشاره به اینکه نزدیک به دو میلیون نفر در حوزه فرش دستباف مشغول به کار هستند، اظهار داشت که سیاست‌های نادرست موجب شده است که معیشت این افراد با مشکل مواجه شود و حتی از حداقل حق خود، یعنی بیمه، محروم بمانند. این بی‌توجهی به معیشت، نارضایتی گسترده‌ای را در جامعه ایجاد می‌کند.

بازار ازدست‌رفته؛ قابل جبران اما نیازمند تغییر رویکرد

در پاسخ به این سوال که «آیا از دست رفتن بازار فرش دستباف ایران قابل‌جبران است؟»، رئیس کمیسیون فرش، هنر و صنایع‌دستی اتاق ایران با قاطعیت گفت: «بله می‌شود جبران کرد. کشور ما مهد فرش است. فرش ایران هم‌چنان از نظر کیفی بی‌همتاست.»

وی افزود که اگر ایران با دنیا ارتباطات حسنه داشته باشد، تجار بتوانند آزادانه فعالیت کنند و در نمایشگاه‌های بین‌المللی شرکت کنند، و سیاست‌های نادرست باری بر دوش فعالان این حوزه نگذارند، می‌توان جایگاه ازدست‌رفته را بازگرداند. بازگشت به دوران صادرات 400 یا 500 میلیون دلاری در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر است، اما این امر مستلزم رفع موانع متعددی است که عمدتاً ناشی از عملکرد سیاست‌گذاران هستند.

اقتصاد؛ اولویت فراموش‌شده

حاجی آقامیری در پایان تاکید کرد که تغییر نگاه به ارتباطات بین‌المللی و اولویت‌بخشی به مسائل اقتصادی، اصل موضوع است. او متذکر شد که متأسفانه اقتصاد در ایران اولویت نیست و این امر مانع از بهره‌برداری از ظرفیت‌های کشور، از جمله فرش و محصولات حوزه اقتصاد فرهنگ‌وهنر، می‌شود که ایران در بسیاری از آن‌ها مزیت نسبی و مطلق دارد.