«رقص باد» در جشنواره فجر: رئالیسم جادویی و استقلال در سینمای ایران

رئالیسم جادویی؛ انتخابی متفاوت برای اولین تجربه

سیدجواد حسینی، کارگردان «رقص باد»، درباره ژانر فیلم خود اظهار داشت که عامدانه انتخاب کرده است تا اولین تجربه سینمایی‌اش را در سبک رئالیسم جادویی بسازد. وی همچنین فاش ساخت که این فیلم کاملاً با بودجه شخصی تولید شده و هیچ حمایت دولتی یا نهادی را دریافت نکرده است. حسینی هدف از ساخت این فیلم را استفاده از تجانس بین جنگ و مراسم عروسی دختر یونس، شخصیت اصلی داستان، عنوان کرد.

استقلال در سینما و دغدغه‌های اجتماعی

ابوالفضل صفری، تهیه‌کننده فیلم که سابقه تولید «موقعیت مهدی» را نیز در کارنامه دارد، با اشاره به روزهای سخت کنونی، پیشنهاد داد که شاید بهتر باشد نام جشنواره فجر به «دورهمی» تغییر یابد. وی همچنین به مسئله استقلال فیلم «رقص باد» اشاره کرد و گفت:

«فیلم‌ساز نمی‌تواند نسبت به مسائل جامعه بی‌تفاوت باشد. این فیلم کاملاً مستقل است و حتی به فارابی هم ارائه نشد، زیرا وقتی «موقعیت مهدی» را به آنان ارائه دادم، پرسیدند «این چیست» و من هم دیگر سراغ آنان نرفتم.»

صفری توضیح داد که طرح اولیه «رقص باد» پس از ۱۵ سال دوستی او و حسینی شکل گرفت و این اثر بر اساس کهن‌الگوی بازگشت پدری قهرمان ساخته شده است که بعدها مسئله جنگ نیز بر جهان فیلم تأثیر گذاشت.

از یک خط قصه تا جهان خیالی «رقص باد»

حسینی در پاسخ به این سوال که چرا همه فیلم‌ها باید اکشن باشند، بیان کرد که قصه «رقص باد» بر اساس یک خط ساده شکل گرفته است: «پدری دخترش را عروس می‌کند و می‌روند.» او این یک خط را به یک فیلم تبدیل کرده است. وی افزود که هدفش از ساخت این فیلم، خلق فضایی رئالیسم جادویی بود تا به شخصیت یونس اجازه دهد زندگی نکرده‌اش را تجربه کند. صفری نیز تأکید کرد که فیلم در موقعیتی خیالی با کاراکترهایی خیالی ساخته شده و تمام فریم‌ها وجود خارجی ندارند. این فیلم در بازه زمانی کوتاهی ساخته شده و تنها سه روز قبل از جشنواره به دبیرخانه ارائه شده است.

طراحی صحنه و لباس؛ مینیمالیسم در خدمت روایت

حامد بداخشان، طراح صحنه، درباره رویکرد خود گفت که تمام لوکیشن‌ها دستخوش تغییر بوده‌اند تا فضایی مینیمال به مخاطب القا شود. او افزود که رنگ‌ها در فیلم زیاد به چشم نمی‌خورند و از شلوغی پرهیز شده تا سادگی فیلم حفظ شود.

شهرزاد نصر، طراح لباس، نیز اظهار داشت که سعی کرده‌اند رئالیسم جادویی را به رئالیسم شگفت‌انگیز نبرند. لباس‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که هم برای بوشهر باشد و هم نباشد و در خدمت فضای مینیمال صحنه قرار گیرد.

نمادگرایی و ارجاعات فرهنگی در «رقص باد»

حسینی به المان‌های نمادین در فیلم اشاره کرد که برای انتقال پیام استفاده شده‌اند. او بخشی از فیلم «مسافران» را در اثر خود گنجانده تا ارادتش را به بهرام بیضایی نشان دهد. وی همچنین درباره المان ساعت توضیح داد:

«هر جایی یونس بود، ساعت روی زمان سقوط هواپیما تنظیم شده بود و کار نمی‌کرد؛ فقط جایی که مادر و دختر بودند ساعت کار می‌کرد.»

پری‌سا ناهیدپور، تدوینگر فیلم، نیز چالش‌برانگیز بودن پروژه را به دلیل لزوم رعایت سکوت و فضای شاعرانه مونتاژ بیان کرد. حسینی در پایان نشست به تأثیرپذیری خود از فیلم‌های یورگوس لانتیموس در سبک رئالیسم جادویی اشاره کرد و از داوود میرباقری برای کمک‌هایش به این فیلم تشکر کرد.