چالش‌های کالابرگ الکترونیکی: از کارمزد غیرقانونی تا نقد کردن اعتبار با کسر مبلغ

با فعال‌سازی کالابرگ الکترونیکی چهار میلیون تومانی از تاریخ ۱۸ دی‌ماه برای خانوارهای مشمول، این طرح با هدف تامین اقلام اساسی وارد فاز اجرایی شد. اما از همان ابتدا، این طرح با چالش‌هایی از جمله دریافت کارمزد غیرقانونی و پدیده نقد کردن اعتبار با کسر مبلغ مواجه شده است که نگرانی‌هایی را در پی دارد.

دریافت کارمزد: تخلفی آشکار

همزمان با اجرای طرح کالابرگ، گزارش‌هایی مبنی بر دریافت مبالغی تحت عنوان «کارمزد» در برخی فروشگاه‌ها منتشر شد. این در حالی است که مسئولان ذی‌ربط تاکید کرده‌اند دریافت هرگونه کارمزد از مردم هنگام استفاده از کالابرگ الکترونیکی تخلف محسوب می‌شود و فروشگاه‌ها به هیچ عنوان حق ندارند مبلغی مازاد بر قیمت درج‌شده کالا از خریداران دریافت کنند.

سجاد سنگسری، رئیس مرکز بازرسی وزارت تعاون، پیشتر در نشستی خبری توضیح داده بود که کسر ۵۰۰۰ تومان از برخی کارت‌ها به صورت سیستمی توسط شبکه شاپرک انجام شده و مجدداً به همان کارت بازگردانده می‌شود. با این حال، شواهد میدانی نشان می‌دهد که در برخی موارد این مبلغ به حساب بازگشت داده نشده و این موضوع در حال پیگیری نظارتی است.

پدیده نقد کردن کالابرگ: دور زدن قانون؟

در روزهای اخیر، آگهی‌های تبلیغاتی متعددی در فضای مجازی منتشر شده که نشان‌دهنده پدیده نقد کردن اعتبار کالابرگ در برخی فروشگاه‌ها است. بررسی‌های میدانی خبرنگار ما در یکی از فروشگاه‌های محدوده صادقیه که آگهی آن در یک سایت با عنوان «خرید کالابرگ در قبال پرداخت وجه نقد» درج شده بود، نشان داد که حدود ۱۵ درصد از مبلغ کالابرگ برای فروشگاه کسر و مابقی به صورت نقدی به مردم پرداخت می‌شود.

این پدیده تنها به فروشگاه‌ها محدود نمی‌شود؛ در همین سایت‌های آگهی، افرادی نیز اعتبار کالابرگ خود را با کسر درصدی از کل مبلغ برای دریافت وجه نقد آگهی کرده‌اند. با توجه به تعدد این آگهی‌ها، به نظر می‌رسد این موضوع دیگر یک امر محدود یا موردی نیست و در آینده می‌تواند به یک رویه گسترده تبدیل شود.

دلایل گرایش به نقد کردن اعتبار

یکی از مسئولان فروشگاهی در غرب تهران در توجیه این اقدام اظهار داشت که این عمل نه از سر تخلف، بلکه پاسخی به درخواست خود مردم است. او افزود: «بسیاری از مراجعه‌کنندگان تمایل دارند به جای خرید کالاهای مشخص و محدود، پول نقد دریافت کنند تا بتوانند آزادانه‌تر تصمیم بگیرند.»

این دیدگاه توسط شهروندان نیز تأیید می‌شود. یکی از شهروندان در این خصوص گفت: «ترجیح می‌دهم پول نقد بگیرم و از جایی که خودم می‌خواهم و به اندازه نیازم خرید کنم؛ حتی اگر درصدی هم کم شود.» این اظهارات نشان می‌دهد که انعطاف‌پذیری در انتخاب کالا و خدمات برای برخی از مردم از اهمیت بیشتری برخوردار است.