تغییر نگرش در هیمالیا: زنان محلی هند حافظ پلنگ‌های برفی «ارواح کوهستان»

تغییر نگرش‌ها و مشارکت زنان

برای نسل‌ها، پلنگ‌های برفی عمدتاً به عنوان تهدیدی برای دام‌ها در نظر گرفته می‌شدند. اما در روستای کیبر و مناطق اطراف آن، ساکنان به اهمیت این شکارچیان در حفظ اکوسیستم آسیب‌پذیر کوهستانی پی برده‌اند. در یک تحول چشمگیر، حدود ۱۲ زن محلی، که گروه خود را «شنمو» (به معنای پلنگ برفی در زبان محلی) نامیده‌اند، اکنون دوشادوش کارکنان اداره جنگل‌ها و فعالان محیط زیست برای ردیابی و حفاظت از این گونه فعالیت می‌کنند.

این زنان آموزش دیده‌اند تا دوربین‌های تله‌ای را نصب و پایش کنند. این دوربین‌ها مجهز به شناسه‌های اختصاصی و کارت‌های حافظه هستند که به طور خودکار از پلنگ‌های برفی عکس می‌گیرند. لوبزانگ یانگچن، یکی از هماهنگ‌کنندگان محلی، می‌گوید: «قبلاً مردها دوربین‌ها را نصب می‌کردند و ما همیشه فکر می‌کردیم چرا ما نتوانیم این کار را انجام دهیم.»

افزایش جمعیت و روش‌های پایش

یانگچن در گردآوری داده‌ها برای بررسی پلنگ برفی ایالت هیماچال پرادش در سال ۲۰۲۴ مشارکت داشت. این بررسی نشان داد که جمعیت پلنگ‌های برفی در این ایالت به ۸۳ قلاده افزایش یافته است که نسبت به ۵۱ قلاده در سال ۲۰۲۱، رشد قابل ملاحظه‌ای را نشان می‌دهد.

در این بررسی، دوربین‌های تله‌ای در مساحتی نزدیک به ۲۶ هزار کیلومتر مربع پراکنده شده بودند و علاوه بر پلنگ‌های برفی، ۴۳ گونه دیگر نیز مستندسازی شدند. هر پلنگ بر اساس الگوهای منحصربه‌فرد نقوش روی پوست خود شناسایی شد، روشی استاندارد برای شناسایی گربه‌سانان بزرگ خال‌دار.

گلدی چابرا، معاون محافظ جنگل‌ها در بخش حیات‌وحش اسپیتی، بر اهمیت مشارکت زنان گروه شنمو در شناسایی حیوانات تأکید می‌کند. او خاطرنشان می‌کند که جمع‌آوری داده‌ها، به ویژه در فصل زمستان که بارش برف سنگین پلنگ‌ها را به ارتفاعات پایین‌تر می‌کشاند، کاری دشوار است.

چالش‌ها و دستاوردها

زنان شنمو صبح زود بیدار می‌شوند، کارهای خانه را انجام می‌دهند و سپس به کمپ در کوهپایه می‌روند. آن‌ها کیلومترها پیاده‌روی می‌کنند تا به محل نصب دوربین‌ها برسند، اغلب در ارتفاعی بیش از ۴۳۰۰ متر، جایی که هوای رقیق حرکت را خسته‌کننده می‌کند.

پس از ساعت‌ها پیاده‌روی در سرمای گزنده، این تیم به دنبال ردپاها، خراش‌ها و نقاط علامت‌گذاری بویایی می‌گردد. آن‌ها با دقت دوربین‌ها را نصب کرده و با «آزمون عبور» از صحت عملکرد آن‌ها اطمینان حاصل می‌کنند. سپس کارت‌های حافظه را جمع‌آوری و باتری‌ها را تعویض می‌کنند.

تا اواسط بعدازظهر، گروه به اردوگاه بازمی‌گردد تا تصاویر را با استفاده از نرم‌افزارهای تخصصی تحلیل کند. چهرینگ لانزوم، یکی از اعضای گروه، می‌گوید: «من فقط تا کلاس پنجم درس خوانده‌ام. در ابتدا از کار با رایانه می‌ترسیدم اما به‌تدریج استفاده از صفحه‌کلید و ماوس را یاد گرفتیم.»

این زنان در سال ۲۰۲۳ به این برنامه پیوستند. در ابتدا، انگیزه اصلی آن‌ها حفاظت از محیط زیست نبود، بلکه کسب درآمد در زمستان‌های طولانی و کم‌جنب‌وجوش دره اسپیتی بود. آن‌ها روزانه بین ۵۰۰ تا ۷۰۰ روپیه (حدود ۵.۴۶ دلار) درآمد دارند. اما فراتر از جنبه مالی، این فعالیت به تغییر نگاه جامعه نسبت به این گونه جانوری ارزشمند کمک کرده است.

دولما زانگمو، یکی از ساکنان محلی، می‌گوید: «قبلاً فکر می‌کردیم پلنگ برفی دشمن ماست اما حالا معتقدیم حفاظت از آن اهمیت دارد.»

آینده حفاظت و نقش جامعه محلی

علاوه بر فعالیت‌های میدانی، زنان شنمو به روستاییان در بهره‌مندی از طرح‌های بیمه دولتی برای دام‌ها و ترویج استفاده از آغل‌های مقاوم در برابر شکارچیان کمک می‌کنند.

دره اسپیتی اخیراً در فهرست «محدوده زیست‌کره بیابان سرد» یونسکو قرار گرفته است که هدف آن حفاظت از اکوسیستم‌های آسیب‌پذیر در کنار حمایت از معیشت محلی است. دیپ‌شیکا شارما، مدیر برنامه «ارتفاعات بلند» در بنیاد حفاظت از طبیعت (NCF)، تأکید می‌کند که مشارکت جوامع محلی برای حفاظت پایدار از گونه‌هایی مانند پلنگ برفی حیاتی است. او می‌افزاید: «این زنان تنها کمک‌کننده نیستند بلکه به فعالان حفاظت و پایش حیات‌وحش تبدیل شده‌اند.»

زنان نیز می‌گوینند که این فعالیت آن‌ها را به خانه، روستا و کوه‌هایی که در آن بزرگ شده‌اند، نزدیک‌تر کرده است. لوبزانگ می‌گوید: «ما اینجا به دنیا آمدیم و همین را می‌شناسیم. گاهی احساس ترس می‌کنیم زیرا این پلنگ‌های برفی در نهایت شکارچی هستند اما به هر حال اینجا محل زندگی ماست.»