گزارش بی‌بی‌سی: نبرد بی‌پایان کماندوهای کلمبیا علیه باندهای مواد مخدر

ماموریت بی‌پایان مبارزه با مواد مخدر

کماندوها به شدت مسلح بودند و ماموریت برایشان آشنا. هوا صاف بود، اما تنش و آدرنالین در هلیکوپتر موج می‌زد. وقتی در کلمبیا به دنبال هر بخشی از تجارت مواد مخدر می‌روید، باید آماده دردسر باشید. کماندوها اغلب با مقاومت گروه‌های جنایتکار و چریک‌های فعلی و سابق که جایگزین کارتل‌های دهه ۷۰ و ۸۰ شده‌اند، روبرو می‌شوند.

ما بر فراز منطقه پوتومایو، نزدیک مرز با اکوادور، پرواز کردیم که قلب کوکائین کلمبیا محسوب می‌شود. این کشور حدود ۷۰ درصد از عرضه جهانی را تامین می‌کند. دو بلک هاوک دیگر پیشاپیش ما در حال پرواز بودند.

در زیر ما، جنگل انبوه و تکه‌های سبز روشن دیده می‌شدند که نشانه‌های بارز کشت گیاه کوکا هستند. طبق آخرین آمار منتشر شده توسط دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل (UNODC) در سال ۲۰۲۴، این کشت اکنون مساحتی تقریباً دو برابر لندن بزرگ و چهار برابر نیویورک را پوشش می‌دهد.

اتهامات و دفاعیات: کلمبیا و آمریکا

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، می‌گوید که گوستاو پترو، رئیس‌جمهور چپ‌گرای کلمبیا، برای جلوگیری از رسیدن کوکائین کشورش به خیابان‌های آمریکا به اندازه کافی تلاش نمی‌کند. ماه گذشته او پترو را «مردی بیمار که دوست دارد کوکائین به ایالات متحده بفروشد» خواند و گفت که «ممکن است نفر بعدی برای مداخله نظامی آمریکا باشد.» اما به نظر می‌رسد این تهدید کاهش یافته است.

رئیس‌جمهور پترو در مقابل ادعا می‌کند که دولتش بیشترین میزان مواد مخدر را در تاریخ توقیف کرده است. اما طبق «گزارش جهانی مواد مخدر ۲۰۲۵» سازمان ملل، تولید کوکائین در دوران ریاست او نیز به بالاترین حد خود رسیده است. پترو روش شمارش سازمان ملل را مورد مناقشه قرار می‌دهد.

مبارزه با تولید و قاچاق مواد مخدر از کلمبیا، زمانی که دو رئیس‌جمهور روز سه‌شنبه در کاخ سفید ملاقات کنند، در صدر دستور کار خواهد بود.

کشف و نابودی آزمایشگاه‌ها

پس از ۲۰ دقیقه، در یک پاکسازی در جنگل فرود آمدیم و اولین مرحله از تجارت جهانی مواد مخدر را دیدیم. کماندوها ما را به یک آزمایشگاه ابتدایی کوکائین هدایت کردند که تا حدی توسط درختان موز پنهان شده بود. این مکان چیزی بیش از یک کلبه نبود، اما مواد اولیه اصلی را داشت: بشکه‌های مواد شیمیایی و توده‌ای از برگ‌های تازه کوکا، آماده برای تبدیل شدن به خمیر.

دو زن و یک مرد از میان درختان بیرون آمدند، احتمالاً کارگران آزمایشگاه – با میل یا بی‌میل. یکی از زنان لباس پاره به تن داشت و همه چکمه‌های پلاستیکی پوشیده بودند. کماندوها به سرعت از آنها بازجویی کردند اما کسی را دستگیر نکردند. استراتژی مبارزه با مواد مخدر کلمبیا، سران تجارت کوکائین را هدف قرار می‌دهد، نه کشاورزان فقیر پایین دست را.

دقایقی بعد، ما را به سرعت از آنجا دور کردند زیرا کماندوها آماده آتش زدن آزمایشگاه بودند تا محصول و مواد شیمیایی را از بین ببرند. یک افسر ناشناس می‌گوید: «۵۰ یا ۶۰ آزمایشگاه دیگر در این منطقه وجود دارد.»

