خبر کامل
خشکسالی و گرانی نهاده‌ها؛ چالش‌های جدی کشاورزی در لرستان
کشاورزی در استان لرستان، با وجود سابقه دیرینه و مزارع حاصلخیز گندم، جو و محصولات دیم و آبی، در سال‌های اخیر با چالش‌های بی‌سابقه‌ای دست و پنجه نرم می‌کند. خشکسالی‌های پیاپی، افزایش سرسام‌آور قیمت نهاده‌ها و عدم تناسب قیمت خرید تضمینی محصولات با هزینه‌های تولید، معیشت کشاورزان این استان را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.
افزایش چشمگیر بهای نهاده‌های کشاورزی و پیامدهای آن
افزایش هزینه‌های تولید در بخش کشاورزی لرستان، از عوامل متعددی نشأت می‌گیرد. بالا رفتن قیمت نهاده‌هایی نظیر کود، سم، بذر، سوخت، قطعات یدکی و ماشین‌آلات، در کنار تورم عمومی و رشد هزینه‌های مالی و حمل‌ونقل، باعث شده تا قیمت تمام‌شده محصولات کشاورزی به شکل چشمگیری افزایش یابد.
یکی از کشاورزان نخود در دلفان می‌گوید: «کشت نخود در مناطق سردسیری مانند دلفان نیاز به حداقل دو بارندگی با فواصل یک ماهه پس از کاشت در فروردین دارد. اما سال گذشته به دلیل بارش کم، میزان محصول به صورت قابل ملاحظه‌ای کاهش یافت.» کارشناسان محلی نیز تأکید دارند که بسیاری از مزارع دیم استان در فصل رشد با تنش خشکی مواجه بوده‌اند که این امر در کنار رشد علف‌های هرز، عملکرد محصول را به شدت کاهش داده است.
کشاورزان، با وجود تهیه نهاده‌ها با قیمت‌های بالاتر، در بسیاری از موارد با قیمت خرید تضمینی محصولاتی مواجه هستند که کفاف هزینه‌ها را نمی‌دهد. به عنوان مثال، قیمت خرید تضمینی گندم برای چندین ماه ثابت مانده و با هزینه‌های تولید تناسب ندارد؛ این موضوع انگیزه کشاورزان را برای کشت و تولید به شدت کاهش داده است.
در کنار افزایش بهای نهاده‌ها، خشکسالی بی‌سابقه در سال‌های اخیر خسارات سنگینی به کشاورزی استان وارد کرده است. برآوردها نشان می‌دهد که بیش از ۱۰ تا ۱۱ هزار میلیارد تومان خسارت به محصولات کشاورزی استان وارد شده که کاهش تولید و درآمد کشاورزان را در پی داشته است.
این افزایش هزینه‌ها و تورم مزمن، کشاورزان را برای تأمین سرمایه در گردش، خرید نهاده‌های اساسی و حتی بازپرداخت تسهیلات بانکی با مشکلات جدی روبه‌رو کرده است. یک کشاورز در خرم‌آباد اظهار داشت: «سم و کود، حتی برای یک هکتار، هزینه‌ای معادل چندین میلیون تومان می‌طلبد؛ این در حالی است که قیمت خرید تضمینی محصولات آن‌قدر بالا نیست تا این هزینه‌ها را جبران کند.»
کشت گیاهان ممنوعه؛ ضربه‌ای مستقیم به اقتصاد کشاورزی
لرستان به عنوان استانی با ظرفیت بالای تولید گندم، جو، حبوبات، دانه‌های روغنی، علوفه و محصولات باغی شناخته می‌شود. اما وقتی زمین‌های کشاورزی به سمت کشت خشخاش پیش می‌روند یا بلااستفاده می‌مانند، زنجیره تولید کشاورزی مختل می‌شود.
- اشتغال فصلی و دائم در روستاها کاهش می‌یابد.
- درآمد پایدار جای خود را به درآمد پرریسک و ناپایدار می‌دهد.
- وابستگی استان و کشور به واردات محصولات اساسی افزایش می‌یابد.
در واقع، سود کوتاه‌مدت خشخاش، هزینه‌ای بلندمدت برای اقتصاد لرستان به همراه دارد و آینده کشاورزی و معیشت روستایی را به خطر می‌اندازد.
بیمه کشاورزان؛ نقطه امید یا چالش تازه؟
بیمه کشاورزی یکی از ابزارهای مهم برای جبران خسارت ناشی از حوادث طبیعی (خشکسالی، تگرگ، سرمازدگی و…) و کمک به پایداری تولید است. در لرستان نیز، صندوق بیمه کشاورزی فعالیت دارد و برای کشاورزانی که محصولات خود را بیمه کرده‌اند، غرامت پرداخت می‌شود. به عنوان نمونه، پرداخت حدود ۲۶۸۲ میلیارد ریال غرامت برای جبران خسارات ناشی از حوادث طبیعی در استان تصویب و در حال اجرا است.
با این حال، اعتبارات صندوق بیمه کشاورزی در بودجه نسبت به میزان خسارات و نیاز واقعی کشاورزان کافی نیست و سقف آن در سال‌های اخیر تغییر قابل‌توجهی نداشته است. فرآیند پرداخت غرامت‌ها نیز اغلب با تأخیر همراه است یا در برخی مناطق، پوشش بیمه‌ای کامل نبوده و تنها بخشی از خسارات را جبران می‌کند. این مسائل می‌تواند باعث بی‌اعتمادی کشاورزان نسبت به بیمه شود.
یک گندم‌کار در ازنا اظهار کرد: «مزرعه‌ام بیمه بود، اما هنوز بخشی از خسارت را نگرفته‌ام و بعضی کشاورزان بعد از چند ماه هنوز در صف ارزیابی‌اند.»
کارشناسان تأکید دارند که در کشورهایی با بیمه کشاورزی توسعه‌یافته‌تر، کشاورزان بهتر می‌توانند با شوک‌های اقلیمی و قیمتی روبه‌رو شوند. تقویت بیمه محصولات کشاورزی، افزایش اعتبارات، تسهیل پرداخت غرامت و توسعه پوشش بیمه‌ای می‌تواند به افزایش امنیت اقتصادی و توان تولیدی کشاورزان در لرستان کمک کند.
خسارت واقعی کشاورزان و راهکارهای پیش رو
برآوردهای رسمی نشان می‌دهد که استان لرستان در سال زراعی اخیر بیش از ۱۱ هزار میلیارد تومان خسارت ناشی از خشکسالی به بخش کشاورزی متحمل شده است. رئیس سازمان جهاد کشاورزی لرستان اعلام کرده که این خسارات عمدتاً به مزارع گندم، جو و دیگر محصولات دیم وارد شده و هرچند بخشی توسط بیمه پوشش داده می‌شود، اما پرداخت کامل جبران نشده است.
افزایش قیمت نهاده‌ها و هزینه تولید بدون متناسب‌سازی قیمت‌های فروش و خرید تضمینی محصولات، کشاورزان را در تنگنای جدی قرار داده است. در لرستان که خشکسالی‌های شدید نیز بر این فشار افزوده، پایداری تولید، امنیت غذایی و معیشت کشاورزان در معرض خطر قرار گرفته است.
تقویت بیمه محصولات کشاورزی، افزایش اعتبارات، تسهیل پرداخت غرامت و توسعه پوشش بیمه‌ای می‌تواند نقش مهمی در کاهش ریسک و جبران خسارت داشته باشد و به افزایش امنیت اقتصادی و توان تولیدی کشاورزان در لرستان کمک کند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
