هرمزگان؛ پیشتاز در حفاظت از جنگل‌های مانگرو و مقابله با ریزگردها

اهمیت حیاتی جنگل‌های ساحلی هرمزگان در مقابله با چالش‌های زیست‌محیطی

جنگل‌های ساحلی استان هرمزگان، به عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از ناحیه رویشی خلیج فارس و دریای عمان، نقش بسزایی در حفظ تعادل اکولوژیک منطقه ایفا می‌کنند. این اکوسیستم‌های ارزشمند نه تنها میزبان گونه‌های گیاهی گرمسیری منحصر به فردی هستند، بلکه به عنوان سپری طبیعی در برابر پدیده‌های مخرب زیست‌محیطی مانند ریزگردها و سیلاب‌ها عمل می‌کنند.

تنوع زیستی و گونه‌های شاخص

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری هرمزگان، با اشاره به ترکیب گیاهی غنی این نوار سبز ساحلی، از حضور گونه‌هایی چون آکاسیا، کهور ایرانی، کنار، گز، چوچ، کلیر و استبرق به عنوان عناصر اصلی این جنگل‌ها نام برد. این گونه‌ها علاوه بر ارزش زیست‌محیطی ذاتی، در پایداری اکوسیستم منطقه نقش حیاتی دارند.

نقش حفاظتی در برابر ریزگرد و سیلاب

جنگل‌های خلیج فارس و دریای عمان، یک سد طبیعی و مؤثر در برابر افزایش ریزگردها محسوب می‌شوند. همچنین، این جنگل‌ها در کاهش اثرات مخرب سیلاب‌ها، به ویژه در استان هرمزگان، نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. تخریب این عرصه‌ها می‌تواند هرمزگان را با بحران ریزگردی مشابه استان‌های غربی کشور مواجه سازد.

هرمزگان؛ قطب جنگل‌های مانگرو در ایران

استان هرمزگان با بیش از ۲۵ هزار هکتار رویشگاه‌های مانگرو (شامل گونه‌های حرا و چندل)، رتبه نخست کشور را در این زمینه به خود اختصاص داده است. این جنگل‌ها در اراضی جزر و مدی استان، از سایه‌خوش بندرلنگه تا خور کرتی در مرز سیستان و بلوچستان، در خورها، خورمسیل‌ها و حاشیه رودخانه‌ها گسترش یافته‌اند.

ویژگی‌های منحصر به فرد گونه چندل

گونه چندل با نام علمی Rhizophora mucronata، به طور خاص تنها در خور آذینی شهرستان سیریک می‌روید و به عنوان تنها گونه درختی زنده‌زا در ایران شناخته می‌شود. این گونه از تیره Rhizophoraceae است که در جهان چهار جنس و ۱۶ گونه از آن معرفی شده است.

مانگروها شامل دو گونه حرا و چندل هستند که هر دو نوع آن تنها در استان هرمزگان یافت می‌شود، در حالی که در استان‌های ساحلی بوشهر و سیستان و بلوچستان تنها گونه حرا موجود است. این جنگل‌ها بر روی خاک‌های لجنی حاصل از فرسایش سواحل رشد کرده و با جزر و مد دریا بر روی آب شناور می‌مانند. برگ‌های این درختان آب دریا را فیلتر کرده و آن را برای استفاده شیرین می‌کنند.

نقش اکولوژیک و اقتصادی جنگل‌های حرا

جنگل‌های حرا فراتر از جلوه‌های طبیعی، زیستگاه اصلی تخم‌ریزی ماهی و میگو به شمار می‌روند و نقشی کلیدی در افزایش ظرفیت زیستی دریا، حفاظت از سواحل و توسعه اکوتوریسم دارند. توسعه اکوتوریسم با محوریت مشارکت جوامع محلی، می‌تواند به منبع درآمدی پایدار برای ساکنان مناطق ساحلی هرمزگان تبدیل شود.

آمار اراضی منابع طبیعی هرمزگان

از مجموع ۶ میلیون و ۹۰۰ هزار هکتار عرصه‌های منابع طبیعی در استان هرمزگان، تفکیک اراضی به شرح زیر است:

• جنگل: ۱ میلیون و ۱۳۴ هزار هکتار
• مرتع: ۴ میلیون و ۹۳ هزار هکتار
• بیابان: ۱ میلیون و ۵۶۵ هزار هکتار

از میزان جنگل‌های استان، ۸۰۲ هزار هکتار مربوط به جنگل‌های خلیج فارس و دریای عمان، ۲۱۳ هزار هکتار جنگل‌های ایرانی–تورانی، ۵۱ هزار هکتار جنگل دست‌کاشت و ۲۵ هزار هکتار جنگل‌های حرا را شامل می‌شود.