با بلند شدن ما، دود سیاه غلیظی از جنگل برمی‌خاست. یک نوشیدنی انرژی‌زا بین کماندوها دست به دست شد؛ آنها ممکن بود به زودی دوباره همین کار را انجام دهند. اگر هوا اجازه دهد، این عملیات بارها تکرار می‌شود. آنها این عملیات‌ها را چندین بار در روز انجام می‌دهند.

نبردی بی‌پایان و امید به آینده

در پایگاه، سرگرد کریستیان سدانو دیاز لحظاتی را با مردانش استراحت می‌کند. او یک کهنه‌کار ۱۶ ساله جنگ با مواد مخدر است که با قامتی راست و یک هفت‌تیر در غلاف دور گردنش ایستاده و هیچ توهمی ندارد.

وقتی از او پرسیده می‌شود که یک آزمایشگاه مواد مخدر چقدر سریع می‌تواند بازسازی شود، پاسخ او فوری است: «در یک روز.» او با لبخندی تلخ می‌گوید: «فقط مسئله تغییر مکان یا جابجایی چند متر است. ما قبلاً آن را دیده‌ایم. گاهی اوقات، وقتی به مناطقی که عملیات در آن انجام شده باز می‌گردیم، می‌بینیم که سازه‌ها فقط چند متر آن طرف‌تر بازسازی شده‌اند.»

اما او اصرار دارد که نابودی پی در پی آزمایشگاه‌ها هدف خاصی را دنبال می‌کند. او می‌گوید: «ما سودآوری گروه‌های جنایتکار را تحت تاثیر قرار می‌دهیم. آنها می‌توانند بی‌شمار بار بازسازی کنند، اما محصول کوکا و پیش‌سازهای شیمیایی مورد نیاز خود را از دست می‌دهند.»

دشمن او در حال تکامل است. باندهای مواد مخدر کلمبیا از پهپادها و بیت‌کوین استفاده می‌کنند و شیمی‌دان‌ها را به جنگل می‌آورند تا مواد اولیه را در محل تولید کنند. سرگرد سدانو دیاز، ۳۷ ساله، اذعان می‌کند که جنگ کوکائین ممکن است در طول عمر او به پایان نرسد.

او می‌گوید: «من رویای آن روز را دارم. تصور می‌کنم نوادگان ما آن را ببینند و کسانی را که برای رسیدن به آن هدف از دست دادیم، به یاد آورند.» او چندین همکار خود را در مناطق مختلف کشور از دست داده است. «متاسفانه، ما مجبور شدیم پرچم‌ها را به خانواده‌هایشان برگردانیم و بگوییم که دیگر با ما نیستند. من آنها را با افتخار به خاطر ادامه مبارزه در نبردی بی‌پایان به یاد می‌آورم.»

چالش‌های عرضه و تقاضا

پدرو سانچز، وزیر دفاع کلمبیا، در برابر حملات دونالد ترامپ مبنی بر عدم انجام اقدامات کافی، مودبانه از عملکرد کشورش دفاع کرد. او به ما گفت: «رئیس‌جمهور اطلاعات نادرست دریافت کرده است. ما هر چهل دقیقه یک کارخانه کوکائین را نابود می‌کنیم. و در طول سه سال و نیم گذشته، ۲۸۰۰ تن کوکائین را توقیف کرده‌ایم. این معادل ۴۷ میلیارد دوز کوکائین است که هرگز به بازارهای خارجی نرسید.»

او استدلال می‌کند که تقاضا برای کوکائین نیز یک مشکل است، نه فقط عرضه. وی می‌گوید: «با افزایش مصرف کوکائین در اروپا، ریشه‌کن کردن عرضه در اینجا بسیار دشوار است.»

کوکائین دومین ماده مخدر غیرقانونی پرمصرف در اروپا، پس از حشیش، است. آژانس مواد مخدر اتحادیه اروپا می‌گوید که در دسترس بودن و مصرف این ماده مخدر همچنان در حال افزایش است که «منجر به هزینه‌های بیشتر برای جامعه می‌شود.»

