تحول در مهار فلرینگ: صنعت نفت ایران به سوی جمع‌آوری کامل گازهای مشعل

پیامدهای اقتصادی، انرژی و اجتماعی سوزاندن گاز

سوزاندن گاز همراه نفت، تنها یک معضل زیست‌محیطی نبود. این اقدام، پیامدهای منفی متعددی در سه سطح کلیدی ایجاد می‌کرد:

• اقتصادی: از دست رفتن درآمد بالقوه ارزی برای کشور.
• انرژی: تشدید ناترازی گاز در فصول سرد سال و کمبود عرضه.
• اجتماعی: افزایش آلودگی هوا و مشکلات زیست‌محیطی در مناطق نفت‌خیز.

برآوردهای وزارت نفت نشان می‌دهد که با جمع‌آوری کامل این گازها، می‌توان حجمی معادل تولید دو فاز پارس جنوبی به عرضه انرژی کشور اضافه کرد که به نوبه خود، حدود ۲۰ درصد از ناترازی گاز زمستانی را کاهش خواهد داد. این امر نشان‌دهنده ارتباط مستقیم پیشرفت در این حوزه با امنیت انرژی ملی است.

تحول رویکرد و رشد چشمگیر ظرفیت جمع‌آوری

در حالی که در سال‌های گذشته وعده‌های بسیاری برای حذف فلرها مطرح می‌شد، داده‌های عملیاتی جدید حاکی از تغییر رویکرد اجرایی است. تمرکز از اعلام اهداف کلی به تعریف و اجرای پروژه‌های مشخص منتقل شده است. در دوره دولت چهاردهم، ظرفیت جمع‌آوری گازهای مشعل به ۱۹.۹ میلیون مترمکعب در روز رسیده که نشان‌دهنده رشدی ۱۱۴ درصدی است. همچنین، پروژه NGL3100 دهلران وارد مرحله راه‌اندازی شده و ایستگاه‌های تقویت فشار نیز در حال تکمیل هستند که برای انتقال گاز همراه ضروری‌اند.

کاهش محسوس فلرینگ در میادین بزرگ

تمرکز بر میادین پرحجم، نتایج قابل توجهی در کاهش فلرینگ به همراه داشته است. به عنوان مثال، در محدوده اهواز، ۹۸.۵ درصد از گازهای همراه جمع‌آوری می‌شود و روزانه بیش از ۲ میلیون مترمکعب گاز بازیافتی پس از فرآورش وارد شبکه سراسری می‌شود. گزارش‌های نظارتی نیز نشان می‌دهد که عملکرد جمع‌آوری فلر بیش از ۴۰۰ درصد جلوتر از اهداف برنامه هفتم توسعه قرار گرفته است که نشان‌دهنده عبور پروژه‌ها از مرحله برنامه‌ریزی و ورود به فاز اجرایی است.

تثبیت مسیر تا سال ۱۴۰۵ با قراردادهای جدید

برای تضمین تداوم این مسیر، قراردادهای جدیدی برای کاهش حدود ۲۹۵ میلیون فوت مکعب در روز فلر تا سال ۱۴۰۵ امضا شده است. این اقدامات برای پوشش میادین کوچک و پراکنده که حذف کامل فلرینگ بدون آنها ممکن نیست، حیاتی هستند و مرحله تکمیلی این پروژه ملی محسوب می‌شوند.

گازهای جمع‌آوری‌شده پس از فرآورش به شبکه تزریق می‌شوند و تأثیر مستقیمی بر تراز انرژی کشور دارند. هر مترمکعب گاز بازیافتی می‌تواند جایگزین سوخت مایع نیروگاه‌ها شود، مصرف صنعتی را پایدارتر کند و فشار شبکه زمستانی را کاهش دهد. این به معنای افزایش عرضه انرژی بدون نیاز به حفاری چاه جدید است.

چالش‌های باقی‌مانده و چشم‌انداز آینده

با وجود پیشرفت‌های چشمگیر، حذف کامل فلرینگ هنوز با چالش‌هایی روبروست. پراکندگی چاه‌های کوچک، هزینه بالای خطوط انتقال محلی و زمان‌بر بودن احداث واحدهای فرآورش از جمله این موانع هستند. به همین دلیل، کاهش سریع‌تر در میادین بزرگ رخ می‌دهد، اما صفر شدن کامل نیازمند چند سال اجرای مستمر پروژه‌ها خواهد بود. با این حال، داده‌های عملیاتی نشان می‌دهد که فلرینگ از یک شاخص آماری ثابت به پروژه‌ای در حال حل تبدیل شده و در صورت تداوم مسیر فعلی، بخشی از عدم‌النفع تاریخی صنعت نفت می‌تواند در سال‌های آینده به منبع واقعی تأمین انرژی کشور بدل شود.