چالش‌ها و خسارات شبکه بانکی ایلام؛ از اغتشاشات تا ناترازی منابع

خسارات سنگین اغتشاشات اخیر به شبکه بانکی

در جریان اغتشاشات اخیر، ۶۳ واحد بانکی در سراسر کشور دچار آسیب شدند که سهم استان ایلام از این تعداد، ۳۴ شعبه بوده است. این خسارات شامل موارد زیر می‌شود:

• ۲۲ تا ۳۴ شعبه دچار آتش‌سوزی کامل یا جزئی شدند.
• دو شعبه خسارت بسیار سنگین دیدند.
• ۷۴ دستگاه خودپرداز به طور کامل از بین رفتند.
• ۴۳۰ دوربین مداربسته نابود شدند.
• ۴۹ واحد بانکی نیز دچار خسارت‌های جزئی مانند شکستگی شیشه شدند.

برآورد اولیه خسارات وارده به شبکه بانکی استان ایلام در این اغتشاشات، حدود ۱۲۶۲ میلیارد تومان است. با وجود این خسارات گسترده، خوشبختانه تمامی شعب بانکی استان با جانمایی مجدد، به‌صورت گیشه یا کانتر، فعالیت خود را از سر گرفته‌اند و در حال حاضر هیچ شهرستانی در استان وجود ندارد که فعالیت شبکه بانکی در آن مختل باشد.

ناترازی منابع و مصارف؛ چالش اصلی ایلام

یکی از چالش‌های اصلی شبکه بانکی استان ایلام، ناترازی شدید منابع و مصارف است. چرخه نقدینگی در این استان کامل نیست و ایلام مقصد جریان نقدینگی محسوب نمی‌شود. حتی در مورد اعتبارات دولتی نیز شاهد خروج منابع از استان هستیم.

سال گذشته ناترازی منابع و مصارف به ۱۴۰.۵ درصد رسید و امسال این رقم به ۱۱۷ درصد کاهش یافته است، اما همچنان با مازاد مصارف ۱۷ درصدی مواجه هستیم.

بیش از ۱۵۰ نهاد، سازمان، دانشگاه و فروشگاه زنجیره‌ای در استان فعال هستند که منابع مالی آن‌ها خارج از استان متمرکز است. همچنین شرکت‌های بزرگ حوزه نفت، گاز، پتروشیمی و حتی کارخانه سیمان استان، منابع بانکی خود را خارج از ایلام نگه داشته‌اند که این موضوع فشار مضاعفی بر شبکه بانکی استان وارد می‌کند و توان تسهیلات‌دهی را کاهش می‌دهد.

توزیع نامتوازن تسهیلات و کاهش اثرگذاری واقعی

توزیع تسهیلات بانکی در استان ایلام نیز با ناترازی جدی مواجه است:

• سهم صنعت و معدن از کل تسهیلات شبکه بانکی استان تنها ۶.۶ درصد است.
• کشاورزی ۱۰.۱۷ درصد از تسهیلات را به خود اختصاص داده است.
• مسکن ۱۸.۶۸ درصد از تسهیلات را دریافت می‌کند.

در مقابل، نزدیک به ۶۵ درصد تسهیلات در بخش خدمات هزینه می‌شود که بیش از ۵۹ درصد آن مصرفی است. این توزیع نامتوازن، اثرگذاری واقعی شبکه بانکی را کاهش داده و در بسیاری از موارد، تسهیلاتی که به عنوان اشتغال ثبت می‌شود، عملاً منجر به ایجاد شغل پایدار نمی‌شود.

صف‌های طولانی تسهیلات تکلیفی و نیاز به تفویض اختیار

اجرای قانون جوانی جمعیت نیز چالش‌های جدیدی را برای شبکه بانکی ایلام ایجاد کرده است. بیش از ۶۷ درصد متقاضیان تسهیلات در استان مشمول ایثارگری هستند که این موضوع باعث طولانی شدن صف‌ها شده است. در حال حاضر:

• ۳ هزار و ۳۲۶ نفر در صف تسهیلات فرزندآوری قرار دارند.
• ۳ هزار و ۲۶۰ نفر در صف تسهیلات ازدواج هستند.

سهمیه‌های ابلاغی پاسخگوی نیاز استان نیست و ضرورت تفویض واقعی اختیارات به مدیران استانی بانک‌ها احساس می‌شود. اختیارات کمیته‌های اعتباری استان‌ها با حجم مسئولیت‌ها و نیازهای موجود تناسب ندارد و بسیاری از تصمیمات نیازمند اخذ مجوز از ستادهای مرکزی است که روند پرداخت تسهیلات را کند می‌کند.

نقش شبکه بانکی در دیپلماسی اقتصادی و چالش‌های آن

استان ایلام با سه استان عراق هم‌مرز است و برخی بانک‌ها دارای شعب فعال در بغداد، نجف و بصره هستند. با این حال، هیچ ارتباط عملیاتی مؤثری بین شعب داخل و خارج کشور وجود ندارد. ایجاد این ارتباط می‌تواند نقش مهمی در جذب سرمایه‌گذاری، به‌ویژه از سوی تجار و اتباع عراقی، داشته باشد.

محدودیت‌های ناشی از قوانین مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم، فرآیند افتتاح حساب و جذب سرمایه اتباع عراقی را با مشکل مواجه کرده و باعث کاهش رغبت آن‌ها برای سرمایه‌گذاری در استان شده است. انتظار می‌رود برای استان‌های مرزی، استثنائات و تسهیلات ویژه‌ای در این زمینه در نظر گرفته شود تا پتانسیل اقتصادی منطقه به نحو احسن مورد استفاده قرار گیرد.