«بهارشیراز»: کمدی شیرین با طعم فرهنگ و گویش شیرازی

ایده اولیه و شکل‌گیری داستان

وارسته ایده اولیه سریال را سال‌ها پیش، هنگام مراجعه به پیشخوان دولت و مشاهده خانواده‌ای که برای یافتن شغل برای فرزندان بیکارشان تلاش می‌کردند، یافت. او این فضا را مناسب قصه دید و طرحی را ارائه داد که در آن خانواده موفق به راه‌اندازی دفتر پیشخوان دولت می‌شود.

حدود ۵ تا ۶ سال بعد، دکتر ناظمی، مسئول کارگروه سبک زندگی در سازمان صدا و سیما، از وارسته خواست طرحی متناسب با سبک زندگی ارائه کند. وارسته همان طرح را با در نظر گرفتن مهارت‌های زندگی و پیام‌های مدنظر در داستان، بازنویسی کرد. پس از انعقاد قرارداد و شروع نگارش فیلمنامه، با پیشنهاد آقای صفری، تهیه‌کننده، موقعیت داستان به شیراز تغییر یافت و وارسته مجبور به بازنویسی مجدد فیلمنامه شد. آقای صفری همچنین کارگردانی سریال را به وارسته پیشنهاد کرد و مدیران صداوسیما را برای اعتماد به او قانع ساخت.

شیراز، لوکیشن و هویت سریال

با تغییر لوکیشن به شیراز، کار برای وارسته دشوارتر شد. او همزمان با کارگردانی، به بازنویسی فیلمنامه بر اساس فرهنگ و زیست شیرازی‌ها پرداخت. در این سریال، علاوه بر استفاده از گویش شیرازی، به شعرای نامدار این شهر مانند حافظ و سعدی نیز اشاره شده است. هدف اصلی معرفی فرهنگ و گویش شیراز به مخاطبان بود.

پس از تصویب فیلمنامه، ۹۰ درصد از بازیگران اصلی شیرازی انتخاب شدند. به دلیل عدم تجربه بازیگران در آثار کمدی، دو هفته تمرین بازیگری انجام شد تا زیست شیرازی‌ها برای مخاطبان ملموس شود. مردم شیراز نیز در این مسیر کمک شایانی به وارسته کردند، از جمله ارائه معادل‌های شیرازی برای ضرب‌المثل‌ها. به عنوان مثال، ضرب‌المثل «اُرسی پَسَک پیشک ندار/ رسیده به کفش پاشنه دار» معادل «تازه به دوران رسیده» یا «از دماغ فیل افتاده» است.

از دیگر اقدامات برای معرفی شیوه زندگی شیرازی‌ها، استفاده از سبک زندگی باغ‌نشینی و پرداختن به زندگی آرام، تساهل و آسان‌گیری آن‌ها بود. کاهوترشی، غذاهای شیرازی، گویش‌ها و ترانه‌های شیرازی نیز از مواردی هستند که در سریال به آن‌ها پرداخته شده است.

در سریال، به لهجه فیروزآبادی (که اصطلاحاً «بیرون شهری» نامیده می‌شود) نیز توجه شده است. همچنین، به این نکته اشاره شده که فیروزآباد پایتخت ساسانیان بوده و ارجاعاتی به این امر وجود دارد.

چالش بازیگران و یکدست‌سازی بازی‌ها

وارسته تاکید کرد که بسیاری از بازیگران تجربه کمدی نداشتند و این امر نگرانی‌هایی را برای او ایجاد کرده بود. به عنوان مثال، قربان نجفی و خانم بیضایی همواره در نقش‌های جدی ظاهر شده بودند، اما با پیشنهاد آقای صفوی و با توجه به سابقه کمدی نجفی در گذشته، این ریسک پذیرفته شد. وارسته با اشاره به شروع فعالیت کمدی بازیگرانی چون فتحعلی اویسی، این رویکرد را توجیه کرد.

در طول تمرینات، تلاش زیادی برای یکدست کردن بازی‌ها صورت گرفت. اتودهای فراوانی زده شد و در مواردی که برخی بازیگران نتوانستند از پس نقش‌هایشان برآیند، جایگزین شدند. نقش‌های اقبال، منیژه و بیژن از جمله نقش‌هایی بودند که به بازیگران جدید سپرده شدند.

برای جذب مخاطب و جلوگیری از خام بودن بازی‌ها در ابتدای سریال، برنامه‌ریزی تولید تغییر یافت و فیلمبرداری از قسمت ۲۵ آغاز شد. پس از پخته شدن بازی‌ها، قسمت‌های ابتدایی سریال ساخته شدند تا کیفیت بازی‌ها در کل اثر حفظ شود.

بداهه‌پردازی و صمیمیت اثر

وارسته به اهمیت بداهه‌پردازی در کار اشاره کرد و گفت که ۷۰ درصد اثر متعلق به فیلمنامه و مابقی حاصل بداهه‌پردازی‌های او و بازیگران در طول تولید بود. این رویکرد به اثر جان بخشید و باعث شد بازیگران نقش را متعلق به خود بدانند. بداهه‌پردازی‌ها با توافق و هماهنگی قبلی تمرین و سپس ضبط می‌شدند. لحن و لهجه شیرازی نیز به صمیمی‌تر شدن اثر کمک شایانی کرده است.

انتقاد از سیاستگذاری شبکه دو و امید به آینده

وارسته ضمن ستایش رویکرد صدا و سیما در تمرکززدایی از تهران و ساخت سریال‌هایی در شهرهای دیگر (مانند سریال قبلی او در کرمان به نام «روزی روزگاری آبادی»)، از سیاستگذاری غلط شبکه دو صدا و سیما انتقاد کرد. او معتقد است که این شبکه منزوی شده و فناوری‌های آن به‌روزرسانی نشده‌اند. وارسته تاکید کرد که با وجود تلاش حداکثری تیم تولید برای ساخت اثری باکیفیت، افت کیفیت تصویر هنگام پخش از شبکه دو، نگرانی‌هایی را برای جذب مخاطب ایجاد می‌کند. او تنها سریال «آقای قاضی» را به عنوان اثری موفق از این شبکه در ذهن مخاطب می‌داند.

وارسته ابراز امیدواری کرد که شبکه دو با تغییر نگرش مدیران و تعیین جامعه آماری صحیح، به روزهای اوج خود بازگردد. او به عدم تطابق برنامه‌های سیاسی و سریال‌های نامناسب با گروه سنی کودکان و نوجوانان در شبکه‌ای که قبلاً مخاطب هدف آن کودکان و نوجوانان اعلام شده بود، اشاره کرد.

فیلمبرداری سریال به پایان رسیده و مراحل صداگذاری، تدوین و فعالیت‌های مربوط به پخش در حال انجام است. با وجود اتفاقات همزمان در کشور که بر پخش سریال تاثیر گذاشته، بازخوردهای اولیه مثبت بوده و قسمت‌هایی از سریال در شبکه‌های اجتماعی وایرال شده است، از جمله بخش‌هایی که به مسائل قضایی و هدایای دولتی به ورزشکاران طعنه می‌زند. وارسته امیدوار است با بازگشت به شرایط عادی، مخاطبان بیشتری سریال را تماشا کنند.