آیکون خبر

خبر کامل

ارائه الگوی رسانه‌محور برای ارتقای سواد سلامت و کاهش هزینه‌های درمانی در ایران

با توجه به افزایش روزافزون هزینه‌های درمانی و لزوم مشارکت آگاهانه بیماران در نظام سلامت، مفهوم «سواد سلامت» به عنوان یک پیش‌نیاز حیاتی برای بهبود رفتارهای پیشگیرانه و مدیریت مؤثر سلامت فردی، اهمیتی دوچندان یافته است. در این میان، رسانه‌ها، به‌ویژه رسانه‌های اجتماعی و بسترهای ارتباطی دیجیتال، نقش کلیدی در انتقال، بازتولید و هدایت اطلاعات سلامت ایفا می‌کنند.

ارائه الگوی جامع رسانه‌محور برای سواد سلامت

سعدالله شکری، دانشجوی دکتری علوم ارتباطات اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی تهران شرق، در تحقیقات رساله خود موفق به ارائه یک الگوی جامع و بومی‌سازی‌شده مبتنی بر رسانه برای ارتقای سواد سلامت جامعه با هدف کاهش هزینه‌های درمانی شده است. این پژوهش، سواد سلامت را در پیوند با الگوی رسانه‌ای و اثرات چندلایه رسانه‌های اجتماعی، عوامل فرهنگی–اجتماعی، کیفیت ارتباطات سلامت و خدمات بیمه‌ای تحلیل کرده است.

نوآوری اصلی این رساله، ارائه یک مدل جامع و یکپارچه رسانه‌محور برای ارتقای سواد سلامت با هدف کاهش هزینه‌های درمان است که در ادبیات داخلی و بین‌المللی مشابه مستقیم ندارد. این مدل بر ترکیب عوامل ارتباطی، اقتصادی، فرهنگی و ساختاری استوار است.

روش‌شناسی و یافته‌های کلیدی

پژوهش از رویکرد آمیخته اکتشافی (کیفی - کمی) بهره برده است. در بخش کیفی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با هفت نفر از متخصصان دانشگاهی و کارشناسان حوزه سلامت انجام شد. تحلیل مضمون این مصاحبه‌ها به شناسایی ۱۰ بُعد اساسی در الگوی مفهومی ارتقای سواد سلامت رسانه‌محور منجر شد که عبارتند از:

  • رسانه‌های اجتماعی
  • دانش بیماران
  • شایستگی خبرنگاران سلامت
  • هزینه‌های درمانی
  • عوامل اقتصادی
  • مشارکت و ارزیابی بیماران
  • خدمات بیمه‌ای
  • کیفیت و تخصص پزشکان
  • ارتباط اینترنت‌محور
  • عوامل اجتماعی-فرهنگی

بر اساس این یافته‌ها، پرسشنامه‌ای طراحی و در میان ۳۸۲ نفر از بیماران در بیمارستان‌های استان تهران توزیع شد. پایایی پرسشنامه با آلفای کرونباخ ۰.۹۵۷ تأیید شد.

نتایج کمی و تأثیر عوامل مختلف

تحلیل داده‌های کمی با استفاده از نرم‌افزار SPSS و مدل‌سازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) نشان داد که:

  • رسانه‌های اجتماعی قوی‌ترین اثر را بر ارتقای سواد سلامت دارند (۰.۲۱۱).
  • پس از آن، عوامل اجتماعی–فرهنگی (۰.۲۰۱) و خدمات بیمه‌ای (۰.۱۹۷) بیشترین سهم را در تبیین تغییرات سواد سلامت ایفا می‌کنند.

سایر ابعاد مانند وضعیت اقتصادی، ارتباطات اینترنتی، دانش بیماران، هزینه خدمات درمانی، مهارت خبرنگاران و کیفیت پزشکان نیز اثرگذاری معناداری داشتند و تمامی فرضیه‌ها تأیید شدند.

نقش رسانه‌ها در کاهش هزینه‌های درمانی

این پژوهش تأکید می‌کند که تأثیر رسانه‌های اجتماعی بر سواد سلامت، ارتباط مستقیمی با افزایش آگاهی بیماران، آموزش خبرنگاران، بهبود دسترسی به خدمات بیمه‌ای، هزینه‌های درمان و عوامل اجتماعی-فرهنگی دارد. رسانه‌ها می‌توانند به عنوان یک منبع جایگزین برای ارائه آموزش‌های سلامت در جوامعی که با مشکلات مالی و هزینه‌های درمانی بالا مواجه هستند، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، مفید واقع شوند.

پژوهش‌های پیشین بر لزوم توجه انتقادی به سواد سلامت رسانه‌ای تأکید کرده‌اند و یافته‌های این تحقیق نیز ضرورت آموزش خبرنگاران و تولید محتوای دقیق و قابل اعتماد برای ارتقای سواد سلامت را نشان می‌دهد.

پیشنهادات سیاستی و عملیاتی

دکتر شکری بر ضرورت تدوین سند ملی سواد سلامت رسانه‌ای توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و رسانه‌ها تأکید کرد. این سند باید نقش هر یک از ابعاد ده‌گانه الگو، به‌ویژه رسانه‌های اجتماعی، عوامل فرهنگی و آموزش خبرنگاران را به طور شفاف تبیین و راهبردهای کلان برای آن‌ها تعریف کند.

از دیگر پیشنهادهای وی در راستای ارتقای سواد سلامت جامعه عبارتند از:

  • ایجاد «اتاق فکر سلامت دیجیتال» برای رصد مستمر محتوای سلامت در فضای مجازی، شناسایی اخبار جعلی و تولید محتوای استاندارد.
  • راه‌اندازی فضای ملی و یکپارچه اطلاعات سلامت در قالب یک پایگاه اینترنتی و اپلیکیشن تحت نظارت وزارت بهداشت برای ارائه اطلاعات دقیق، به‌روز و بومی‌شده درباره بیماری‌ها، پیشگیری، داروها و مراکز درمانی.
  • بومی‌سازی پیام‌های سلامت برای گروه‌های مختلف جامعه.

این پژوهشگر علوم ارتباطات تصریح کرد که یافته‌های این تحقیق بر اهمیت ارتقای سواد سلامت از طریق رسانه‌ها و استفاده بهینه از منابع اطلاعاتی تأکید دارد و می‌تواند برای کشورهایی که با چالش‌های اقتصادی و محدودیت‌های دسترسی به خدمات درمانی مواجه هستند، راهگشا باشد.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