چالش‌های بانک مرکزی در بازار ارز: محدودیت‌های ساختاری و لزوم اصلاحات بنیادین

محدودیت‌های ساختاری و کاهش تسلط بانک مرکزی

رئیس‌کل اسبق بانک مرکزی بر این باور است که در اقتصاد ایران، رؤسای بانک مرکزی با مجموعه‌ای از محدودیت‌های ساختاری مواجه‌اند که تسلط آن‌ها را بر بازار ارز به شدت کاهش می‌دهد. این محدودیت‌ها شامل چندگانگی در تصمیم‌گیری، وابستگی شدید ارزی به دولت و نفت و همچنین محدودیت ابزارها می‌شود. وی تصریح کرد که تا زمانی که سیاست‌های مالی اصلاح نشود و نرخ ارز از یک ابزار سیاسی به یک متغیر اقتصادی تغییر ماهیت ندهد، هیچ رئیس‌کلی نمی‌تواند کنترل پایدار و مؤثری بر این بازار داشته باشد.

تحلیل نوسانات ارزی اخیر و نقش عوامل خارجی

در تحلیل نوسانات ارزی اخیر، سیف جهش‌های نرخ ارز در دوره محمدرضا فرزین را بیش از آنکه محصول عملکرد فردی بداند، ناشی از شرایط تحریمی، نااطمینانی‌های سیاسی و ناترازی‌های مزمن اقتصادی توصیف کرد. او با بیان اینکه رئیس‌کل در چنین ساختاری عملاً به «قربانی» بحران‌های انباشته تبدیل می‌شود، افزود که البته این موضوع نباید توجیه‌کننده تمامی کاستی‌های سیاستی باشد؛ چراکه تکیه بیش از حد بر سیاست تثبیت و ضعف در مدیریت انتظارات، خود باعث تشدید نوسانات و افزایش هزینه‌های اجتماعی شده است.

اهمیت هماهنگی و تغییر رویکرد

رئیس‌کل اسبق بانک مرکزی هماهنگی فعلی میان این نهاد و وزارت اقتصاد را یک پیش‌شرط مهم و ارزشمند برای کنترل تلاطم‌ها دانست. وی تاکید کرد که این انسجام می‌تواند پیام سیاستی واحدی به بازار مخابره کرده و رانت را کاهش دهد، اما به تنهایی برای مهار بحران کافی نیست.

در نهایت، با اشاره به تغییر رویکرد از تراستی‌ها به سمت صرافی‌ها، این اقدام را پذیرش ضمنی ناکارآمدی سازوکارهای غیرشفاف قبلی قلمداد کرد. او یادآور شد که اگر این حرکت با پذیرش نرخ‌های تعادلی و انضباط پولی همراه نباشد، صرفاً یک تاکتیک موقت برای مدیریت بحران خواهد بود، نه یک اصلاح ساختاری عمیق.