تا ۴۰ درصد موارد سرطان در جهان قابل پیشگیری هستند: گزارش جدید WHO و IARC

جدیدترین تحلیل‌های جهانی که توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) و آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) منتشر شده، نشان می‌دهد که پتانسیل عظیمی برای پیشگیری از سرطان در سراسر جهان وجود دارد. این مطالعات جامع که همزمان با روز جهانی سرطان در ۴ فوریه منتشر گردیده، تخمین می‌زند که تا ۴۰ درصد از موارد ابتلا به سرطان قابل پیشگیری هستند و اقدامات پیشگیرانه می‌توانند بار جهانی بیماری‌ها را به طرز چشمگیری کاهش دهند.

در سال ۲۰۲۲، حدود ۳۷ درصد از کل موارد جدید سرطان، معادل تقریباً ۷.۱ میلیون مورد، با عواملی مرتبط بوده‌اند که قابلیت پیشگیری دارند. این تحلیل برای اولین بار، علاوه بر عوامل رفتاری و محیطی، ۹ نوع عفونت سرطان‌زا را نیز در محاسبات خود لحاظ کرده است، که نشان‌دهنده رویکردی جامع‌تر در فهم ریشه‌های این بیماری است.

عوامل اصلی و شیوع سرطان‌های قابل پیشگیری

بررسی داده‌های جمع‌آوری شده از ۱۸۵ کشور و تحلیل ۳۶ نوع سرطان نشان می‌دهد که عوامل متعددی در بروز سرطان نقش دارند. دخانیات با مسئولیت ۱۵ درصد از کل موارد جدید سرطان، همچنان اصلی‌ترین عامل خطر محسوب می‌شود. پس از آن، عفونت‌ها با ۱۰ درصد و مصرف الکل با ۳ درصد در رتبه‌های بعدی قرار می‌گیرند.

سه نوع سرطان اصلی، یعنی سرطان ریه، معده و دهانه رحم، به تنهایی نیمی از کل موارد سرطان‌های قابل پیشگیری را در میان مردان و زنان تشکیل می‌دهند:

• سرطان ریه: عمدتاً با استعمال دخانیات و آلودگی هوا ارتباط دارد.
• سرطان معده: تا حد زیادی به عفونت «هلیکوباکتر پیلوری» نسبت داده می‌شود.
• سرطان دهانه رحم: به طور عمده ناشی از ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است.

این تحقیق همچنین تفاوت‌های قابل توجهی را بین مردان و زنان در میزان سرطان‌های قابل پیشگیری نشان می‌دهد. در مردان، این میزان به ۴۵ درصد می‌رسد که به طور چشمگیری بالاتر از زنان با ۳۰ درصد است. سیگار کشیدن با ۲۳ درصد، عامل اصلی در مردان است، در حالی که در زنان، عفونت‌ها با ۱۱ درصد، بیشترین سهم را در ابتلا به سرطان‌های قابل پیشگیری دارند.

دکتر آندره ایلباوی، مدیر تیم کنترل سرطان سازمان جهانی بهداشت، اظهار داشت: «این اولین تحلیل جهانی است که نشان می‌دهد چه میزان از خطر ابتلا به سرطان به عواملی بستگی دارد که ما قادر به کنترل و پیشگیری از آنها هستیم. با بررسی الگوها در کشورهای مختلف، می‌توانیم اطلاعات دقیق‌تری به دولت‌ها و افراد ارائه دهیم تا از بروز سرطان پیش از شروع آن جلوگیری کنند.»

تفاوت‌های منطقه‌ای در آمار سرطان

آمارهای منطقه‌ای نیز تفاوت‌های زیادی را در شیوع سرطان‌های قابل پیشگیری نشان می‌دهند:

• در مردان: سهم سرطان‌های قابل پیشگیری در شرق آسیا به ۵۷ درصد می‌رسد، در حالی که این رقم در آمریکای لاتین ۲۸ درصد است.
• در زنان: این میزان از ۲۴ درصد در شمال آفریقا و غرب آسیا تا ۳۸ درصد در آفریقای زیرصحرا متغیر است.

راهکارهای جامع برای کاهش بار سرطان

کارشناسان تأکید دارند که کاهش این آمار نیازمند استراتژی‌های ملی و منطقه‌ای هماهنگ است. مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه می‌تواند تأثیر چشمگیری در کاهش شیوع سرطان داشته باشد:

• کنترل دخانیات: اعمال محدودیت‌های شدید بر مصرف و فروش محصولات دخانی.
• تنظیم مقررات الکل: وضع قوانین سخت‌گیرانه‌تر برای مصرف و تبلیغ الکل.
• واکسیناسیون: گسترش برنامه‌های واکسیناسیون علیه HPV و هپاتیت B.
• بهبود کیفیت هوا: کاهش آلودگی هوا از طریق سیاست‌های زیست‌محیطی.
• ایجاد محیط‌های کاری ایمن: حفاظت از کارگران در برابر عوامل سرطان‌زا در محیط کار.
• ترویج سبک زندگی سالم: تشویق به رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی منظم.

دکتر ایزابل سورجوماتارام، از مقامات ارشد IARC، معتقد است که رسیدگی به این عوامل نه تنها به کاهش ابتلای میلیون‌ها نفر به سرطان کمک می‌کند، بلکه هزینه‌های درمانی بلندمدت را نیز کاهش داده و سلامت عمومی جامعه را ارتقا می‌بخشد.