نوسانات بازار برنج: از حذف ارز ترجیحی تا راهکارهای تنظیم قیمت

وضعیت کنونی بازار برنج و قیمت‌ها

در حال حاضر، بازار شاهد فراوانی برنج هندی تنظیم بازار با نرخ مصوب در فروشگاه‌های زنجیره‌ای است. با این حال، توزیع برنج پاکستانی همچنان با محدودیت‌هایی مواجه است که در صورت رفع این موانع و افزایش عرضه، انتظار می‌رود قیمت برنج پاکستانی و ایرانی روندی کاهشی به خود بگیرد.

رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی، از ثبات قیمت برنج هندی خبر داده و نرخ کنونی هر کیلو برنج هندی برای مصرف کننده را ۱۶۱ هزار و ۳۵۰ تومان اعلام کرده است. وی افزود که با آغاز توزیع برنج پاکستانی تنظیم بازار و تداوم عرضه آن، قیمت‌ها کاهش خواهد یافت.

چالش‌ها و راهکارهای تنظیم بازار

یکی از موانع اصلی در تنظیم بازار، حاشیه سود ۸ درصدی در نظر گرفته شده برای توزیع‌کنندگان است. کنگری معتقد است که این حاشیه سود با توجه به تورم و افزایش هزینه‌های انبارداری، تخلیه، حمل و نقل و کارگر، برای واحدهای صنفی جذابیت ندارد و مانع از استقبال آن‌ها برای توزیع می‌شود. وی خواستار بازنگری در این سیاست و تعیین حاشیه سود ۳ درصد برای بنکدار و ۱۲ درصد برای خرده‌فروش، به علاوه ۵ درصد برای هزینه‌های تخلیه و بارگیری شده است. به گفته او، اگر ۲۰ درصد زنجیره توزیع به درستی رعایت شود، بازار نه تنها آرامش می‌یابد بلکه قیمت‌ها نیز کاهش خواهد یافت.

در حال حاضر، تنها ۱۵ تا ۲۰ درصد از واحدهای صنفی در امر تنظیم بازار همکاری می‌کنند که با لحاظ حاشیه سود منطقی، این مشارکت می‌تواند افزایش یابد و التهاب بازار را برطرف کند. کنگری پیش‌بینی می‌کند که با تداوم توزیع برنج، قیمت هر کیلو برنج ایرانی که اکنون حدود ۴۷۰ هزار تومان است، به ۳۶۰ تا ۳۷۰ هزار تومان کاهش یابد.

ضرورت افزایش واردات و خودکفایی

امیر آقاجانیان، عضو انجمن تولیدکنندگان و تامین‌کنندگان برنج، با اشاره به رشد قیمت و میزان تولید، تأکید کرد که امسال حداقل یک میلیون تن برنج باید وارد می‌شد که متأسفانه تاکنون کمتر از این رقم وارد شده است. وی قیمت هر کیلو برنج ایرانی در استان‌های شمالی را ۴۵۰ هزار تومان اعلام کرد و افزود که نوسانات قیمت برنج ایرانی در بازار ادامه خواهد داشت، در حالی که دلیلی برای این افزایش قیمت وجود ندارد؛ زیرا برنج در انبارهای استان‌های شمالی و جنوبی به وفور یافت می‌شود.

آقاجانیان با بیان اینکه هزینه تمام شده هر کیلو برنج برای کشاورز ۱۴۵ هزار تومان است، نرخ منطقی برنج ایرانی را ۳۰۰ تا ۳۵۰ هزار تومان دانست و هشدار داد که التهاب کنونی بازار به مصرف‌کنندگان و شرکت‌های بسته‌بندی آسیب می‌رساند. او تنها راه کنترل قیمت برنج را افزایش چند برابری واردات برنج پاکستانی عنوان کرد و از دولت خواست تا برای تنظیم بازار، واردات این نوع برنج را به طور قابل توجهی افزایش دهد.

برنج به عنوان دومین محصول اساسی و استراتژیک کشور، پتانسیل خودکفایی را دارد و در برنامه هفتم نیز خودکفایی آن هدف‌گذاری شده است. با حذف ارز ترجیحی و پرداخت یارانه به زیرساخت‌های داخلی و حمایت از کشاورزان، می‌توان به این هدف مهم دست یافت. ماهانه ۱۲۰ تا ۱۵۰ هزار تن برنج خارجی در کشور مصرف می‌شود که در صورت رسیدن به خودکفایی و حمایت دولت، اقشار کم درآمد جامعه می‌توانند از ارقام پرمحصول ایرانی با قیمتی مشابه برنج خارجی استفاده کنند.