برنامه‌های کلیدی رئیس کل جدید بانک مرکزی برای مهار تورم و ثبات اقتصادی

محورهای اصلی برنامه رئیس کل جدید بانک مرکزی

برنامه‌های آقای همتی، رئیس کل جدید بانک مرکزی، بر سه محور کلیدی استوار است که هر یک از آنها به تنهایی از ابرمعضلات اقتصاد ایران محسوب می‌شوند:

• مهار تورم: کنترل نرخ فزاینده تورم که فشار زیادی بر خانوارهای ایرانی وارد کرده است.
• کنترل نرخ ارز: مقابله با فساد و رانت ناشی از سیستم ارز چندنرخی و حرکت به سمت یکسان‌سازی نرخ ارز.
• مدیریت ناترازی بانک‌ها: جلوگیری از رشد اضافه برداشت بانک‌ها و اصلاح ساختار مالی آنها.

هدف نهایی این اقدامات، دستیابی به ثبات اقتصادی، کاهش فشار بر خانوارها و تقویت اعتماد عمومی به سیستم اقتصادی کشور است.

راهبردهای مهار تورم

تورم در ایران، پدیده‌ای پیچیده با ریشه‌های ساختاری عمیق است که از عواملی چون رشد نقدینگی، کسری بودجه دولت، شوک‌های ارزی و انتظارات تورمی نشأت می‌گیرد. برای مقابله با این چالش، برنامه عملیاتی باید بر پایه سیاست پولی هدفمند، کنترل نقدینگی و هماهنگی با سیاست‌های مالی بنا شود.

اهداف کوتاه‌مدت و میان‌مدت

• کوتاه‌مدت: کنترل رشد نقدینگی از طریق افزایش نرخ ذخیره قانونی بانک‌ها و فعال‌تر کردن عملیات بازار باز (OMO). همچنین، هدف‌گذاری تورم سالانه و انتشار گزارش‌های شفاف ماهانه برای مدیریت انتظارات تورمی. توافق رسمی با دولت برای تأمین کسری بودجه از طریق انتشار اوراق بدهی به جای چاپ پول نیز از اقدامات مؤثر است.
• میان‌مدت: کاهش نرخ تورم به زیر ۲۰ درصد.
• بلندمدت: تحقق تورم نزدیک به تک‌رقمی.

یکسان‌سازی نرخ ارز و مبارزه با رانت

سیستم چندنرخی ارز در ایران همواره منبع اصلی فساد و رانت بوده است. از این رو، یکسان‌سازی نرخ ارز به عنوان یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر و کاملاً قابل دفاع مطرح شده است.

اقدامات فوری و میان‌مدت

• کوتاه‌مدت: جایگزینی نرخ‌های ارز ترجیحی با ارز تک‌نرخی. برای جلوگیری از شوک تورمی، پرداخت یارانه مستقیم به خانوارهای کم‌درآمد در نظر گرفته شده است. همچنین، ایجاد شفافیت در تخصیص ارز و تشکیل کمیته ویژه مبارزه با رانت ارزی از اقدامات ضروری در این بخش است.
• میان‌مدت: یکسان‌سازی کامل نرخ ارز، با مداخله بانک مرکزی تنها در موارد نوسان شدید بازار. چالش اصلی در این مسیر، محدودیت منابع در دسترس بانک مرکزی است.

مدیریت ناترازی بانک‌ها

ناترازی بانک‌ها یکی از منابع اصلی خلق پول و تشدید تورم است. در این حوزه، نظارت سختگیرانه، اصلاح ساختار و جلوگیری از اضافه‌برداشت بانک‌ها حیاتی است.

راهکارهای اجرایی

• کوتاه‌مدت: اعمال جریمه‌های روزانه بازدارنده برای اضافه‌برداشت‌ها و تشکیل صندوق مدیریت دارایی‌های سمی.
• میان‌مدت: اصلاح ساختار بانکی مطابق با الزامات استانداردهای بازل III.
• بلندمدت: واگذاری سهام بانک‌های دولتی به بخش خصوصی واقعی.

مجموع این برنامه‌ها می‌تواند ناترازی را در یک بازه زمانی سه تا چهار ساله به نصف کاهش داده و به رشد اقتصادی پایدار منجر شود.

رئیس کل بانک مرکزی تأکید کرد: «بدون کنترل معنی‌دار و پایدار تورم، امکان ارتقای اشتغال، دستیابی به رشد مطلوب تولید و ایجاد آرامش و اطمینان اقتصادی فراهم نخواهد شد.»