راهنمای جامع کیفیت آب آشامیدنی: از عوامل آلودگی تا نکات مصرف

عوامل میکروبی و شیمیایی: تهدیدکننده‌های پنهان آب

ترکیباتی که بر کیفیت آب تأثیر می‌گذارند، به دو دسته کلی میکروبی و شیمیایی تقسیم می‌شوند. عوامل میکروبی، که اغلب منشأ بیماری‌زایی هستند، شامل باکتری‌ها، ویروس‌ها، تک‌یاخته‌ها و انگل‌ها می‌شوند. آب‌های آلوده به این عوامل، به سرعت می‌توانند کیفیت خود را از دست داده و منجر به شیوع بیماری‌های ناشی از آب شوند. خوشبختانه، سامانه‌های تصفیه و گندزدایی آب، قادر به کنترل و حذف این عوامل هستند.

در حال حاضر، بر اساس آخرین آمار کشوری، ۹۹ درصد از شبکه‌های توزیع آب شهری و ۹۷ درصد از شبکه‌های روستایی، از نظر کلر باقی‌مانده و میکروبی در سطح مطلوب و عالی ارزیابی می‌شوند که نشان‌دهنده تلاش‌های گسترده در این زمینه است.

در مقابل، تأثیر عوامل شیمیایی بر سلامت، به نوع ماده شیمیایی و مدت زمان قرار گرفتن بدن در معرض آن بستگی دارد. مصرف آب حاوی مقادیر بیش از حد مواد شیمیایی، ممکن است پس از یک سال تأثیرات خود را نشان دهد. تنها در صورت ورود مقادیر بسیار زیاد مواد شیمیایی به سیستم آبرسانی در اثر حادثه، مشکلات حاد بهداشتی در کوتاه مدت ایجاد می‌شود.

تشخیص مشکلات کیفیت آب: گام به گام تا سلامت

شهروندان برای تشخیص اینکه آیا مشکل کیفیت آب (مانند رنگ، طعم، بو) مربوط به تأسیسات داخلی منزل است یا شبکه توزیع آب شرکت آب و فاضلاب، باید مراحل زیر را دنبال کنند:

• نخستین شیر بعد از کنتور (معمولاً در پارکینگ یا فضای سبز) را باز کرده و پس از چند ثانیه، یک لیوان شفاف را با آب پر کنند.
• ویژگی‌های ظاهری آب مانند رنگ، بو، ذرات و ناخالصی‌ها را بررسی کنند.

در صورت وجود مشکل در آب خروجی از این شیر، باید بلافاصله با سامانه اطلاع‌رسانی ۱۲۲ تماس گرفته شود. اگر آب خروجی از این شیر بدون مشکل بود، نشان‌دهنده آن است که مشکل از تأسیسات داخلی مشترک (مانند لوله‌های غیراستاندارد یا فرسوده) است و باید توسط مشترک ترمیم شود.

نکات مهم برای حفظ کیفیت آب در تأسیسات داخلی

• آب ساکن: اگر برای مدت طولانی از شیر آب برداشت نشده، قبل از مصرف، آب مانده در لوله‌ها را تخلیه کنید تا آب تازه وارد سیستم شود.
• مخازن و پمپ‌های شخصی: استفاده از مخازن و پمپ‌های غیراستاندارد یا عدم شست‌وشوی منظم آن‌ها، می‌تواند باعث ایجاد بو، طعم و رنگ در آب شود.
• استانداردهای مخازن ذخیره: مخازن باید از جنس پلی‌اتیلن، رنگ سفید، اندازه مناسب و طراحی دوجداره باشند و به صورت منظم بازرسی و شست‌وشو شوند. همچنین، مخزن باید در محل مسقف و دور از نور مستقیم خورشید نگهداری شود و پمپ پس از مخزن نصب گردد.
• لوله‌های فرسوده: لوله‌های غیراستاندارد یا فرسوده می‌توانند بر رنگ، بو و طعم آب تأثیر منفی بگذارند.

پرهیز از اتصال چاه‌های خصوصی به شبکه آب شهری

در برخی مناطق تهران، استفاده از چاه‌های خصوصی برای تأمین آب آشامیدنی رایج است. اتصال این چاه‌ها به شبکه آب شهری می‌تواند منجر به آلودگی شدید آب توزیعی توسط شرکت آب و فاضلاب شود. لذا، برای حفظ سلامت و بهداشت آب، ضروری است که مشترکان از عدم اتصال دو سامانه اطمینان کامل داشته باشند.

نکات کاربردی برای مصرف روزانه آب

• آب سفید رنگ: رنگ سفید آب به دلیل هوادهی و افزایش اکسیژن محلول است که برای گوارایی آب مفید است. اما اگر با بوی شدید وایتکس همراه بود، فوراً با ۱۲۲ تماس بگیرید.
• حذف بوی کلر: برای حذف بوی کلر، آب را به مدت پنج دقیقه در ظرف تمیز و دمای اتاق نگه دارید.
• تهیه آب جوش: همیشه برای تهیه آب جوش از شیر آب سرد استفاده کنید و آب را به مدت یک تا سه دقیقه بجوشانید.
• رسوب کتری: رسوب در کتری ناشی از سختی موقت آب است که با حرارت رسوب می‌کند.

دستگاه‌های تصفیه آب خانگی: ضرورت یا عدم نیاز؟

دستگاه‌های تصفیه آب خانگی، عمدتاً برای مناطقی با آب‌های سنگین و شور کاربرد دارند. در کلان‌شهر تهران، به دلیل استفاده از منابع سطحی آب، میزان کل جامدات محلول (TDS) در حد مطلوب و مطابق با استاندارد ملی ایران (شماره ۱۰۵۳) است. بنابراین، در شهر تهران نیازی به استفاده از دستگاه تصفیه خانگی آب نیست.

پیشگیری از بیماری‌های واگیردار

برای پیشگیری از انتقال بیماری‌های واگیردار از طریق تماس دست با شیر آب، استفاده از شیرهای چشمی در اماکن پرتردد مانند مدارس، دانشگاه‌ها، باشگاه‌های ورزشی، مساجد، مراکز بهداشتی و خرید توصیه می‌شود.