استان مرکزی؛ پیشگام در توسعه انرژی خورشیدی و چالش‌های اقتصادی

توسعه بی‌سابقه انرژی خورشیدی

مهدی زندیه وکیلی، استاندار مرکزی، در جلسه شورای اداری استان با حضور رئیس قوه قضائیه، به پیشرفت‌های استان در توسعه انرژی خورشیدی اشاره کرد. وی اظهار داشت:

• تولید برق خورشیدی از ۳ مگاوات به بیش از ۵۰۰ مگاوات افزایش یافته است.
• پیش‌بینی می‌شود ظرفیت تولید به ۶۳۰ مگاوات برسد که حدود یک‌چهارم کل انرژی خورشیدی کشور است.
• هدف‌گذاری استان برای تولید برق خورشیدی ۵۰۰۰ مگاوات است.
• تاکنون زمین برای احداث ۳۰۰۰ مگاوات نیروگاه جدید تحویل داده شده است.

پیشرفت‌ها در حوزه‌های آموزشی و حمل‌ونقل

استان مرکزی در یک سال گذشته اقدامات قابل توجهی در بخش‌های آموزشی و زیرساخت‌های حمل‌ونقل داشته است:

• ساخت ۱۸۰ مدرسه و کسب رتبه چهارم کشور در عدالت آموزشی.
• آغاز عملیات اجرایی سه پروژه از چهار پروژه مهم آزادراهی ملی.
• بهره‌برداری از آزادراه کنارگذر اراک و پیشرفت آزادراه‌های اراک-بروجرد، اراک-سلفچگان و اراک-راهجرد.
• اجرای بیش از یک میلیون تن آسفالت در محورهای شریانی استان، معادل یک‌ششم کل آسفالت مصرفی کشور.

ساماندهی مسکن ملی و رونق اقتصادی

در حوزه مسکن ملی و فعالیت‌های اقتصادی نیز دستاوردهای مهمی به ثبت رسیده است:

• تکمیل و تحویل بیش از ۵۰۰۰ واحد مسکن ملی.
• خروج پروژه ۸۱۰۰ واحدی از بن‌بست با همکاری دستگاه قضائی.
• برگزاری مستمر جلسات «سه‌شنبه‌های همت اقتصادی» و بازدید از ۳۵ واحد صنعتی و تولیدی.
• ثبت رکورد تاریخی ۱.۶ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی در سال گذشته.

چالش‌ها و موانع پیش روی توسعه

استان مرکزی با وجود پتانسیل‌های فراوان، با چالش‌های جدی نیز دست و پنجه نرم می‌کند:

آلودگی هوا و مازوت‌سوزی

استاندار مرکزی تأکید کرد که آلودگی هوا و مازوت‌سوزی از مطالبات جدی مردم است که نیازمند تصمیم‌گیری ملی است، زیرا تصمیمات سوخت صنایع در سطح ملی اتخاذ شده و پیامدهای آن متوجه مردم استان می‌شود.

همچنین، عدم پرداخت عوارض آلایندگی توسط برخی واحدهای دولتی، نارضایتی عمومی را به همراه داشته است.

پیامدهای خصوصی‌سازی‌های غیرکارشناسی

واگذاری‌های شتاب‌زده و بدون ملاحظه صنایع بزرگ مادر نظیر هپکو، آذرآب و واگن‌پارس مشکلات عدیده‌ای را ایجاد کرده است. با این حال، با پیگیری‌های صورت گرفته، بخشی از این مسائل برطرف شده است. استاندار مرکزی به نقش شهید رئیسی در حل مشکلات شرکت هپکو اشاره کرد که با دستور قاطع ایشان از بحران خارج شده و به یکی از واحدهای فعال و اشتغال‌زا تبدیل شده است.

مشکلات قضائی و اراضی وقفی

پرونده قضائی طولانی‌مدت شرکت آذرآب و اختلافات میان برخی روستاها و موقوفات که موجب بلاتکلیفی حدود ۷۰ روستا شده، از دیگر چالش‌های استان است که نیازمند رسیدگی سریع و تشکیل هیئت عالی قضائی است.

