افزایش تاب‌آوری ایران در برابر زلزله: توسعه شبکه‌های پایش و آموزش عمومی

شبکه‌های پایش زلزله: چشم و گوش ایران در برابر لرزه‌ها

کشور ایران به طور روزانه شاهد وقوع زلزله‌های متعددی است که اغلب با بزرگای کمتر از دو ریشتر و غیرمحسوس هستند. با این حال، تمامی این لرزش‌ها توسط دو شبکه تخصصی ثبت و تحلیل می‌شوند:

• شبکه لرزه‌نگاری: وابسته به مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، مسئول تعیین دقیق محل کانون، عمق و مشخصات زلزله است. این شبکه اطلاعات حیاتی درباره مکان و ویژگی‌های هر زلزله را فراهم می‌کند.
• شبکه شتاب‌نگاری: تحت نظارت مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، با ثبت شتاب زمین، امکان برآورد میزان خسارت احتمالی را فراهم می‌آورد و نقاط آسیب‌پذیر را مشخص می‌کند.

ظفری با اشاره به گستردگی این شبکه‌ها، تصریح کرد که در حال حاضر بیش از ۱۵۰۰ شتاب‌نگار و حدود ۱۳۰ دستگاه لرزه‌نگار در سراسر کشور فعال هستند که داده‌های آن‌ها به صورت مستمر و آنلاین منتقل می‌شود. این داده‌های مکمل، مبنای تصمیم‌گیری‌های مدیریت بحران قرار می‌گیرند.

تهران: پایتختی با هوشیاری لرزه‌ای بیشتر

سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور به وضعیت ویژه تهران اشاره کرد و گفت: «در تهران بیش از ۵۰ نقطه به شتاب‌نگار و لرزه‌نگار مجهز شده است تا در صورت وقوع زلزله در اطراف پایتخت، واکنش‌های لازم در سریع‌ترین زمان ممکن انجام شود.» این شبکه در سال گذشته تقریباً به طور کامل تکمیل شده و اکنون شهر تهران از هوشیاری و پیش‌آگاهی بیشتری در برابر زلزله برخوردار است. این سامانه‌ها به مدیران کمک می‌کنند تا تصمیمات سریع‌تر و دقیق‌تری در زمان بحران اتخاذ کنند.

اقدامات جامع برای افزایش آمادگی ملی

علاوه بر تقویت شبکه‌های پایش، اقدامات دیگری نیز برای افزایش آمادگی کشور در برابر زلزله در دستور کار قرار گرفته است:

• ضوابط مقاوم‌سازی ساختمان‌ها: اجرای این ضوابط به منظور افزایش تاب‌آوری سازه‌ها در برابر زلزله.
• توسعه شبکه‌های شتاب‌نگاری و لرزه‌نگاری: ادامه روند تقویت و گسترش این شبکه‌ها.
• شناسایی و تأمین تجهیزات: نیازهای هر استان به تفکیک در حوزه ماشین‌آلات، تجهیزات نوین و امکانات تخصصی احصا شده و با تأمین اعتبارات دولتی، خرید و توزیع آن‌ها در حال انجام است.

شهرداری تهران نیز طی ماه‌های گذشته با خرید بخشی از ماشین‌آلات و تجهیزات ایمنی مورد نیاز و برگزاری نمایشگاهی از توانمندی‌های خود، نقش مؤثری در تقویت آمادگی و ایمنی پایتخت ایفا کرده است.

آموزش‌های عمومی و مشارکت مردمی: رکن مکمل آمادگی

ظفری بر اهمیت آموزش‌های عمومی و مشارکت مردمی تأکید کرد و آن را مکملی حیاتی برای اقدامات دولتی دانست. جمعیت هلال احمر با استفاده از ظرفیت خانه‌های هلال، دوره‌های آموزشی متنوعی را برای اقشار مختلف از جمله سربازان، دانش‌آموزان، مدیران و گروه‌های داوطلب برگزار کرده است.

بر اساس آخرین گزارش دریافتی از هلال احمر، تاکنون ۵۹۳ دوره آموزشی در حوزه آمادگی در برابر مخاطرات برگزار شده که بیش از ۱۱ هزار نفر در این دوره‌ها شرکت کرده‌اند. این آموزش‌ها در قالب‌ها و عناوین مختلف در نقاط گوناگون کشور ارائه شده است.

در تهران، گروه‌های دوام (داوطلبان واکنش اضطراری محلات) به ویژه در ساختمان‌های بلند و برج‌ها فعال هستند. این گروه‌ها با محوریت سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران آموزش می‌بینند و با برگزاری مانورها و آموزش‌های مستمر، کمک‌های مردمی و امدادی در زمان بحران را به صورت سازمان‌یافته‌تر و مؤثرتر ساماندهی می‌کنند.

در پایان، سخنگوی سازمان مدیریت بحران کشور تأکید کرد که مجموعه این اقدامات در حوزه‌های آموزش، مشارکت مردمی، تأمین تجهیزات، مقاوم‌سازی ساختمان‌ها و توسعه شبکه‌های لرزه‌نگاری و شتاب‌نگاری، با هدف افزایش تاب‌آوری شهر تهران و سایر نقاط کشور در برابر زلزله دنبال می‌شود و امید می‌رود نقش مؤثری در کاهش خسارات احتمالی داشته باشد.