«طوسا»؛ دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو در آستانه بهره‌برداری با زیرساخت بومی

تیم اجرایی و مراحل توسعه

محمدمهدی اثنی‌شعری، عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه‌نصیر و مدیر پروژه، از مشارکت تیمی متشکل از ۲۰ تا ۳۰ نفر در مراحل مختلف خبر داد. جلسات مستمر با متخصصان وزارت نیرو، به‌ویژه در بهار و تابستان ۱۴۰۴، نقش کلیدی در شکل‌دهی مسیر توسعه این سامانه داشته است.

نخستین نسخه اولیه (MVP) «طوسا» در اردیبهشت ۱۴۰۴ رونمایی شد و از آن زمان تاکنون، تیم توسعه با تلاش مستمر، نسخه‌های جدید را به‌صورت ماهانه ارائه کرده است. این سامانه اکنون به نسخه پنجم خود رسیده، هرچند چالش‌هایی نظیر محدودیت‌های اینترنتی و تمرکز بر تکمیل فاز اول، انتشار برخی نسخه‌ها را با تأخیر مواجه ساخته است.

فاز اول: پاسخ‌گویی به قوانین و مقررات

فاز ابتدایی پروژه «طوسا» بر قابلیت پاسخ‌گویی به قوانین و مقررات عمومی متمرکز بوده است. در این مرحله، حدود ۱۶۰ هزار عنوان قانون و مقرره جمع‌آوری، پردازش و در سامانه بارگذاری شده‌اند. بخشی از این داده‌ها نیز از طریق بسته‌های اطلاعاتی معاونت علمی در اختیار تیم قرار گرفته است.

برای ارزیابی عملکرد، شش سطح سؤال از ساده تا بسیار دشوار طراحی شد که بر اساس نتایج، «طوسا» در میان تیم‌های برتر قرار گرفت. مدیر پروژه اعلام کرد که در صورت ارزیابی مجدد، سامانه می‌تواند به دقت نزدیک به ۹۰ درصد دست یابد، هرچند تأیید نهایی این دقت منوط به تأیید رسمی وزارت نیرو است.

فاز دوم: «گفت‌وگو با داده» و چالش‌های دسترسی

فاز دوم پروژه به قابلیت پیشرفته‌تر «گفت‌وگو با داده» اختصاص دارد. این قابلیت به «طوسا» امکان می‌دهد تا علاوه بر ارائه پاسخ‌های متنی، داده‌های ساخت‌یافته را تحلیل کرده، گزارش‌های تحلیلی تهیه کند و خروجی‌هایی نظیر نمودار ارائه دهد.

اما ملاحظات امنیتی، اتصال مستقیم سامانه به پایگاه‌های داده وزارت نیرو را محدود کرده است. داده‌ها عمدتاً در قالب فایل‌های متنی، اکسل یا PDF در اختیار تیم قرار گرفته‌اند که به گفته اثنی‌شعری، دامنه عملکرد سامانه را محدود کرده و یکی از چالش‌های جدی توسعه محسوب می‌شود.

پیش‌بینی می‌شود فاز دوم تا اواخر خردادماه ۱۴۰۵ عملیاتی شود. فاز سوم که بر تحلیل‌های پیش‌بینی‌محور تمرکز دارد، هنوز در مرحله طراحی مفهومی قرار دارد.

زیرساخت بومی، چالش اینترنت و آینده پروژه

«طوسا» به‌طور کامل بر روی زیرساخت‌های بومی و شبکه ملی اطلاعات اجرا شده و دامنه آن با پسوند .ir ثبت گردیده است. در ابتدا، سخت‌افزارهای مورد نیاز توسط دانشگاه تأمین شد، اما با افزایش نیازهای پردازشی، سامانه به سکوی ملی هوش مصنوعی متصل گردید که زیرساخت آن توسط دانشگاه صنعتی شریف توسعه یافته است.

مدیر پروژه تأکید کرد که حتی در زمان قطع کامل اینترنت بین‌الملل، سامانه بدون اختلال جدی به فعالیت خود ادامه داده است، اگرچه اختلال‌های شبکه و محدودیت دسترسی، روند توسعه را کند کرده‌اند.

بودجه اختصاص‌یافته برای این پروژه حدود ۱۵ میلیارد تومان است که به گفته مجری، یک‌سوم پیشنهاد اولیه بوده است. با وجود این محدودیت‌ها، «طوسا» از مرحله آزمایشی عبور کرده و در آستانه بهره‌برداری قرار دارد. موفقیت نهایی این پروژه تا حد زیادی به دسترسی پایدار به داده و تداوم حمایت نهادی وابسته است.