مستند «تذرو»؛ کاوشی در زیستگاه قرقاول ارسبارانی و اهمیت اکوسیستم ایران

اهمیت پرندگان در اکوسیستم ایران

پرهام دیباج، کارگردان این مستند، با اشاره به سوژه «تذرو» (قرقاول)، بیان کرد که این پرنده برای بسیاری از ایرانیان شناخته شده و نمادی از زیبایی است. او بر اهمیت پرندگان در ایران تأکید کرد؛ تاکنون بیش از ۵۵۰ گونه پرنده در ایران شناسایی شده که بخش مهمی از اکوسیستم کشور را تشکیل می‌دهند. نبود این پرندگان می‌تواند آسیب‌های جدی به سلامت اکوسیستم، کشاورزی، جنگل‌ها و مراتع وارد کند.

رازهای جنگل‌های ارسباران

دیباج در توضیح دلیل انتخاب منطقه ارسباران برای ساخت این مستند، گفت: «همواره سعی می‌کنم زیستگاه‌های جدید و گونه‌های تازه‌ای از ایران را کشف کنم.» او ارسباران را منطقه‌ای ناشناخته توصیف کرد که برخلاف تصور عموم که جنگل‌های ایران را محدود به زاگرس و البرز می‌دانند، جنگل‌هایی با اکوسیستم خاص و منحصربه‌فرد در دنیا در حد میانی این دو رشته‌کوه قرار دارد.

قرقاول ارسبارانی؛ گنجینه‌ای پنهان

با وجود آشنایی مردم ایران با قرقاول ایرانی، این پرنده دارای چهار زیرمجموعه در ایران است که یکی از آن‌ها قرقاول ارسبارانی نام دارد. تاکنون فیلم مستند یا تصاویر زیادی از این گونه خاص ضبط نشده است. دیباج اشاره کرد که حتی اساتید دانشگاهی که تحقیقات گسترده‌ای روی قرقاول ایرانی انجام داده‌اند، از کمبود اطلاعات و تصاویر مربوط به رفتارهای این زیرگونه خبر داده‌اند. مستند «تذرو» با تمرکز بر این گونه منحصربه‌فرد، زیستگاه ارزشمند آن شامل رودخانه‌ها و جنگل‌های ارسباران را به تصویر می‌کشد.

ژانر مستند و شیوه روایت

این فیلمساز مستند، ژانر «تذرو» را حیات وحش دانست، اما تأکید کرد که این یک مستند حیات وحش خالص نیست و برهم‌کنش انسان و حیات وحش را نیز به نمایش می‌گذارد. شیوه روایت از نگاه یک پژوهشگر حیات وحش و محیط‌زیست است که با نگاهی جستجوگرانه به دنبال قرقاول می‌گردد تا زندگی و رفتارهای آن را به مخاطب معرفی کند.

روند تحقیق و تصویربرداری

دیباج درباره روند تحقیق و پژوهش برای ساخت مستند «تذرو» توضیح داد که بیش از دو دهه به زیستگاه‌های مختلف ایران سفر کرده و گونه‌های مختلف را شناخته است. او در تحقیقات خود به وجود چهار گونه قرقاول در ایران پی برده و مقالات متعددی در این زمینه مطالعه کرده است. همچنین از اطلاعات مردم بومی و کمک‌های محیط‌بانان بهره برده است.

«فروردین و اردیبهشت ماه، زمان مهمی است که پرندگان تذرو، به ویژه نرها، وارد منطقه می‌شوند، جفت خود را انتخاب می‌کنند و به دفاع از قلمروشان می‌پردازند.»

تصویربرداری این مستند پس از تلاش‌های ناموفق در فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۳، با برنامه‌ریزی بهتر در فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۴ به نتیجه رسید و تصاویر دیدنی از این گونه ثبت و ضبط شد.

عوامل تولید و زمان پخش

عوامل تولید مستند «تذرو» عبارتند از:

• نویسنده، کارگردان و تهیه‌کننده: پرهام دیباج
• تدوین: خانم مرادی
• گرافیک: سیاوش یعقوبی
• افتر افکت: میلاد ملک‌پور
• موشن‌گرافیک: رسول رسولیان

لازم به ذکر است که این فیلم صداگذاری نداشته و صداهای آن کاملاً واقعی است.

مستند «تذرو» امشب یکشنبه ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ ساعت ۱۹:۰۰ از شبکه مستند سیما پخش خواهد شد. بازپخش‌های آن نیز بامداد فردا ساعت ۰۰:۰ و ۹ صبح خواهد بود.