پیامدهای تغییرات اقلیمی در جنگل‌های هیرکانی: از آفات تا افزایش آتش‌سوزی

تأثیرات تغییرات اقلیمی بر جنگل‌های هیرکانی: هشدارهای رئیس شورای عالی جنگل

رسول اشرفی‌پور، رئیس شورای عالی جنگل، در گفت‌وگو با ایسنا، با تأکید بر اینکه تمامی زیست‌بوم‌های کشور تحت تأثیر پیامدهای تغییرات اقلیمی قرار دارند، به تشریح وضعیت جنگل‌های هیرکانی پرداخت. وی هشدار داد که افزایش میانگین دمای بلندمدت سالانه و کاهش بارندگی در برخی سال‌ها، این زیست‌بوم ارزشمند را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.

تغییر الگوی پراکنش گونه‌های گیاهی و شیوع آفات

اشرفی‌پور توضیح داد که این شرایط اقلیمی بر الگوریتم پراکنش گونه‌های گیاهی در گستره‌های رویشگاهی تأثیر منفی می‌گذارد. او تأکید کرد که در صورت عدم کنترل عوامل متعدد تخریب، پیامدهای تغییرات اقلیمی به صورت مضاعف خود را نشان خواهند داد که می‌تواند منجر به ضعف فیزیولوژیک تیپ‌های گیاهی و در نتیجه بروز و حتی پاندمی برخی آفات و بیماری‌های گیاهی شود.

بیماری قارچی بلایت شمشاد و گسترش آفت شب‌پره شمشاد در رویشگاه‌های این گونه مهم جنگلی در شمال کشور، نمونه‌ای از اثرات ترکیبی تغییرات اقلیمی و عوامل تخریب محلی است.

افزایش دفعات آتش‌سوزی در جنگل‌های هیرکانی

رئیس شورای عالی جنگل، افزایش دفعات رخداد آتش‌سوزی جنگلی، به ویژه در جنگل‌های هیرکانی را از دیگر پیامدهای تغییرات اقلیمی برشمرد. وی اشاره کرد که هرچند آتش‌سوزی‌ها از گذشته نیز وجود داشته‌اند، اما با توجه به تغییرات اقلیمی و وزش باد «گرمش» (بادی گرم و خشک که عمدتاً در فصول سرد سال در شمال رشته کوه البرز می‌وزد) در نیمه دوم سال، شاهد تکرار بیشتر آتش‌سوزی‌ها در لکه‌های پراکنده در جنگل‌های شمال هستیم.

اشرفی‌پور پیش‌بینی کرد که در سال جاری، علاوه بر آتش‌سوزی‌های پاییزی، در انتهای سال یا اوایل سال آینده نیز به دلیل افزایش گرمای روزانه، شاهد لکه‌های آتش‌سوزی خواهیم بود. این وضعیت به علت شرایط آب و هوایی شمال کشور و شدت گرمای روزهای خاص، با تکرار بیشتری اتفاق می‌افتد.

راهکارهای سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری

در واکنش به این چالش‌ها، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور تلاش کرده است تا تجهیزات بخش پیشگیری و اطفای حریق و مبارزه با آفات و بیماری‌ها را تقویت کند. این موضوع در فعالیت‌های اجرایی سازمان به وضوح مشهود است.

تقویت رصد و پایش با فناوری‌های نوین

اشرفی‌پور تقویت رصد و پایش عرصه‌های جنگلی را راهکاری حیاتی دانست. وی اظهار داشت که برای دستیابی به این هدف، علاوه بر گشت‌های زمینی نیروهای اجرایی و همکاری عوامل محلی، نیاز به استفاده از فناوری‌های روز مانند:

• دوربین‌های با برد مناسب
• دوربین‌های حرارتی
• تفسیر تصاویر ماهواره‌ای
• پهپادها با قدرت تصویربرداری بالا

برای پیشگیری از عوامل تخریب، قاچاق و حمل چوب وجود دارد. او افزود که ایجاد یک مرکز مانیتورینگ منسجم به تفکیک نواحی رویشی ضروری است و خوشبختانه اقدامات اجرایی در این خصوص طی سال‌های اخیر آغاز شده و روند رو به رشدی دارد.

تأثیر افزایش دمای زمستانه بر کف جنگل

در پایان، رسول اشرفی‌پور به یکی دیگر از تبعات افزایش دمای زمستانه در شمال کشور اشاره کرد: تغییرات اقلیمی و افزایش گرما باعث خشکی بیشتر کف جنگل می‌شود. این وضعیت منجر به طولانی‌تر شدن زمان تجزیه لاش‌برگ‌ها می‌شود و در نتیجه، حجم قابل ملاحظه‌ای از لاش‌برگ در کف جنگل انباشته شده و درصد اشتعال‌پذیری آن بر اثر بی‌مبالاتی‌ها افزایش می‌یابد.