چالش‌های انتشار چهارمین سیاهه آلودگی هوای تهران: مقاومت ارگان‌ها و منابع جدید آلاینده

مقاومت در جمع‌آوری اطلاعات: چالش اصلی سیاهه انتشار

فاطمه کریمی، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران، با اشاره به مشارکت بیش از ۳۰ دستگاه در تدوین این سیاهه، از مقاومت سه ارگان اصلی در ارائه اطلاعات خبر داد. وی تأکید کرد که این عدم همکاری، دشوارترین مرحله پروژه، یعنی جمع‌آوری داده‌ها را با چالش‌های جدی مواجه کرده است.

• وزارت نفت: ارائه اطلاعات با دشواری فراوان صورت گرفت.
• سازمان محیط زیست: بخش عمده‌ای از اطلاعات صنایع به سختی دریافت شد.
• پلیس راهور: دسترسی به داده‌های مربوط به این بخش نیز با موانعی همراه بود.

نوآوری‌ها و تفاوت‌های سیاهه جدید

سیاهه انتشار فعلی، با دوره‌های پیشین تفاوت‌های چشمگیری دارد. کریمی به دقت بالاتر در محاسبات و استخراج ضرایب انتشار واقعی اشاره می‌کند. همچنین، منابع انتشار جدیدی که در گذشته نادیده گرفته شده بودند، این بار مورد توجه قرار گرفته‌اند.

منابع آلاینده جدید و سهم آن‌ها

• کشاورزی و دامداری: سهم قابل توجهی در انتشار آلاینده‌ها دارند. مطالعات در اطراف تهران و شهرستان‌های ری، اسلامشهر، ورامین و رباط کریم این موضوع را تأیید کرده است. سهم ذرات اولیه معلق ناشی از کشاورزی حدود ۲۲ درصد برآورد شده است.
• معادن شن و ماسه: سهم این معادن در تولید ریزگرد در منطقه ۱۸ تهران بررسی شده است.
• پسماند سوزی: به عنوان یکی از عوامل جدید در آلودگی هوا مورد توجه قرار گرفته است.

تمرکز بر آلاینده‌های ثانویه

یکی از مهم‌ترین نوآوری‌های این سیاهه، پرداختن به آلاینده‌های ثانویه و پیش‌سازهای تولید ذرات معلق است. کریمی توضیح می‌دهد که گاز آمونیاک، که در بخش‌هایی مانند کشاورزی و منابع طبیعی وجود دارد، تاکنون به عنوان پیش‌ساز ذرات معلق در نظر گرفته نشده بود. تحقیقات جدید نشان داده است که سهم پیش‌سازهایی نظیر آمونیاک و مواد آلی فرار بسیار قابل توجه است.

منابع متحرک، همچنان پیشتاز آلایندگی

با وجود اضافه شدن فاکتورهای جدید، منابع متحرک (انواع وسایل نقلیه) همچنان بالاترین سهم را در تولید آلاینده‌ها دارند.

• ذرات معلق ۲.۵ میکرون: سهم منابع متحرک در تولید این ذرات، ۴۶ درصد است.
• جایگاه سایر منابع: پس از منابع متحرک، کشاورزی در جایگاه دوم و نیروگاه‌ها و صنایع در جایگاه سوم قرار دارند.

کریمی همچنین به سهم قابل توجه نیروگاه‌ها، به‌ویژه در زمان استفاده از سوخت مایع و مازوت، در آلودگی هوای تهران اشاره کرد.

آلاینده‌های گازی و نقش نیروگاه‌ها

در میان آلاینده‌های گازی، مونوکسید کربن بیشترین تولید را در منابع متحرک دارد، هرچند که در حال حاضر در شرایط استاندارد قرار دارد. مواد آلی فرار نیز در تولید اکسیدهای نیتروژن رتبه بعدی را به خود اختصاص داده‌اند. در نیروگاه‌ها، تولید اکسیدهای گوگرد بسیار بالا است که ناشی از استفاده از سوخت‌هایی با محتوای گوگرد بالا مانند مازوت و گازوئیل است. این مسئله به ویژه در نیروگاه منتظرالقائم در استان البرز مشهود است.