آیکون خبر

خبر کامل

چالش‌های روابط تجاری آمریکا و اتحادیه اروپا در دوران ترامپ: از کسری تجاری تا تضعیف دلار

روابط تجاری پرتنش آمریکا و اتحادیه اروپا در دوران ترامپ: چالش‌ها و آسیب‌پذیری‌ها

با وجود توقف تنش‌ها بر سر تعرفه‌ها، روابط تجاری میان ایالات متحده و اتحادیه اروپا در دوران ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ همچنان شاهد نوسانات و چالش‌های قابل توجهی است. این روابط ترانس‌آتلانتیک در حوزه‌های مختلفی از جمله کسری تجاری، انرژی، خدمات و کاهش ارزش دلار، آسیب‌پذیری‌های آشکاری را به نمایش می‌گذارد که نیازمند تحلیل دقیق است.

حجم و ماهیت تجارت ترانس‌آتلانتیک

اتحادیه اروپا و آمریکا مجموعاً بیش از ۴۰ درصد تولید اقتصادی جهان و یک سوم تجارت جهانی را به خود اختصاص داده‌اند. در سال ۲۰۲۴، حجم تبادل کالا بین دو طرف از ۹۷۵ میلیارد دلار (۸۶۷ میلیارد یورو) فراتر رفت. با احتساب بخش خدمات، این رقم در همان سال به ۱.۶۸ تریلیون دلار رسید.

دونالد ترامپ همواره بر این باور بوده است که اقتصاد آمریکا در بازارهای جهانی در موقعیت نامساعدی قرار دارد و هدف او کاهش کسری تجاری از طریق اعمال تعرفه‌هاست. ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا در مجموع بزرگترین شرکای تجاری آمریکا محسوب می‌شوند.

کسری تجاری آمریکا با اتحادیه اروپا

آمریکا در بخش کالایی، واردات بیشتری از اتحادیه اروپا دارد تا صادرات. این کسری تجاری از ۱۵۶ میلیارد یورو در سال ۲۰۲۳ به ۱۹۷ میلیارد یورو در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است. در مقیاس جهانی، کسری تجاری آمریکا حدود ۱.۱۷ تریلیون دلار بوده است. اتحادیه اروپا در بخش خودرو و دارو مازاد تجاری قابل توجهی دارد، در حالی که ایالات متحده تنها در نفت، گاز و زغال سنگ مازاد تجاری ثبت کرده است.

وضعیت در بخش خدمات

در مقابل، آمریکا در بخش خدمات مازاد تجاری چشمگیری دارد که عمدتاً ناشی از تسلط غول‌های فناوری مانند اپل، آمازون، مایکروسافت، متا و گوگل است. خدمات مالی و فناوری اطلاعات، به ویژه درآمدهای حاصل از صدور مجوز، نیز نقش مهمی ایفا می‌کنند. در سال ۲۰۲۴، مازاد تجاری خدمات آمریکا با اتحادیه اروپا به ۱۴۸ میلیارد یورو رسید. با ترکیب بخش کالاها و خدمات، کسری تجاری آمریکا به حدود ۵۰ میلیارد یورو می‌رسد که نشان می‌دهد روابط تجاری متعادل‌تر از ادعاهای ترامپ است.

آسیب‌پذیری‌های آمریکا و ابزار «بازوکای تجاری» اروپا

با افزایش اهمیت خدمات دیجیتال، اعمال تعرفه‌ها یا مالیات‌ها در این بخش می‌تواند آسیب‌پذیری بیشتری را برای آمریکا به همراه داشته باشد. اتحادیه اروپا نیز از طریق سازوکار «مقابله با جبر اقتصادی» که به آن «بازوکای تجاری» نیز گفته می‌شود، می‌تواند در برابر فشارهای اقتصادی کشورهای ثالث از اعضای خود محافظت کند. این ابزار که در اواخر سال ۲۰۲۳ به تصویب رسید، کشورهای ثالث، به ویژه ایالات متحده و چین، را از اعمال اقدامات قهری علیه اتحادیه بازمی‌دارد.

این ابزار که در اواخر سال ۲۰۲۳ توسط اتحادیه اروپا به تصویب رسید، به اروپا اجازه می دهد از کشورهای عضو در برابر اجبار اقتصادی از سوی کشورهای ثالث محافظت کند. این سازوکار کشورهای ثالث، به‌ویژه ایالات متحده و چین، را از اعمال اقدامات قهری علیه اتحادیه و کشورهای عضو آن بازمی‌دارد.

نخستین آزمون واقعی این سازوکار ممکن است در واکنش اتحادیه اروپا به اقدامات دولت جدید ترامپ شکل بگیرد، به ویژه در صورت اعمال تعرفه‌ها و سایر اقدامات قهری.

نیاز متقابل و وابستگی‌های اقتصادی

بازار انرژی اروپا برای آمریکا

آمریکا به ویژه در بخش انرژی، به بازار اتحادیه اروپا نیاز مبرمی دارد و در این بخش مازاد قابل توجهی را تجربه می‌کند. گاز طبیعی مایع (LNG) نمونه بارز این وابستگی است. پس از جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲، اروپا واردات LNG از آمریکا را به شدت افزایش داد و خرید این محصول در سال ۲۰۲۵ به ۸۱ میلیارد متر مکعب رسید. در نتیجه، بیش از نیمی از صادرات گاز طبیعی آمریکا اکنون به اتحادیه اروپا سرازیر می‌شود. هرگونه اختلال در این صادرات، نه تنها به اروپا، بلکه به تولیدکنندگان LNG و شرکت‌های گازی آمریکا نیز آسیب جدی وارد می‌کند.