زندگی در سایه کشت کوکا

ما مسیر کوکائین را از آمازون تا آند کلمبیا، در مرز با ونزوئلا، دنبال کردیم. در اینجا قله‌ها تا ابرها امتداد دارند و زیبایی با سختی زندگی همراه است.

ما وسایل نقلیه را تغییر دادیم – به یک ماشین متعلق به یک رابط محلی قابل اعتماد – قبل از شروع صعود به کوه‌های کاتاتومبو. در اینجا بدون اطلاع قبلی نمی‌توانید وارد شوید. دو گروه چریکی در این منطقه فعال هستند: ارتش آزادی‌بخش ملی (ELN) و مخالفان نیروهای مسلح انقلابی کلمبیا (فارک)، که بیشتر اعضای آن پس از توافق صلح در سال ۲۰۱۶ که به نیم قرن جنگ داخلی پایان داد، خلع سلاح شدند.

با کشاورزی محلی به نام «خاویر» ملاقات کردیم که اصرار داشت کشت گیاه کوکا تنها راه تامین معاش خانواده‌اش است. او آخرین محصول خود را به ما نشان داد که برخی از آنها تا شانه او می‌رسیدند. وقتی خواستیم با پهپاد فیلمبرداری کنیم، هشدار داد که در ارتفاع پایین بمانیم. او گفت: «در غیر این صورت، چریک‌ها آن را خواهند دید.»

خانه خاویر یک خانه بلوکی ساده است که برخی از پنجره‌هایش شیشه ندارند و صدای خنده کودکان از داخل آن به گوش می‌رسد. او پنج دختر دارد – «زیباترین چیزی که خدا به من داده است»، به گفته خودش. بزرگترین دخترش در کالج در حال تحصیل برای معلم شدن است.

دو دختر کوچکتر او در یک قفسه کتاب دور انداخته شده بازی می‌کنند – نزدیکترین چیزی که به خانه عروسک دارند. خاویر با پشیمانی از عدم توانایی خرید هدیه کریسمس برای دخترانش و تلاش برای سیر کردن آنها صحبت می‌کند.

من اشاره کردم که محصول او می‌تواند فرزندان دیگران را بکشد. پرسیدم آیا هرگز به این موضوع فکر می‌کند؟

او می‌گوید: «راستش را بخواهید بله. گاهی اوقات به این فکر می‌کنید. اما اگر می‌خواهید زنده بمانید، نه. با این دولت هیچ فرصتی وجود ندارد. من فرزندانی دارم و البته به کودکان دیگری فکر می‌کنم که ممکن است آسیب ببینند. مسئله این نیست که آیا می‌خواهید [کوکا بکارید] یا نه. باید بکارید.»

او آزمایشگاه موقت خود را در یک مسیر گلی به ما نشان می‌دهد. او در اینجا خمیر کوکائین را می‌پزد، وقتی مواد شیمیایی و سوخت لازم را داشته باشد.

اما این روزها او می‌گوید چریک‌های محلی به دلیل جنگ قلمرویی خرید نمی‌کنند. وقتی او ریسک سفر به یک شهر محلی برای فروش را به جان خرید، محصول و تلفنش به سرقت رفت.

خاویر به دلایل اقتصادی و نه اخلاقی، به فکر بازگشت به شغل قدیمی خود – معدن‌کاری زغال سنگ – است. اما او می‌گوید معادن نیز توسط دولت به شدت آسیب دیده‌اند. او به ما می‌گوید: «بیمه بالا رفت، بنابراین دستمزدها پایین آمد.»

او تا کنون با مقامات مشکلی نداشته است. او به ما می‌گوید: «من معتقدم آنها می‌دانند اینجا چه خبر است، اما حقیقت این است که آنها به اینجا نمی‌آیند – شاید به دلیل گروه‌های مسلح.»

او درخواستی از رئیس‌جمهور ترامپ دارد: به جای تهدید کلمبیا، بررسی کنید که چرا کشاورزانی مانند او گیاه کوکا را می‌کارند و کمک اقتصادی ارسال کنید.

خاویر ۳۹ ساله است – فقط دو سال از سرگرد سدانو دیاز بزرگتر. هر دو مرد در دو طرف مخالف جنگ مواد مخدر این کشور هستند و هر دو امیدوارند فرزندانشان کلمبیایی متفاوت را به ارث ببرند.