خراسان رضوی؛ از افت درآمد تا لزوم بازنگری در مدیریت منابع و خدمات

نوسانات درآمدی و چالش‌های پیش‌رو

حسن پارسی‌پور، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی خراسان رضوی، با اشاره به جزئیات وضعیت درآمدی استان، توضیح داد: در ابتدای سال، تحقق درآمدها به‌صورت متوسط پیش رفت. تا مردادماه، میانگین وصول ماهانه بین ۲.۵ تا ۳ همت بود. اما از شهریورماه، روند افزایشی خوبی را تجربه کردیم و در مهرماه به حدود ۴.۵ همت و در آبان‌ماه به بیشترین میزان تحقق درآمد رسیدیم که عددی قابل توجه بود و با این روند، نسبت به تحقق درآمدهای سالانه بسیار خوشبین بودیم.

وی افزود: با این حال، از آذرماه به بعد با افت درآمدی مواجه شدیم؛ به‌طوری که آذرماه حدود ۴.۲ همت و دی‌ماه حدود ۴ همت وصول شد و عملاً روند صعودی متوقف شد. این موضوع باعث شد در مجموع طی ۱۰ ماهه امسال، از تعهد مربوطه حدود ۲.۴ همت عقب باشیم.

پارسی‌پور تصریح کرد که تعهد ماهانه استان به‌طور متوسط حدود ۳.۷ تا ۳.۸ همت است و معمولاً در شش ماهه نخست سال، وصول درآمدها کمتر و در نیمه دوم سال شرایط بهتر می‌شود. این اتفاق در شهریور، مهر و آبان ماه امسال به‌خوبی نمود یافت، اما از آذرماه دوباره با مشکل مواجه شدیم.

اهرم‌های تشویقی و تنبیهی در تخصیص اعتبارات

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی خراسان رضوی به فرمول تخصیص اعتبارات اشاره کرد و گفت: بر اساس تفاهم‌نامه‌ای که تنظیم شده، اگر استان به ازای هر یک درصد عدم تحقق درآمد از رقم ۴۵ همت عقب بماند، به همان میزان، یک درصد از هزینه‌های استان تخصیص داده نمی‌شود که این کاهش از محل سایر هزینه‌هاست و شامل حقوق نمی‌شود.

در مقابل، یک اهرم تشویقی نیز در نظر گرفته شده است: اگر یک درصد افزایش تحقق درآمد داشته باشیم، حدود ۴۶ میلیارد تومان تشویق دریافت می‌کنیم که تقریباً چهار برابر میزان جریمه کاهش درآمد است. علاوه بر این، در صورت افزایش تحقق درآمد، یک مشوق عمرانی نیز پیش‌بینی شده که بر اساس آن به ازای هر یک درصد افزایش، حدود ۲.۵ درصد به تخصیص اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای استان افزوده می‌شود که معادل حدود ۱۴۶ تا ۱۵۰ میلیارد تومان است.

وی خاطرنشان کرد که در تفاهم‌نامه تنظیم‌شده، سه منبع اصلی درآمدی مشخص شده و برای برخی دستگاه‌ها از جمله در حوزه مالیاتی، مشوق‌های خاصی پیش‌بینی شده است تا انگیزه لازم برای افزایش درآمد ایجاد شود. پارسی‌پور ابراز امیدواری کرد که با جبران افت ایجادشده از آذرماه در بهمن‌ماه، بتوان از ظرفیت‌های تشویقی پیش‌بینی‌شده استفاده کرد که کمک بزرگی به تأمین منابع استان و پیشبرد پروژه‌های عمرانی خواهد بود.

ضرورت درآمدهای پایدار و بازنگری در خدمات

غلامحسین مظفری، استاندار خراسان رضوی، در این نشست بر نقش درآمدهای پایدار در اداره کشور تأکید کرد و گفت: امروز دیگر نمی‌توان همچون گذشته به نفت تکیه کرد و باید از ظرفیت‌های درآمدی استان‌ها به‌ویژه در حوزه خدماتی بهره برد. وی اظهار کرد که کشور باید از طریق درآمدهای پایدار اداره شود و نفت عملاً از بودجه کشور حذف شده است.

استاندار با اشاره به ویژگی‌های اقتصادی خراسان رضوی افزود: بخش عمده فعالیت‌های این استان در حوزه خدمات است و لازم است کارهای جدی‌تری برای درآمدزایی انجام شود. به گفته مظفری، استان دارای مراکز و فضاهای متعددی است که ضمن حفظ استانداردها، می‌توانند به محل کسب درآمد تبدیل شوند و استفاده هدفمند و درست از این ظرفیت‌ها ضروری است.

مظفری تصریح کرد: در مجموعه‌ها و اماکنی که در استان وجود دارد باید همزمان با احیا و صیانت، زمینه کسب درآمد نیز فراهم شود. وی افزود: بسیاری از اماکن میراث فرهنگی قابلیت اداره به‌صورت هیئت‌امنایی دارند تا بدون تحمیل هزینه به دولت به بهره‌وری و درآمدزایی برسند.

استاندار خراسان رضوی همچنین بر اهمیت توجه به درآمدهای خرد و کوچک تأکید کرد و گفت: نباید از رقم‌های کم عبور کنیم، زیرا همین منابع کوچک می‌توانند در مجموع تبدیل به سرمایه‌های قابل توجهی شوند.

مظفری در مثالی به متروی مشهد اشاره کرد و گفت: «خدمات تقریباً رایگان مترو نیازمند تعریف فرمول‌های جایگزین درآمدی است تا فشار آن به بودجه عمومی وارد نشود.»

وی پیشنهاد داد تیمی حرفه‌ای و پژوهشی برای بررسی و مدل‌سازی درآمدهای استان تشکیل شود تا با مطالعه تطبیقی و استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها، راهکارهای اجرایی و علمی ارائه شود. مظفری در پایان خاطرنشان کرد که استان باید از ظرفیت‌های خود استفاده کرده و نرخ واقعی خدمات را دریافت کند و در عین حال عدالت و کیفیت در ارائه خدمات حفظ شود تا هم مردم منتفع شوند و هم منابع استان به‌صورت پایدار تأمین شود.