آسیب‌پذیری در بخش کشاورزی

دانه‌های سویا نمونه دیگری از ریسک اختلال در روابط تجاری را نشان می‌دهد. آمریکا پس از برزیل، دومین تولیدکننده بزرگ سویا در جهان است و چین و اتحادیه اروپا از بزرگترین خریداران این محصول به شمار می‌روند. تعرفه‌های تلافی‌جویانه اتحادیه اروپا که مجموعاً به ۹۳ میلیارد یورو می‌رسد و شامل عوارض بر دانه‌های سویا نیز می‌شود، می‌تواند به کشاورزان آمریکایی و صادرات سویای این کشور لطمه بزند، در حالی که اروپا قادر است این زیان‌ها را با واردات بیشتر سویا از برزیل جبران کند.

نیاز آمریکا به اروپا برای جبران بدهی

ایالات متحده با ۳۸.۴ تریلیون دلار بدهی فدرال در ۷ ژانویه، بزرگترین بدهی عمومی در جهان را دارد. از این میزان، ۶.۷۹ تریلیون دلار یا ۱۷.۷ درصد آن در اختیار طلبکاران خارجی است. طلبکاران اروپایی تقریباً نیمی از کل بدهی خارجی آمریکا را تشکیل می‌دهند که نشان‌دهنده نیاز آمریکا به اروپا در این زمینه است.

تعرفه‌های ترامپ و تضعیف دلار

تعرفه‌ها می‌توانند ریسک تورم در آمریکا را افزایش دهند. همزمان، اختلافات بر سر سیاست تجاری، کسری بودجه و نرخ بهره، به عدم قطعیت سیاسی و اقتصادی در جهان دامن می‌زند. کارشناسان انتظار دارند که کاهش ارزش دلار در برابر یورو، که سال گذشته مشاهده شد، در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه یابد. فدرال رزرو نیز پس از کاهش نرخ بهره معیار خود از ۴.۲۵ درصد به ۳.۷۵ درصد در سال ۲۰۲۵، انتظار می‌رود کاهش‌های بیشتری اعمال کند.

دلار ضعیف‌تر یک شمشیر دولبه است. برای ایالات متحده، صادرات را ارزان‌تر و رقابتی‌تر می‌کند. اما همچنین هزینه‌های واردات را افزایش می‌دهد و باعث تورم می‌شود.

برای اتحادیه اروپا، واردات انرژی با قیمت پایین‌تر از ایالات متحده به مهار تورم و کاهش هزینه‌های انرژی شرکت‌ها کمک می‌کند. اما در عین حال، دلار ضعیف‌تر، صادرات اتحادیه اروپا به ایالات متحده را گران‌تر کرده و رقابت‌پذیری شرکت‌های اروپایی را تضعیف می‌کند.

عوامل و پیامدهای افت دلار

دلار پس از بیش از یک دهه قدرت، وارد مسیر نزولی شده است. شاخص دلار در سال گذشته میلادی نزدیک به ۱۰ درصد افت کرد که بدترین عملکرد آن از سال ۲۰۱۷ بود. بخش عمده این کاهش پس از اعلام تعرفه‌های «روز آزادی» ترامپ و در ژانویه ۲۰۲۶، همزمان با تنش بر سر گرینلند، رخ داد.

تحلیلگران معتقدند بخشی از افت دلار بازتاب نگرانی بازارها از سیاست‌های دولت دونالد ترامپ است. رابین بروکس، پژوهشگر ارشد موسسه بروکینگز، به «ماهیت نامنظم سیاست‌گذاری در این دولت» و «تشدید تنش و سپس عقب‌نشینی» اشاره می‌کند و می‌گوید کاهش ارزش دلار «در اصل بازتاب این پیام بازار است که این نوع رفت‌و‌برگشت‌های پرآشوب، بیش از هر کس دیگری به خود آمریکا ضربه می‌زند.»

آیا ترامپ خواهان دلار ضعیف‌تر است؟

ترامپ و مقامات دولت او پیش از این نیز از ایده دلار ضعیف‌تر استقبال کرده‌اند، زیرا معتقدند که این امر می‌تواند صادرات آمریکا را رقابتی‌تر کند. ترامپ در ماه ژوئیه گفته بود: «شاید خوب به نظر نرسد، اما با دلار ضعیف خیلی بیشتر پول درمی‌آورید… تا با دلار قوی.»

اگرچه افت پایدار ارزش دلار می‌تواند به شرکت‌های آمریکایی کمک کند، اما بروکس هشدار می‌دهد که اگر این اتفاق به دلایل «نادرست» (مانند قضاوت بازار درباره سیاست‌های بد) رخ دهد، دستاورد آن محدود خواهد بود و «احتمالاً نشانه‌ای بسیار مهم است».

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