گوترش: خطر هسته‌ای در بالاترین سطح دهه‌های اخیر پس از انقضای «استارت نو»

با انقضای معاهده «استارت نو» که محدودیت‌هایی را بر زرادخانه‌های هسته‌ای راهبردی ایالات متحده و فدراسیون روسیه اعمال می‌کرد، جهان برای اولین بار در بیش از نیم قرن گذشته با وضعیتی مواجه شده است که هیچ نظارت الزام‌آوری بر بخش عمده‌ای از ذخایر تسلیحات هسته‌ای وجود ندارد. این دو قدرت بزرگ هسته‌ای، اکثریت قابل توجهی از کلاهک‌های اتمی جهان را در اختیار دارند.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با صدور بیانیه‌ای در روز پنجشنبه، نسبت به این وضعیت هشدار داد و تأکید کرد که «خطر استفاده از تسلیحات هسته‌ای به بالاترین سطح خود در دهه‌های اخیر» رسیده است.

ضرورت ازسرگیری کنترل تسلیحاتی

گوترش در ادامه بیانیه خود، فرصت کنونی را مغتنم شمرد و اظهار داشت که اکنون زمان مناسبی برای «ازسرگیری و ایجاد یک رژیم کنترل تسلیحاتی» است که با شرایط فعلی جهان همخوانی داشته باشد. وی همچنین از تأکید رهبران روسیه و آمریکا بر لزوم جلوگیری از بازگشت به دنیایی بدون نظارت بر اشاعه تسلیحات هسته‌ای استقبال کرد.

«دنیا اکنون به فدراسیون روسیه و آمریکا چشم دوخته است تا آنها سخنان خود را به عمل تبدیل کنند.»

پیمان استارت نو و مفاد آن

پیمان استارت نو که با هدف کاهش تسلیحات هسته‌ای استراتژیک میان آمریکا و روسیه منعقد شده بود، در تاریخ ۵ فوریه (۱۶ بهمن) منقضی شد. این معاهده تعداد کلاهک‌های هسته‌ای راهبردی قابل استقرار توسط دو طرف را محدود می‌کرد و همچنین استقرار موشک‌ها و بمب‌افکن‌های زمینی و زیردریایی برای پرتاب این کلاهک‌ها را تحت نظارت قرار می‌داد.

پیشنهادات برای تمدید

در ماه سپتامبر گذشته، ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، پیشنهاد تمدید یک‌ساله این پیمان را مطرح کرده بود. او اعلام کرد که روسیه به صورت داوطلبانه و به مدت یک سال به محدودیت‌های مربوط به تسلیحات هسته‌ای راهبردی مندرج در پیمان استارت نو پایبند خواهد ماند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا نیز در ماه اکتبر، این ایده را «خوب» توصیف کرده بود.

با این حال، وزارت خارجه روسیه در بیانیه‌ای که چهارشنبه شب منتشر شد، اعلام کرد که مسکو تاکنون هیچ پاسخ رسمی از سوی آمریکا برای پایبندی به تعهدات مندرج در استارت نو دریافت نکرده است.