روند افزایشی مالکیت مسکن در شهر و روستا طی شش سال گذشته

تعریف گروه‌های آماری مسکن

مرکز آمار ایران برای بررسی وضعیت بازار مسکن، خانوارها را به سه دسته اصلی تقسیم می‌کند:

• صاحبخانه: خانواده‌هایی که مالک محل سکونت خود هستند.
• مستأجر: خانواده‌هایی که محل سکونت خود را اجاره کرده‌اند.
• سایر: این گروه شامل خانواده‌هایی می‌شود که نه مالک هستند و نه مستأجر. این وضعیت می‌تواند شامل سکونت رایگان در خانه اقوام، خانه‌های سازمانی یا واحدهایی با وضعیت مالکیت نامشخص باشد. همچنین، در مواردی این سهم به اتباع غیرمجاز بازمی‌گردد که اثر اقتصادی آن‌ها در معادلات رسمی کشور محاسبه نمی‌شود.

روند مالکیت مسکن در مناطق شهری (۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳)

در مناطق شهری، سهم خانوارهای صاحبخانه با شیبی ملایم افزایش یافته است:

• در سال ۱۳۹۸، حدود ۶۷.۰۶ درصد از خانوارهای شهری مالک محل سکونت خود بودند.
• این سهم در سال ۱۳۹۹ به ۶۸.۴۴ درصد رسید.
• در سال ۱۴۰۰ به ۶۸.۳۴ درصد و در سال ۱۴۰۱ به ۶۸.۰۷ درصد تغییر کرد.
• در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ نیز این ارقام به ترتیب ۶۸.۹۴ و ۶۹.۱۹ درصد ثبت شد.

این آمار نشان‌دهنده افزایش اندک سهم مالکیت در شهرها طی شش سال است.

وضعیت اجاره‌نشینی و گروه «سایر» در شهرها

همزمان با افزایش مالکیت، سهم اجاره‌نشینی در این بازه زمانی بین ۲۲ تا ۲۴ درصد برآورد شده است. برای مثال، اجاره‌نشینان شهری در سال ۱۳۹۸ حدود ۲۴.۱۲ درصد بودند و در سال ۱۴۰۳ به ۲۳.۱۴ درصد کاهش یافتند. همچنین، سهم گروه «سایر» در شهرها نیز از ۸.۸۲ درصد در سال ۱۳۹۸ به ۷.۶۷ درصد در سال ۱۴۰۳ کاهش پیدا کرد.

روند مالکیت مسکن در مناطق روستایی (۱۳۹۸ تا ۱۴۰۳)

الگوی مالکیت مسکن در مناطق روستایی متفاوت است و درصد بیشتری از افراد صاحب خانه خود هستند. این روند نیز افزایشی بوده است:

• در سال ۱۳۹۸، حدود ۸۶.۶۶ درصد از روستاییان مالک مسکن خود بودند.
• این رقم در سال ۱۳۹۹ کمی کاهش یافت و به ۸۶.۴۲ درصد رسید.
• اما در سال‌های بعدی روند افزایشی پیدا کرد و در سال ۱۴۰۰ به ۸۷.۰۶ درصد و در سال ۱۴۰۱ به ۸۸.۶۳ درصد رسید.
• سهم مالکیت در سال ۱۴۰۲ برابر با ۸۸.۹۹ درصد و در سال ۱۴۰۳ تا ۸۹.۲۸ درصد افزایش یافت.

وضعیت اجاره‌نشینی و گروه «سایر» در روستاها

سهم اجاره‌نشینی روستایی در این دوره نسبتاً ثابت مانده و از ۴.۵۱ درصد در سال ۱۳۹۸ به ۴.۱۷ درصد در سال ۱۴۰۳ کاهش جزئی داشته است. همزمان، سهم گروه «سایر» در روستاها نیز از ۸.۸۲ درصد در سال ۱۳۹۸ به ۶.۵۵ درصد در سال ۱۴۰۳ کاهش پیدا کرد.

جمع‌بندی آماری

در مجموع، آمارها نشان‌دهنده افزایش مالکیت مسکن در هر دو بخش شهری و روستایی است. سهم اجاره‌نشینی در شهرها تقریباً ثابت مانده و در روستاها نیز کاهش جزئی داشته است. سهم خانوارهای گروه «سایر» نیز در هر دو منطقه کاهش یافته که می‌تواند نشانه‌ای از شفافیت بیشتر در وضعیت مالکیت مسکن یا کاهش سکونت‌های غیررسمی باشد.