رشد سه‌برابری پروپوزال‌های پژوهشی و افزایش حمایت از نخبگان در کردستان

ارتقای حمایت‌های بنیاد ملی علم برای احیای پژوهش کشور

حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، در این نشست به وضعیت نزولی پروپوزال‌های پژوهشی در سال‌های منتهی به ۱۴۰۳ در سراسر کشور اشاره کرد. وی اظهار داشت که با حمایت‌های ویژه معاونت علمی و تخصیص بودجه جدی، روند تولید علم در کشور به مسیر رشد بازگشته است.

• تعداد پروپوزال‌های پژوهشی در تمامی دانشگاه‌ها تقریباً سه برابر شده است.
• دانشگاه کردستان نیز همگام با این رشد، تعداد طرح‌های خود را از حدود ۳۰ مورد به ۹۰ تا ۱۱۳ طرح افزایش داده است.

افشین همچنین به محدودیت‌های مالی بنیاد علم اشاره کرد و گفت: «بودجه مصوب بنیاد علم حدود ۱۰۰ میلیارد تومان است که عدد بسیار ناچیزی است. با چنین بودجه‌ای نمی‌توان انتظار تولید علم داشت.» وی افزود که برای تقویت بنیه تولید علم کشور، هدف‌گذاری شده تا بودجه بنیاد علم در سال ۱۴۰۴ به یک‌هزار میلیارد تومان برسد.

حمایت ویژه از ۲۰ دانشگاه برتر برای جهش علمی

معاون علمی رئیس‌جمهور اعلام کرد که ۸۰ درصد از تولید علم کشور توسط ۲۰ دانشگاه برتر صورت می‌گیرد. به همین منظور، ۲۰ دانشگاه برتر شامل ۱۱ دانشگاه وزارت علوم و ۹ دانشگاه وزارت بهداشت، به‌صورت مجزا و ویژه دیده شده‌اند و بودجه‌ای حدود یک همت به‌طور جداگانه برای حمایت از آن‌ها در نظر گرفته شده است.

«کشور در سال ۱۴۰۲ با یک رکود علمی بی‌سابقه مواجه شد و رشد علمی به منفی ۵.۷ درصد رسید که پس از انقلاب اسلامی، به‌جز دوران تعطیلی دانشگاه‌ها، سابقه نداشت. خوشبختانه این روند در سال ۱۴۰۳ مثبت شد و به حدود ۲ درصد رسید و انتظار داریم در سال ۱۴۰۴ وضعیت به مراتب بهتر شود.»

مبنای ارزیابی دانشگاه‌ها، پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) است که شاخص‌های بومی و بین‌المللی را پوشش می‌دهد. افشین تأکید کرد که دانشگاه کردستان نیز در صورت ارتقای عملکرد، می‌تواند در فهرست حمایت‌های ویژه قرار گیرد و انتظار می‌رود در سال آینده حداقل ۱۰۰ میلیارد تومان پروژه از بنیاد علم دریافت کند.

جذب و ماندگارسازی نخبگان بومی اولویت معاونت علمی

افشین به چالش ماندگاری پایین نخبگان در کردستان اشاره کرد و گفت: حدود یک‌هزار نخبه در کردستان شناسایی شده‌اند، اما بسیاری از آن‌ها به شهرهای بزرگ‌تر مهاجرت می‌کنند. وی تأکید کرد که تأمین مسکن نخبگان باید در اولویت قرار گیرد و امکانات ویژه‌ای برای آن‌ها فراهم شود تا انگیزه ماندن و خدمت در زادگاه خود را داشته باشند.

در خصوص شرکت‌های دانش‌بنیان کردستان، آمارها نشان می‌دهد:

• ۵۴ شرکت دانش‌بنیان فعال هستند.
• انتظار می‌رود حداقل ۲۰۰ شرکت دانش‌بنیان در استان فعالیت کنند.
• درآمد شرکت‌های دانش‌بنیان استان حدود ۴۱۱ میلیارد تومان است.
• درآمد محصولات صرفاً دانش‌بنیان به ۱۰۷ میلیارد تومان می‌رسد.
• این شرکت‌ها برای ۶۹۰ نفر اشتغال تمام‌وقت و ۱۳۵ نفر اشتغال پاره‌وقت ایجاد کرده‌اند.