کمبود سرمایه در گردش و سخت‌گیری‌های نظارتی

تأمین سرمایه در گردش مهم‌ترین نیاز واحدهای تولیدی است، زیرا بسیاری از صنایع استان با وجود ظرفیت افزایش دو تا سه‌برابری تولید، به دلیل کمبود سرمایه با مشکل مواجه‌اند. همچنین، سخت‌گیری‌های نظارتی و نگرانی مدیران از برخوردهای قضائی، منجر به کاهش جسارت مدیریتی و بی‌تصمیمی در دستگاه‌ها شده است.

استان مرکزی؛ موتور تولید و امنیت غذایی کشور

محمدباقر آقاعلیخانی، معاون استاندار مرکزی، در این نشست به جایگاه ویژه استان در اقتصاد ملی اشاره کرد:

• استان مرکزی با بیش از ۶۱۵۰ واحد تولیدی (شامل ۳۱۲۰ واحد صنعتی) رتبه نخست کشور در تنوع تولیدات صنعتی را دارد.
• در بخش کشاورزی، با تولید ۳.۳ میلیون تن محصولات به ارزش ۱۵۰ هزار میلیارد تومان، نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی کشور ایفا می‌کند.
• نرخ بیکاری استان ۵.۶ درصد است که رتبه چهارم کشور را به خود اختصاص داده است.

چالش‌های کلان اقتصادی از دیدگاه معاون استاندار

آقاعلیخانی به سه چالش اصلی اشاره کرد:

1. نبود تفویض اختیار کافی: اختیارات اساسی اقتصادی از مرکز هدایت می‌شود که مانع تصمیم‌گیری فوری است.
2. تأمین مالی و سرمایه در گردش: ۶۰ درصد واحدهای صنعتی و کشاورزی با کمتر از ۵۰ درصد ظرفیت فعالند.
3. قدمت بالای واحدهای تولیدی: افزایش هزینه انرژی و تولید، و نیاز به نوسازی صنایع برای تحقق رشد ۸ درصدی اقتصاد.

وی همچنین به ناترازی در حوزه فناوری و هوش مصنوعی اشاره کرد و بر لزوم همکاری دانشگاه، صنعت و دولت برای جبران این فاصله تأکید نمود. آقاعلیخانی معتقد است که کثرت قوانین و نظارت‌های بیش از اندازه، موانع اصلی تولید و رشد اقتصادی هستند و باید با تفویض اختیارات به اقتصاد منطقه‌ای، رشد ۸ درصدی در برنامه هفتم توسعه را محقق کرد.

انرژی‌های تجدیدپذیر؛ راهکار رفع ناترازی برق

محمود محمودی، مدیرعامل شرکت توزیع برق استان مرکزی، با اشاره به وابستگی ۸۵ درصدی تولید برق کشور به نیروگاه‌های حرارتی و پیامدهای زیست‌محیطی آن، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر را راهکار اصلی رفع ناترازی برق دانست.

• هدف‌گذاری ملی ۱۲ هزار مگاوات در برنامه هفتم توسعه، و سهم ۵ هزار مگاواتی استان مرکزی.
• دریافت تقاضای سرمایه‌گذاری به میزان ۱۲ هزار مگاوات (معادل بیش از ۷.۴ میلیارد دلار).
• واگذاری زمین برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی تا سطح ۶۸۰۰ مگاوات.
• آغاز عملیات اجرایی ۱۸۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی، معادل کل ظرفیت کشور پیش از این برنامه.
• تعویض ۲۴۰ هزار چراغ معابر که منجر به صرفه‌جویی سالانه بیش از ۱۰۰ میلیون کیلووات ساعت انرژی می‌شود.
• برخورد جدی با استخراج غیرمجاز رمزارز و اجرای طرح‌های فرهنگی برای بهینه‌سازی مصرف انرژی.