آمریکا خروج از پایگاه الشدادی سوریه را آغاز کرد؛ برنامه خروج کامل تا اواسط ۲۰۲۶

ایالات متحده آمریکا، دو هفته پس از آنکه نیروهای دولت موقت سوریه به ریاست احمد الشرع شهر حسکه را به تصرف خود درآوردند، روند خروج از پایگاه الشدادی در جنوب استان حسکه را آغاز کرده است. این پایگاه یکی از بزرگترین مراکز نظامی باقی‌مانده آمریکا در شمال شرق سوریه محسوب می‌شود و خروج از آن نشان‌دهنده فصل جدیدی در استقرار مجدد نیروهای ائتلاف است.

برنامه خروج کامل آمریکا از سوریه

این تحول در حالی رخ می‌دهد که ارزیابی‌ها از برنامه ایالات متحده برای خروج کامل از خاک سوریه تا اواسط سال ۲۰۲۶ حکایت دارد. این برنامه بدون اشاره به احتمال حفظ حداقل پایگاه التنف است که پیش‌تر در بیانیه‌های آمریکا مطرح شده بود. پیش از این، نیروهای آمریکایی بیش از شش ماه قبل از پایگاه‌های العمر و کونیکو در حومه شرقی و شمالی دیرالزور، و همچنین پایگاه‌های لایف استون و الوزیر در حومه حسکه، عقب‌نشینی کرده بودند.

آغاز عملیات تخلیه پایگاه الشدادی

منابع آگاه اعلام کردند که روز پنجشنبه، کاروانی از کامیون‌های خالی متعلق به ائتلاف بین‌المللی از مسیر گذرگاه الیعربیه از اقلیم کردستان عراق وارد سوریه شده و به سمت پایگاه الشدادی حرکت کرده است. این اقدام به عنوان مقدمه‌ای برای فرآیند خروج از این پایگاه که یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های نظامی ائتلاف در منطقه به شمار می‌رود، تلقی می‌شود.

منابعی که نخواستند نامشان فاش شود، به العربی الجدید گفتند: «نیروهای ائتلاف انتقال بخشی از تجهیزات نظامی خود در پایگاه الشدادی را به پایگاه خراب الجیر در منطقه الرمیلان واقع در حومه شمال شرق حسکه آغاز کرده‌اند و بخش دیگری از تجهیزات نیز به پایگاه‌های ائتلاف در اقلیم کردستان عراق منتقل شده است.»

نشانه‌های تخلیه و تدابیر امنیتی

منابع امنیتی عراق گزارش داده‌اند که نیروهای آمریکایی عقب‌نشینی از الشدادی به سمت اربیل در کردستان عراق را آغاز کرده‌اند. همزمان، منابع میدانی تأیید کردند که «کاروانی از خودروها و کامیون‌ها با هدف تخلیه پایگاه از طریق گذرگاه مرزی الیعربیه به سمت شهر الشدادی وارد شده‌اند» و انتظار می‌رود این عملیات «چند روز طول بکشد».

این منابع اظهار داشتند که نیروهای آمریکایی «تجهیزات نظارتی را بر فراز پایگاه مستقر کرده‌اند که نشان‌دهنده آغاز تخلیه است.» همچنین «صدای انفجار در داخل پایگاه شنیده شده است که همزمان با پرواز هواپیماهای جنگی و بالگردهای ائتلاف بوده است»، که این صداها ناشی از «انهدام مقر نیروهای آمریکایی و دفع سلاح و مهمات» بوده است.

افزایش تنش‌های میدانی و حملات هوایی

همزمان با روند خروج نیروها و تجهیزات ائتلاف، منطقه شاهد پرواز گسترده جنگنده‌ها و هواپیماهای شناسایی آمریکایی بوده که اقدامی احتیاطی در حین انتقال تجهیزات و بازاستقرار آنها به شمار می‌رود. همچنین، منابع نزدیک به نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) اعلام کردند که عصر پنج‌شنبه، جنگنده‌های فرانسوی حملاتی هوایی علیه خطوط تماس بین قسد و گروه‌های مسلح وابسته به عشایر عرب طرفدار دولت سوریه در منطقه مغلوجه نزدیک جبل عبدالعزیز در غرب استان حسکه انجام دادند. این حملات همزمان با افزایش تنش میدانی و خروج نیروهای ائتلاف رخ داده است.

