رأی نهایی شورای رقابت: پایان رویه‌های انحصاری اسنپ‌فود در بازار سفارش آنلاین غذا

آغاز یک پرونده مهم رقابتی

داستان این پرونده از مهر ماه 1403 با شکایت رسمی شرکت زودکس کرمان و تپسی از اسنپ‌فود در شورای رقابت آغاز شد. این شکایت، به رفتارهای انحصارگرایانه اسنپ‌فود در بازار سفارش آنلاین غذا اشاره داشت و ابعاد گسترده‌ای از اقتصاد دیجیتال کشور را درگیر خود کرد. پیش از ثبت رسمی شکایت، تیم‌های حقوقی و اقتصادی با جمع‌آوری مستندات میدانی و تحلیل بازار، زمینه را برای طرح این پرونده فراهم کرده بودند.

روند رسیدگی و جلسات کارشناسی

پس از تأیید اولیه صلاحیت شورای رقابت، فرآیند تبادل لوایح بین طرفین آغاز شد. ابعاد گسترده پرونده، این مسیر را چندین بار تکرار کرد. از آذر ماه 1403، تیم‌های کارشناسی مرکز ملی رقابت با جدیت بر روی این پرونده متمرکز شدند. در مجموع 5 جلسه کارشناسی حقوقی-اقتصادی برگزار شد که در آن طرفین به طرح ادعاها و پاسخگویی به سوالات کارشناسان و معاونین مرکز ملی رقابت پرداختند. علاوه بر این، جلسات داخلی و مشاوره‌هایی با اساتید دانشگاهی نیز به طور مداوم برگزار شد.

رأی اولیه شورای رقابت در اردیبهشت 1404

در نهایت، جلسه نهایی صحن شورای رقابت در اردیبهشت 1404 با حضور اعضای شورا و قضات برگزار گردید. پس از بحث و بررسی مفصل با حضور طرفین، جلسه برای شور نهایی ادامه یافت و در تاریخ 16 اردیبهشت 1404 رأی اولیه صادر شد. این رأی به طور کلی رویه‌های انحصاری ناشی از بندها و شروط قراردادی اسنپ‌فود با رستوران‌ها را محکوم کرد. مهم‌ترین موارد محکومیت عبارت بودند از:

• اعمال تخفیف‌های مشروط به پذیرش قرارداد انحصاری
• جریمه‌ها و ضمانت اجراهای سنگین در صورت فسخ همکاری انحصاری یا همکاری همزمان با رقبا
• ایجاد مانع ورود به بازار یا حذف رقبا از بازار

تنها یک مورد توسط شورای رقابت تأیید نشد: این شورا معتقد بود ابزار تشویقی اسنپ‌فود در قرارداد انحصاری، یعنی 1.5 برابر کردن ضریب عملکرد کلی رستوران و بالابردن جایگاه آن در رتبه نمایش، مصداق رویه ضدرقابتی نیست.

فرآیند تجدید نظر و رأی نهایی

پس از صدور رأی اولیه، فرآیند تجدید نظر در مهلت قانونی آغاز شد. اسنپ‌فود به کلیت رأی اعتراض کرده و درخواست تجدید نظر و دستور موقت برای توقف اجرا را مطرح کرد. شرکت‌های زودکس و تپسی نیز در رابطه با بند 1.5 برابری امتیاز عملکرد کلی درخواست تجدید نظر ارائه دادند.

رسیدگی به درخواست‌های تجدید نظر از آبان 1404 آغاز شد:

• در 26 آبان 1404، هیئت تجدید نظر رقابت ادله اسنپ‌فود برای دستور موقت توقف اجرا را مردود اعلام کرد.
• پس از 6 جلسه بررسی شکلی و ماهوی، در تاریخ 6 بهمن 1404 رأی نهایی صادر شد.

بر اساس رأی نهایی، درخواست تجدید نظر اسنپ‌فود مردود اعلام شد و درخواست تجدید نظر شرکت تپسی پیرامون ضدرقابتی بودن اعمال ضریب 1.5 برابری تأیید گردید.

لازم‌الاجرا بودن رأی

بر اساس ماده 64 قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی، آرای صادره از هیئت تجدید نظر قطعی و لازم‌الاجرا هستند. بنابراین، حتی در صورت اعتراض احتمالی اسنپ‌فود به این رأی در دیوان عدالت اداری، این اعتراض مانع اجرای رأی قطعی هیئت تجدید نظر نخواهد بود. از همین امروز، اسنپ‌فود ملزم به اجرای رأی است و راهی برای ادامه قراردادهای انحصاری این شرکت وجود ندارد.