معاون علمی رئیس‌جمهور بر سیاست‌گذاری در حوزه‌های راهبردی مانند کوانتوم و هوش مصنوعی تأکید کرد و از اختصاص گرنت‌های ویژه به دانشجویان دکتری فعال در این حوزه‌ها برای افزایش تعداد استادان شاخص در یک بازه پنج‌ساله خبر داد.

حرکت رو به رشد تولید علم استان کردستان

محمدرضا هرمزی‌نژاد، رئیس بنیاد ملی علم ایران، گزارشی از عملکرد دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی استان کردستان ارائه داد و از رشد چشمگیر اعتبارات پژوهشی و افزایش اعتماد اعضای هیئت علمی به بنیاد ملی علم خبر داد. در مجموع، چهار مرکز از استان کردستان شامل دانشگاه کردستان، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی و دانشگاه پیام نور بیجار، طرح پژوهشی به بنیاد ملی علم ارسال کرده‌اند.

وی افزود: در سال ۱۴۰۳، مجموع اعتبارات طرح‌های مصوب استان به حدود ۲.۱ میلیارد تومان رسید و در سال ۱۴۰۴ و تا زمان گزارش، این رقم به حدود ۹۴ میلیارد ریال افزایش یافته است. هرمزی‌نژاد همچنین اشاره کرد که اعتبارات مصوب سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود چهار تا پنج برابر رشد داشته است.

در حال حاضر، ۲۹۵ داور فعال از کردستان با بنیاد ملی علم همکاری می‌کنند و ۳۰ پژوهشگر پسادکتری و ۱۶ رساله دکتری تحت حمایت بنیاد در این استان هستند. همچنین پنج طرح بین‌المللی فعال نیز در کردستان در حال اجراست.

ظرفیت سرمایه انسانی نخبه استان کردستان

سعید خدایگان، قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان، اعلام کرد که ۹۸۹ نفر نخبه و برگزیده از استان کردستان در سامانه بنیاد ملی نخبگان ثبت شده‌اند. وی به طرح «شهید وزوایی» اشاره کرد که در آن حدود ۱۰۰ نفر از نخبگان کردستان تحت حمایت هستند و در دوره جدید، ۳۱ نفر به‌عنوان برگزیده انتخاب شده‌اند.

• در طرح «احمدی»، تعداد برگزیدگان از ۶ نفر در دوره‌های پیشین به پنج برابر رشد رسیده است.
• ۸۰ نفر از دانشجویان کردستان عضو «حلقه‌های حل مسئله» در طرح «احمدی روشن» هستند.
• در طرح «جهت» که برای جذب دانش‌آموختگان دکتری است، ۸ نفر از برگزیدگان در دانشگاه‌های کردستان جذب شده‌اند.

ظرفیت‌های مغفول‌مانده و نیازهای بیجار

علیرضا زندیان، نماینده مردم بیجار در مجلس شورای اسلامی، بر ظرفیت‌های کم‌نظیر علمی، اقتصادی، مرزی و کشاورزی استان کردستان و به‌ویژه شهرستان بیجار تأکید کرد. وی مهاجرت نخبگان را ناشی از کمبود حمایت و نبود زیرساخت‌های لازم دانست و خواستار فعال‌سازی دانشگاه‌ها در حل مسائل منطقه‌ای شد.

• تنها دو شرکت دانش‌بنیان و حدود ۱۲ شرکت فناور در بیجار فعال هستند.
• بیجار رتبه نخست تولید گندم و کردستان رتبه اول تولید توت‌فرنگی در کشور را دارد.
• نیاز به ایجاد «مرکز نوآوری تولیدات زراعی» در بیجار برای توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و ماندگاری نخبگان.

زندیان همچنین به ضعف جدی دانشکده علوم پایه بیجار در تجهیزات آزمایشگاهی، خوابگاه و امکانات آموزشی اشاره کرد و خواستار جبران این کمبودها شد.