پروژه "لاین" عربستان: از ابرشهر آرمانی تا مرکز داده هوش مصنوعی با ابعادی کوچک‌تر

بلندپروازی فولادی پروژه لاین در آستانه فروپاشی

در ماه‌های اخیر، اخباری مبنی بر پروژه‌های آینده‌نگرانه عربستان سعودی منتشر شده که تنها شمار اندکی از آن‌ها به واقعیت نزدیک بوده‌اند. در این میان، پروژه لاین، که قرار بود گوهر انگشتری طرح عظیم «نئوم» باشد، با بازنگری‌های بنیادین مواجه شده است.

مفهوم اولیه لاین، شهری خطی و باریک به طول ۱۷۰ کیلومتر در دل صحرای خشک، چنان بلندپروازانه بود که بسیاری آن را نزدیک به خیال می‌دانستند. این ابرسازه با دیواره‌هایی از فولاد و آینه، قرار بود الگویی از زیست شهری بدون خودرو، آلودگی و تراکم افقی را به تصویر بکشد.

ابعاد پروژه از نظر جاه‌طلبی با سازه‌هایی چون اهرام جیزه یا دیوار بزرگ چین مقایسه می‌شد و در مراحل ابتدایی ساخت، نزدیک به ۲۰ درصد از کل فولاد موجود در جهان به آن تخصیص یافته بود.

با این حال، هزینه‌های هنگفت، چالش‌های فنی در حمل‌ونقل و مهندسی، و کمبود منابع مالی، مقامات سعودی را وادار به بازنگری در ابعاد پروژه کرد. گزارش‌های سال گذشته نشان می‌دهد که طول طرح از ۱۷۰ کیلومتر به تنها حدود ۲.۵ کیلومتر و ارتفاع برخی سازه‌ها از ۵۰۰ متر به یک‌سوم آن تقلیل یافته است. به موازات این تغییرات، پروژه عظیم دیگر عربستان، «موکب» (Mukaab) که طرحی مکعبی غول‌پیکر در مرکز ریاض بود، نیز به سبب نگرانی‌های مالی و کاهش بودجه کنار گذاشته شد. همچنین، استعفای مدیر اجرایی پروژه نئوم نشانه‌ای آشکار از وجود اختلافات داخلی و تردید نسبت به مسیر فعلی طرح به شمار می‌رود.

لاین از شهر آینده به مرکز داده هوش مصنوعی تبدیل می‌شود

بر اساس گزارش اخیر فایننشال تایمز، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، سرانجام پذیرفته است که چشم‌انداز اولیه وی از پروژه لاین دیگر قابل تحقق نیست و این طرح بلندپروازانه قرار است در ابعادی بسیار کوچک‌تر از آنچه زمانی به‌عنوان «شهر آینده» معرفی شده بود، عملی شود.

اگر در ابتدا قرار بود لاین شهری درخشان و آینه‌ای در دل بیابان باشد که میلیون‌ها نفر در آن زندگی کنند، اکنون روایت‌ها از تغییر ماهیت آن سخن می‌گویند. این شهر احتمالاً دیگر برای سکونت انبوه انسان‌ها طراحی نخواهد شد، بلکه به مرکزی برای فعالیت‌های فناورانه و به‌ویژه میزبان مراکز داده مرتبط با هوش مصنوعی تبدیل می‌شود.

موقعیت ساحلی لاین یکی از معدود مزیت‌های کلیدی باقی‌مانده در نسخه جدید این طرح است. نزدیکی آن به دریا امکان استفاده از آب شور را برای سیستم‌های خنک‌سازی این مراکز داده فراهم می‌کند و همچنین ظرفیت نصب انبوه پنل‌های خورشیدی در این منطقه می‌تواند به تأمین انرژی پاک و پایدار برای آنها کمک کند.

در کنار این تحولات، تمرکز تازه‌ای بر بخش‌های صنعتی پروژه مادر یعنی نئوم شکل گرفته است. از آنجا که حجم قابل‌توجهی از زیرساخت‌ها و سازه‌های اولیه لاین هم‌اکنون ساخته شده، معماران و مهندسان مأمور شده‌اند تا کارآمدترین و کم‌هزینه‌ترین مسیر برای استفاده مجدد از این ساختارها را طراحی کنند. این رویکرد نه تنها می‌تواند هزینه‌های عظیم انجام‌شده را توجیه کند، بلکه همچنان تصویری از پیشرفت فناورانه عربستان ارائه دهد.

منابع نزدیک به پروژه می‌گویند که در ماه‌های آینده یک ارزیابی جامع در حال نهایی شدن است تا وضعیت فعلی، میزان پیشرفت واقعی و رویکرد جدید توسعه را مشخص سازد. با وجود همه انتقادها و ناامیدی‌ها پیرامون کاهش مقیاس طرح، کارهای عمرانی گسترده در عربستان همچنان ادامه دارد؛ از جمله ساخت بلندترین ساختمان جدید جهان که بخشی از تلاش ریاض برای حفظ چهره‌ای جاه‌طلبانه و پیشرو در مسیر چشم‌انداز ۲۰۳۰ محسوب می‌شود.