دستاورد‌های فضایی ایران: از تثبیت سیمرغ تا رونمایی از تصاویر ماهواره پایا

دستاورد‌های کلیدی صنعت فضایی ایران

حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران، در مراسم گرامیداشت صنعت فضایی کشور و رونمایی از ماهواره ایرانی پایا، به تشریح مهم‌ترین دستاوردهای یک سال اخیر پرداخت. وی تأکید کرد که بسیاری از این رویدادها، «اولین‌ها» در تاریخ فضایی کشور محسوب می‌شوند و از اهمیت راهبردی بالایی برخوردارند.

تثبیت ماهواره‌بر سیمرغ و قابلیت‌های آن

ماهواره‌بر سیمرغ به عنوان یک دستاورد بومی، اکنون توانایی تزریق محموله‌هایی با وزن چند صد کیلوگرم را به مدار پایین زمین دارد. این قابلیت برای کشور بسیار راهبردی است، زیرا عمده ماهواره‌های مورد استفاده در مدارهای ارتفاع پایین، در کلاس جرمی ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلوگرم قرار می‌گیرند. همچنین، توانمندی پرتاب نانو، میکرو و مینی‌ماهواره‌ها برای منظومه‌های سنجشی و مخابراتی نیز در کشور به خوبی ایجاد شده است.

پرتاب موفق بلوک انتقال مداری سامان-۱

در آذرماه سال گذشته، بلوک انتقال مداری سامان-۱ با موفقیت پرتاب شد. این پروژه که نخستین بلوک انتقال مداری بومی کشور است، با همکاری مشترک وزارت دفاع، سازمان صنایع هوافضا و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از طریق پژوهشگاه فضایی ایران به ثمر رسید و گامی مهم در ارتقای توانمندی‌های فضایی ایران محسوب می‌شود.

ماهواره مخابراتی ناهید ۲ و اهمیت آن

پرتاب موفق ماهواره ناهید ۲ در مردادماه سال جاری، نقطه عطفی دیگر در صنعت فضایی ایران بود. این ماهواره که نخستین ماهواره مخابراتی ایرانی است، حاصل تلاش مشترک پژوهشگاه فضایی ایران و شرکت‌های دانش‌بنیان است. ماهواره‌های مخابراتی و ارتباطی، چه در مدار زمین‌آهنگ و چه در قالب منظومه‌های مدار پایین، نقش حیاتی در توسعه ارتباطات، به ویژه در مناطق صعب‌العبور، کشتیرانی و خطوط هوایی ایفا می‌کنند.

پرتاب سه‌گانه ماهواره‌ها و توسعه بخش خصوصی

در هفتم دی‌ماه ۱۴۰۴، پرتاب سه‌گانه ماهواره‌های «ظفر ۲»، «کوثر» و «پایا» انجام شد. این پرتاب نه تنها نشان‌دهنده توانمندی‌های فنی ایران است، بلکه تنوع بازیگران در صنعت فضایی کشور را نیز برجسته می‌کند. امروز بخش خصوصی، دانشگاهی و دولتی هر یک به طور مستقل در حوزه ماهواره‌سازی فعالیت می‌کنند که این رقابت، انگیزه توسعه محصول نهایی و هم‌افزایی میان مجموعه‌ها را به دنبال داشته است. ماهواره «کوثر» نیز پیش از این در آبان‌ماه سال گذشته به فضا پرتاب شده بود.

رونمایی از تصاویر ماهواره پایا

فرایند تست‌های مداری ماهواره‌ها، دقیق و زمان‌بر است. پس از گذشت حدود یک ماه از پرتاب سه‌گانه، بخش عمده‌ای از تست‌های عملکردی زیرسامانه‌های این ماهواره‌ها با موفقیت انجام شده و ماهواره «پایا» به طور کامل تست‌های زیرسامانه‌ای خود را پشت سر گذاشته است. امروز نیز از تصاویر این ماهواره رونمایی شد که رویدادی مهم برای کشور به شمار می‌رود.

توسعه منظومه‌های ماهواره‌ای و زیرساخت‌های زمینی

منظومه ماهواره‌ای باریک‌باند «شهید سلیمانی»

توسعه بخش خصوصی در قالب ایجاد منظومه ماهواره‌ای باریک‌باند «شهید سلیمانی» از دیگر دستاوردهای مهم سال گذشته است. دو پرتاب آزمایشی زیرمقیاس از این منظومه انجام شد که بخش‌های عمده‌ای از زیرسامانه‌ها با موفقیت تست شدند. همچنین با پرتاب ماهواره «فخر-۱» همراه با بلوک انتقال مداری، ارزیابی بخش‌های مهمی از سامانه این منظومه صورت گرفت و پرتاب‌های اصلی آن از سال آینده آغاز خواهد شد.

توسعه پایگاه فضایی چابهار

توسعه زیرساخت‌های زمینی، از جمله پایگاه فضایی چابهار، از موضوعات بسیار مهم و راهبردی کشور است. این پایگاه امکان دستیابی به مدارهای با شیب مداری مختلف و انجام پرتاب‌های خورشیدآهنگ، به ویژه برای ماهواره‌های سنجشی، را فراهم می‌کند. فاز نخست پایگاه چابهار به پایان رسیده و با آماده شدن پرتابگر و ماهواره، نخستین پرتاب از این پایگاه انجام و به طور رسمی مورد بهره‌برداری قرار خواهد گرفت. همچنین توسعه مراکز کنترل، دریافت داده و تصویر نیز با شتاب مناسبی در حال انجام است و بهره‌برداری از یکی از این مراکز آغاز شده است.

با قدردانی از تمامی همکاران صنعت فضایی کشور، امید است پیشرفت‌های این حوزه در سال آینده با شتاب بیشتری تداوم یابد.