چالش‌ها و ظرفیت‌های کشاورزی زنجان: درخواست‌های چهارگانه استاندار از وزیر جهاد کشاورزی

ظرفیت‌های کشاورزی استان زنجان

استان زنجان با جمعیتی حدود ۱.۲ میلیون نفر، دارای ۴۹۳ هزار هکتار اراضی زراعی است که سالانه بیش از ۳ میلیون و ۱۲۱ هزار تن انواع محصولات زراعی، باغی، گلخانه‌ای، دامی و آبزیان در آن تولید می‌شود. این میزان تولید، حدود ۸ درصد از کل تولیدات کشاورزی کشور را شامل می‌شود.

• محصولات زراعی: حدود ۲ میلیون و ۲۳۳ هزار تن
• محصولات باغی و گلخانه‌ای: ۵۹۸ هزار تن
• تولیدات دامی و آبزیان: حدود ۲۹۰ هزار تن

استان زنجان در برخی محصولات دارای مزیت‌های ملی است:

• رتبه نخست: تولید زیتون کشور
• رتبه دوم: لوبیا
• رتبه سوم: عدس
• رتبه چهارم: توت‌فرنگی گلخانه‌ای
• رتبه پنجم: زردآلو

تولید سالانه ۱۶۶ هزار تن شیر نیز از پایه‌های اصلی معیشت بهره‌برداران استان محسوب می‌شود.

چالش‌ها و مشکلات بخش کشاورزی

صادقی به چالش‌های ساختاری و عملیاتی پیش‌روی کشاورزی استان اشاره کرد:

چالش‌های ساختاری و خدماتی

بیش از ۱۱۹ هزار بهره‌بردار کشاورزی در استان فعال هستند که توسط ۲۷ مرکز جهاد کشاورزی پوشش داده می‌شوند. این به معنای خدمت‌رسانی هر مرکز به بیش از ۴۴۰۰ بهره‌بردار است که نیازمند بازنگری جدی در ساختار و تجهیزات میدانی است.

مهم‌ترین چالش‌های پیش‌رو

• استمرار خشکسالی و افت کیفیت منابع آبی
• نوسان شدید قیمت نهاده‌ها و افزایش هزینه‌های تولید
• ضعف سازوکارهای بیمه و جبران خسارت (به‌ویژه سرمازدگی)
• کمبود سوخت ماشین‌آلات کشاورزی
• مشکلات تأمین آب استخرهای پرورش ماهی
• کمبود صنایع تبدیلی و تکمیلی
• خام‌فروشی محصولات و ناپایداری بازار
• نبود سازوکار مؤثر برای تعیین قیمت منصفانه
• مشکلات سامانه‌های توزیع نهاده و کیفیت پایین برخی از آن‌ها
• تأخیر در تحویل نهاده‌ها
• کمبود تسهیلات کم‌بهره و سرمایه در گردش برای واحدهای دام و طیور

ظرفیت‌های منابع طبیعی

استان زنجان دارای بیش از یک میلیون و ۷ هزار هکتار مرتع، حدود ۷۳ هزار هکتار جنگل طبیعی و ۲۰ هزار هکتار جنگل دست‌کاشت است. ظرفیت تولید علوفه استان سالانه ۱۸۳ هزار تن بوده و امکان اجرای طرح‌های آبخیزداری و آبخوانداری در حدود ۲۰۰ هزار هکتار و توسعه جنگل‌های دست‌کاشت تا ۴۰ هزار هکتار وجود دارد.

اولویت‌ها و درخواست‌های ملی

استاندار زنجان با تأکید بر ضرورت تغییر الگوی کشت و توسعه صنایع تبدیلی، چهار محور اصلی را برای حمایت ویژه دولت مطرح کرد:

۱. بسته ملی آب، خشکسالی و انرژی کشاورزی

تقاضا می‌شود با تخصیص اعتبار و اعطای اختیار اجرایی، پروژه‌های اولویت‌دار انتقال آب، پوشش انهار، لوله‌گذاری، تکمیل سامانه‌های نوین آبیاری و تسهیل صدور مجوز استخرهای ذخیره آب حمایت شود. همچنین برای کاهش خسارات ناشی از قطعی برق و تأمین آب طرح‌های توسعه گلخانه‌ای با رویکرد بهره‌وری، سازوکار مؤثری طراحی شود.

۲. ایجاد خط اعتباری تسهیلات و نوسازی

درخواست می‌شود تسهیلات کم‌بهره برای مکانیزاسیون، نوسازی زیرساخت‌ها، تأمین سرمایه در گردش واحدهای دام، طیور، صنایع تبدیلی و طرح‌های احیا و اصلاح بازار، به‌صورت هدفمند و به‌موقع در اختیار استان قرار گیرد.

۳. بسته توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی و زنجیره ارزش

تصویب بسته حمایتی ویژه استان برای توسعه صنایع تبدیلی، سردخانه‌ها، بسته‌بندی و فناوری‌های نوین ضروری است. همچنین تأمین زمین، انعطاف در جانمایی صنایع کشاورزی، فعال‌سازی نواحی صنعتی مصوب و پیش‌بینی اعتبار برای تصفیه‌خانه‌های صنعتی باید مورد توجه قرار گیرد.

۴. اصلاح حکمرانی تولید، نهاده‌ها، بیمه، فرآیندها و منابع انسانی

تقویت شفافیت و کارآمدی سامانه بازارگاه، بهبود فرآیند تخصیص نهاده‌ها، کنترل کیفیت نهاده‌ها، توانمندسازی بیمه محصولات کشاورزی برای جبران واقعی خسارات و پرداخت به‌موقع، ساده‌سازی فرآیندها و تأمین نیروی انسانی متناسب با اقتصاد کشاورزی استان از مطالبات جدی است.

صادقی همچنین بر لزوم حمایت هدفمند برای مقابله با آفات کلیدی مانند مگس زیتون، لکه طاووسی و ملخ تأکید کرد و آمادگی استان را برای ارائه فهرست پروژه‌های اولویت‌دار و پایش مستمر با وزارتخانه اعلام نمود. وی ابراز امیدواری کرد که این چهار محور با نگاه ویژه دولت، به‌عنوان مصوبات جلسه مورد حمایت قرار گیرند تا پایداری تولید و مزیت‌های ملی زنجان، به‌ویژه در حوزه زیتون و دامداری، تقویت شود.