پایگاه و فرودگاه خراب الجیر (رمیلان) نیز روز چهارشنبه شاهد پرواز گسترده جنگنده‌های وابسته به ائتلاف و پرتاب بمب‌های نوری در اطراف پایگاه در چارچوب تدابیر شدید امنیتی بود.

بازنگری حضور نظامی آمریکا و نقش دمشق

خروج نیروهای ائتلاف در چارچوب بازنگری گسترده حضور نظامی آمریکا در سوریه صورت می‌گیرد که از سال ۲۰۱۴ با تصمیم باراک اوباما، رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، جهت مبارزه با داعش آغاز شد. با پیوستن دمشق به ائتلاف بین‌المللی در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۵، بحث درباره ادامه حضور نظامی آمریکا در شمال شرق سوریه دوباره مطرح شده است.

روزنامه محلی سوری الثوره به نقل از منابع آگاه آمریکایی گزارش داد که سوریه «شاهد خروج کامل نظامی آمریکا از تمام پایگاه‌هایی خواهد بود که ایالات متحده از سال ۲۰۱۴ به عنوان بخشی از ائتلاف بین‌المللی برای مبارزه با داعش تأسیس کرده است.» یک مقام رسمی در دولت آمریکا به این روزنامه گفت که واشنگتن قصد دارد «خروج کامل از سوریه را در چارچوب زمانی تعیین شده برای اواسط ۲۰۲۶ اجرا کند» و خاطرنشان کرد که واشنگتن اکنون دولت جدید سوریه را «شریک اصلی در مقابله با داعش» می‌داند.

ابهامات در مورد خروج کامل

با این حال، منابع کردی در گفت‌وگو با الاخبار اظهار داشتند که «ائتلاف بین‌المللی» هیچ «برنامه قریب‌الوقوعی برای خروج کامل» از سوریه به نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) اطلاع نداده است، در حالی که حضور آمریکایی‌ها در دو پایگاه اصلی در رمیلان و المالکیه، علاوه بر سایر مکان‌ها در شهر حسکه و حومه اطراف آن، ادامه دارد.

این منابع تأیید کردند که هماهنگی بین «ائتلاف بین‌المللی» و «نیروهای دموکراتیک سوریه» در زمینه مقابله با سازمان «داعش» همچنان ادامه دارد. آنها خاطرنشان کردند که «نیروهای دموکراتیک سوریه» همچنان وظایف حفاظت از «اردوگاه روژ» که شامل خانواده‌های اعضای این سازمان است، علاوه بر تعدادی از زندان‌هایی که شامل اعضای «داعش» می‌شود، انجام می‌دهد و این نشان می‌دهد که واشنگتن «برای حفظ نیروهای ضد تروریسمی که در سال‌های گذشته آموزش داده است، به دمشق فشار خواهد آورد».

بررسی گزینه خروج کامل

روزنامه «وال‌استریت ژورنال» در ۲۲ ژانویه گزارش داد که مقام‌های آمریکایی پس از آنچه آنها فروپاشی نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) و پیشروی ارتش سوریه در شمال شرق کشور توصیف کردند، گزینه خروج کامل نیروهای خود از سوریه را بررسی می‌کنند.

توماس باراک، نماینده آمریکا در سوریه، در ۲۰ ژانویه اعلام کرد که نقش قسد به عنوان نیروی اصلی مبارزه با داعش به پایان رسیده است و دمشق اکنون آمادگی مدیریت پرونده امنیتی، از جمله اداره مراکز بازداشت عناصر داعش را دارد. وی بر لزوم ادغام کامل آنها در قالب دولت یکپارچه سوریه که حقوق شهروندی را تضمین کند، تاکید کرد و در عین حال ایده تداوم حضور بلند مدت نظامی آمریکا در سوریه را رد کرد.