سفر زودهنگام نتانیاهو به آمریکا: تلاش برای تغییر مسیر مذاکرات ایران و هشدار درباره جنگ

دلایل اصلی سفر شتاب‌زده نتانیاهو

صابر گل عنبری، تحلیلگر خاورمیانه و جهان عرب، در تحلیل خود به دو دلیل اصلی برای این سفر زودهنگام اشاره کرده است:

• نگرانی از محدود شدن دستور کار مذاکرات: نتانیاهو نگران است که مذاکرات آتی میان ایران و آمریکا تنها به پرونده هسته‌ای محدود شود. ترامپ نیز پیش‌تر به این موضوع اشاره کرده بود. تل‌آویو این روند را مغایر با تفاهم‌های قبلی با ترامپ می‌داند و تلاش دارد مسیر مذاکرات را تغییر دهد.
• تغییر رویکرد از گزینه نظامی به دیپلماسی: اسرائیل و نتانیاهو که پیش‌تر انتظار جنگ علیه ایران را داشتند، اکنون با نشانه‌هایی از تغییر فضا به سمت دیپلماسی مواجه شده‌اند. نخست‌وزیر اسرائیل ممکن است بر این باور باشد که ترامپ از پیامدهای یک جنگ گسترده در حال فاصله‌گیری از گزینه نظامی است.

شروط اسرائیل برای مذاکره با ایران

در حالی که بیانیه دفتر نتانیاهو بر محدودسازی برنامه موشکی بالستیک ایران و توقف حمایت از محور ایران در منطقه تأکید دارد، روزنامه یدیعوت آحرونوت به نقل از یک مقام آگاه، شروط گسترده‌تری را مطرح کرده است:

• لغو کامل برنامه هسته‌ای ایران
• توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم
• انتقال ذخایر اورانیوم به خارج از کشور
• دسترسی آزاد و بدون محدودیت بازرسان به هر مکان «مشکوک» در ایران
• کاهش برد موشک‌ها به ۳۰۰ کیلومتر

تفاوت دیدگاه واشنگتن و تل‌آویو

به نظر می‌رسد اولویت‌های آمریکا و اسرائیل در قبال ایران متفاوت است. ترامپ ممکن است برای کاهش تنش و دستیابی به توافقی متفاوت از برجام، ترجیح دهد ابتدا بر پرونده هسته‌ای متمرکز شود. این رویکرد اما با خواست اسرائیل همخوانی ندارد. تل‌آویو بر اساس قاعده «یا همه یا هیچ» عمل می‌کند و برنامه موشکی ایران را تهدیدی جدی‌تر از برنامه هسته‌ای می‌داند.

اهداف پنهان سفر نتانیاهو

سفر نتانیاهو دو هدف عمده را دنبال می‌کند:

1. پافشاری بر آغاز جنگ و تلاش برای کاهش نگرانی‌های ترامپ درباره تبعات آن.
2. جلوگیری از محدود شدن دستور کار مذاکرات به پرونده هسته‌ای و تحمیل خطوط قرمز اسرائیل در این پرونده و سایر موضوعات.

در این مسیر، بعید نیست نتانیاهو و «موساد» از روش‌های خاص خود از جمله «اسناد» برای اثرگذاری بر ترامپ استفاده کنند. اولویت اصلی تل‌آویو آغاز یک جنگ گسترده علیه ایران توسط آمریکاست، اما احتمال دارد برای قانع کردن ترامپ، پیشنهاد وقوع جنگ به نام اسرائیل را مطرح کند تا ناوها و پایگاه‌های آمریکا مستقیماً هدف قرار نگیرند و پیامدهای جنگ کنترل شود.

پرهیز از شورای صلح غزه و نگرانی‌های منطقه‌ای

انگیزه دیگر سفر نتانیاهو می‌تواند پرهیز از مشارکت در نشست شورای صلح غزه باشد. حضور او در آمریکا تا زمان برگزاری این نشست، عامل عدم شرکت او خواهد بود. همچنین، نگرانی از تأثیرگذاری بیشتر برخی رهبران منطقه بر ترامپ درباره نحوه تعامل با ایران، در تصمیم نتانیاهو دخیل بوده است.

در مجموع، نتانیاهو تأثیر خاص خود را بر ترامپ خواهد گذاشت و حتی اگر مسئله هسته‌ای صرفاً دستور کار مذاکرات بماند، بعید است که ترامپ از خطوط قرمز خود و اسرائیل در این باره کوتاه بیاید. در کنار آن، هنوز احتمال جنگ بیشتر از موفقیت دیپلماسی است.