علیرضا معتمدی: «دختر پری‌خانم» روایتگر سوگ مادر و نقد قوانین سینماست

نشست خبری فیلم سینمایی «دختر پری‌خانم»، اثری از علیرضا معتمدی در چهل و چهارمین جشنواره ملی فیلم فجر، عصر چهارشنبه ۱۵ بهمن ماه در پردیس ملت و با اجرای وحید رونقی برگزار شد. در این نشست، علیرضا معتمدی (تهیه‌کننده و کارگردان)، کامبیز دارابی (تهیه‌کننده اجرایی) و سهند مهدی‌زاده (آهنگساز) حضور داشتند و به بررسی ابعاد مختلف این فیلم و چالش‌های سینمای ایران پرداختند.

جهان‌بینی معتمدی و شرایط اجتماعی

علیرضا معتمدی در ابتدای صحبت‌های خود، به وضعیت کنونی جامعه اشاره کرد و با ابراز تأسف از «احوال ناخوش» و «روزگار تلخ و تاریک» کشور، به کشته‌شدن جوانان و شهدای جنگ ۱۲ روزه اشاره کرد. او با استناد به بیتی غم‌انگیز از شاهنامه فردوسی - «شبی چون شب روی شسته به قیر/ نه بهرام پیدا نه کیوان نه تیر» - وضعیت کنونی را تشریح کرد و گفت که بدترین اتفاق برای یک ملت، نامعلوم بودن «بهرام، کیوان و تیر» آن است. معتمدی تأکید کرد که در این «زمانه پرآشوب»، حقیقت و دروغ به هم آمیخته و مردم به نقطه «بدون چاره بودن» رسیده‌اند که این بسیار غم‌انگیز است.

«در این شرایط یک حقیقت ما را به هم نزدیک می‌کند و ما را نجات می‌دهد اینکه به فردیت یکدیگر احترام بگذاریم و به رسمیت بشناسیم. ایران سرزمین متکثری است و افراد مختلف سال‌ها در این پهنه جغرافیایی بزرگ با هم زندگی کرده‌اند در سوگ و شادی کنار هم بودند فکر می‌کنم در این زمانه تنها کاری که از دست ما برمی‌آید این است که دردهای دیگران را به رسمیت بشناسیم هر کسی در خلوت خود درگیر نبردی است. از آدم‌ها به اندازه توان و ادارک و واقعیات جامعه انتظار عمل داشته باشیم و بگذاریم مردم آنطور که دوست دارند زندگی کنند.»

حضور در جشنواره و مسیر ساخت «دختر پری‌خانم»

معتمدی با احترام به کارگردانانی که در جشنواره شرکت نکرده‌اند، اظهار داشت که باید از همه روزنه‌ها و امکانات موجود برای کار استفاده کرد. او که پنج سال درگیر ساخت «دختر پری‌خانم» بوده، به مشقات فراوان برای دریافت پروانه ساخت و طی مسیرهای طولانی اشاره کرد و بیان داشت که حرف و دیدگاه خود را در این فیلم بیان کرده‌اند.

او همچنین درباره ریشه‌های عمیق این فیلم گفت که ایده و فیلمنامه هر سه فیلمش - «رضا»، «چرا گریه نمی‌کنی» و «دختر پری‌خانم» - از جستجو برای معنا دادن به زندگی و به هم پیوستن تکه‌های وجودش شکل گرفته است. معتمدی فاش کرد که از دست دادن مادرش در سنین جوانی بر اثر حادثه تصادف، یک ترومای وحشتناک برای او بوده و ساخت «دختر پری‌خانم» واکنشی به این نیاز درونی بوده است که کسی به او بگوید مادرش ممکن است روزی بازگردد و زنده شود. این تجربه رسیدن به رئالیسم جادویی، در دو فیلم قبلی او نیز وجود داشته و به گفته خودش، از داستان‌های کهن ایرانی الهام گرفته است.

جهان زنانه فیلم و موسیقی فانتزی

معتمدی درباره نبود شخصیت مرد در فیلم توضیح داد که جهان فیلم بین رویا و واقعیت است و شخصیت اصلی، جهان خود و مادرش را ایزوله کرده است. زنانی که در فیلم حضور دارند، در جهت حفظ جهان زنانه فیلم عمل می‌کنند و گویی تکه‌ای از گذشته مادر هستند.

سهند مهدی‌زاده، آهنگساز فیلم نیز درباره موسیقی «دختر پری‌خانم» گفت: «ما در این تجربه از فیلمنامه به موسیقی فیلم رسیدیم. در سه پرده موسیقی را ساختیم که تا حدودی فانتزی است، هرچند سعی کردیم از لایه‌های فانتزی دور شوم و به لایه‌های شخصیتی برسم.»

جشنواره فجر: نمایشگاهی تخصصی نه یک جشن

معتمدی حضور خود در جشنواره را کاملاً حرفه‌ای و با دلایل سینمایی توصیف کرد و گفت که فیلمی قابل دفاع ساخته و آن را عرضه کرده است. او جشنواره فجر را «هیچ‌گاه جشن» نمی‌دید و آن را یک «نمایشگاه فصلی تخصصی سالانه» مانند صنایع کاغذ و کفش دانست. به گفته او، حضور در جشنواره در راستای روند تولید و برنامه‌های اکران فیلم و تعهدات مالی و قراردادی بوده است.

انتقاد از قوانین و پروانه ساخت

این کارگردان به مشکلات فیلمسازان بدون مجوز اشاره کرد و از مسئولان خواست تا پیگیر پروانه ساخت نباشند، زیرا این قوانین «بی‌دلیل» هستند و افراد را به «مجرم و قانون‌شکن» تبدیل می‌کنند. او ابراز امیدواری کرد که این مشکل تا سال آینده برطرف شود تا همه بتوانند فیلم بسازند و در صورت تمایل، آثار خود را در این رویداد به نمایش بگذارند. معتمدی تأکید کرد که جشنواره زمانی ملی خواهد بود که همه فرصت حضور داشته باشند.

حمایت فارابی از یک پروژه آوانگارد

معتمدی درباره جذب سرمایه از بنیاد سینمایی فارابی گفت که این فیلم در کمال ناباوری در پیچینگ فارابی پذیرفته شد. او با ۱۰ دقیقه فرصت در جلسه داوران، از پروژه دفاع کرد و به دلیل تجربه سال‌ها همکاری با سرمایه‌گذاران ایرانی و خارجی، نکات و جزئیاتی را مطرح کرد که باعث شد فارابی از این «پروژه آوانگارد» حمایت کند. این فیلم در دوره مدیریت جدید فارابی پذیرفته شده و سهم معتمدی و فارابی از فیلم، پنجاه پنجاه است.

در پایان، معتمدی مطرح کرد که هر سه فیلم او درباره آدمی است که در شرایط بحرانی قرار گرفته و هیچ عملی نمی‌تواند انجام دهد تا از مخمصه رهایی یابد.