چین: در مذاکرات خلع سلاح هسته‌ای شرکت نمی‌کنیم؛ آمریکا خواستار پیمان جدید است

در بحبوحه تحولات بین‌المللی پیرامون کنترل تسلیحات هسته‌ای، سخنگوی وزارت خارجه چین بر رویکرد مسئولانه پکن در قبال این موضوع تاکید کرد. این در حالی است که آینده پیمان کاهش تسلیحات راهبردی «استارت نو» میان آمریکا و روسیه همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و بحث‌ها درباره لزوم مشارکت چین در هرگونه توافق جدید بالا گرفته است.

سیاست هسته‌ای چین: دفاعی و عدم آغازگری

لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین، در یک نشست خبری اظهار داشت که پکن همواره رویکردی بسیار محتاطانه و مسئولانه در قبال مسائل مربوط به تسلیحات هسته‌ای داشته است. وی تاکید کرد که چین پیوسته به استراتژی هسته‌ای دفاع از خود پایبند بوده و سیاست عدم آغازگری در استفاده از سلاح‌های هسته‌ای را رعایت می‌کند. چین همچنین تعهد بی‌قید و شرطی مبنی بر خودداری از استفاده یا تهدید به استفاده از سلاح‌های هسته‌ای علیه کشورهای غیرهسته‌ای یا مناطق عاری از سلاح‌های هسته‌ای داده است.

جیان افزود: «پکن پیوسته از این امر حمایت کرده است که پیشرفت در خلع سلاح هسته‌ای باید از اصل حفظ ثبات استراتژیک جهانی و تضمین عدم تضعیف امنیت همه کشورها پیروی کند.»

وی همچنین صراحتاً اعلام کرد که تسلیحات هسته‌ای چین به هیچ وجه در سطح تسلیحات هسته‌ای ایالات متحده و روسیه نیستند و در این مرحله، چین در مذاکرات خلع سلاح هسته‌ای شرکت نخواهد کرد.

پیمان «استارت نو»: توافقی در آستانه انقضا

دولت چین پیشتر نسبت به پایان یافتن معاهده کاهش تسلیحات هسته‌ای راهبردی بین روسیه و آمریکا موسوم به «استارت نو» (New START) ابراز تاسف کرده بود. این پیمان سقفی برای تعداد کلاهک‌های هسته‌ای قابل استقرار آمریکا و روسیه بر روی زیردریایی‌ها، موشک‌ها و بمب‌افکن‌ها تعیین می‌کند و شامل سازوکارهای مهم ایجاد شفافیت است.

• توافق موقت: تارنمای آکسیوس گزارش داده است که آمریکا و روسیه درباره متعهد ماندن به معاهده «استارت نو» تا ۶ ماه آینده توافق کرده‌اند.
• پیشنهاد پوتین: ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، پیش‌تر پیشنهاد تمدید کوتاه‌مدت این پیمان را مطرح کرده بود. اما وزارت خارجه روسیه با بیانیه‌ای انتقادی اعلام کرد که «ایده‌های ما عمداً بی‌پاسخ گذاشته شده است.»
• موضع کاخ سفید: کاخ سفید از اظهار نظر خودداری کرده است. دلیل اصلی تردید کاخ سفید نسبت به تمدید «استارت نو» این است که چین را در بر نمی‌گیرد؛ کشوری که زرادخانه‌ای کوچک‌تر اما سریعاً در حال پیشرفت دارد.

دیدگاه ترامپ و لزوم معاهده‌ای جدید

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا، نیز پیش‌تر اعلام کرده بود که به جای تمدید پیمان «استارت نو» باید روی معاهده جدیدی کار شود. وی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «ایالات متحده قدرتمندترین کشور جهان است. من در دوره نخست ریاست‌جمهوری خود، ارتش را به‌طور کامل بازسازی کردم از جمله ساخت و نوسازی بسیاری از تسلیحات هسته‌ای جدید. همچنین نیروی فضایی را اضافه کردم و اکنون نیز بازسازی ارتش‌ را در سطوحی بی‌سابقه ادامه می‌دهم.»

ترامپ افزود: «ما حتی در حال افزودن ناوهای جنگی هستیم که صد برابر قدرتمندتر از ناوهایی هستند که در دوران جنگ جهانی دوم در دریاها می‌گشتند مانند آیووا، میسوری، آلاباما و بقیه.»

وی سپس با طرح ادعاهایی درباره پایان دادن به جنگ‌ها گفت: «من مانع از آغاز جنگ‌های هسته‌ای در سراسر جهان میان پاکستان و هند، ایران و اسرائیل و روسیه و اوکراین شده‌ام.»

ترامپ تاکید کرد: «به‌جای تمدید «استارت نو» (یک توافقنامه بد مذاکره شده توسط ایالات متحده که علاوه بر همه چیز، به شدت نقض می‌شود) باید از کارشناسان هسته‌ای خود بخواهیم روی پیمانی جدید، بهتر و نوسازی‌شده کار کنند که بتواند برای مدت طولانی در آینده پایدار بماند.»

ضرورت مشارکت چین در کنترل تسلیحات

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، بار دیگر تاکید کرده است که برای دستیابی به کنترل واقعی تسلیحات در قرن بیست‌ویکم، چین را باید شامل شود. وی این امر را با توجه به «ذخایر عظیم و به‌سرعت در حال رشد» چین ضروری می‌داند.

با این حال، پکن علاقه‌ای به پیوستن به توافقی که برنامه هسته‌ای‌اش را محدود کند نشان نداده و انگیزه روشنی هم برای این کار ندارد. برخی کارشناسان معتقدند کنترل تسلیحات سه‌جانبه با توجه به نابرابری زرادخانه‌های فعلی عملی نیست، اما مذاکرات دوجانبه آمریکا و چین شاید در آینده ممکن باشد.