مستند «ققنوس»؛ روایت ۵۰ سال مقاومت و شکوه پتروشیمی بندر امام

تولد یک غول صنعتی: از ایده تا واقعیت

سعید نجاتی، کارگردان «ققنوس»، درباره ایده و ساخت این مستند توضیح داد: «پیشنهاد ساخت این مستند برای اولین بار از فارابی به من شد. با توجه به ۵۰ ساله شدن پتروشیمی بندر امام، قصد داشتیم کاری برای آن تولید کنیم. من علاقه‌ای به ساخت مستندهای سفارشی یا کارهای تکراری نداشتم، بنابراین به دنبال سوژه‌ای با بار دراماتیک قابل توجه بودیم تا در خلال آن به تاریخچه پتروشیمی نیز بپردازیم.»

او افزود: «کار پژوهشی خود را با همکاری خانم غلامحسینی به عنوان سرپرست نویسندگان و همکارانشان، خانم‌ها ابراهیمی، ملان و فاضلی آغاز کردیم تا به ریشه‌های این مرکز مهم دست یابیم.»

پتروشیمی بندر امام: شهری به وسعت تاریخ

نجاتی با اشاره به وسعت و اهمیت پتروشیمی بندر امام گفت: «وقتی از این مرکز مهم صحبت می‌کنیم، منظورمان یک سایت کوچک نیست، بلکه پتروشیمی بندر امام، فضایی به وسعت یک شهر است و از مساحت زیادی برخوردار است. در همان روزهای نخست پژوهش، با داستان‌های دراماتیک زیادی در ساخت و بهره‌برداری آن روبه‌رو شدم که همین موضوع تبدیل به سوژه اصلی فیلم مستند ققنوس شد.»

او به تاریخچه پرفراز و نشیب این پروژه اشاره کرد: «نخستین بار در سال ۱۳۵۳، ژاپنی‌ها برای ساخت این مرکز اقدام می‌کنند. با وقوع انقلاب اسلامی آنها از ایران می‌روند و سپس بعد از چند ماه دوباره برمی‌گردند. اما در سال ۱۳۵۹ با آغاز جنگ تحمیلی، ژاپنی‌ها برای همیشه از ایران می‌روند.»

ققنوس از خاکستر جنگ: رشادت مهندسان ایرانی

نقطه اوج داستان مستند «ققنوس» به دوران جنگ هشت ساله بازمی‌گردد. نجاتی در این باره گفت: «تعدادی از جوانان ایرانی در منطقه می‌مانند و زیر آتش سنگین دشمن بعثی، ادواتی که از خارج از کشور آمده بود را گریس‌کاری می‌کنند تا مبادا فرسوده یا از بین بروند. حتی تعدادی از همین افراد نیز به شهادت می‌رسند، اما باز هم در آنجا می‌مانند و از ادوات مراقبت می‌کنند.»

«وقتی این داستان را شنیدم و دغدغه آنها برای دفاع از این سرمایه ملی برایم روشن شد، احساس غرور کردم و بخش مهم فیلم را به همین رویداد اختصاص دادم.»

او ادامه داد: «در اواسط جنگ، درست زمانی که ژاپنی‌ها به کنایه می‌گفتند این مرکز را باید تبدیل به موزه کنید، جمعی از مهندسین ایرانی شروع به بازسازی تجهیزات پتروشیمی می‌کنند و این مرکز دوباره سرپا می‌شود.»

افتتاح با غرور ملی و روایت یک شاهد عینی

این فیلمساز مستند خاطرنشان کرد که بسیاری از مقامات کشوری و لشکری از جمله آقای خامنه‌ای و هاشمی رفسنجانی برای بازدید از پتروشیمی بندر امام رفته‌اند. او به نقل از هاشمی رفسنجانی در روز افتتاح این مرکز گفت: «اگر به جز مهندسین ایرانی افراد دیگری اینجا را ساخته بودند، پایم را نمی‌گذاشتم.»

نجاتی درباره فرم ساختاری این مستند توضیح داد: «برایم مهم بود که این فیلم، مستند صرف نباشد و داستان داشته باشد. به همین دلیل در لابه لای پژوهش‌هایمان به یکی از ادوات رسیدیم که نخستین تجهیزات ورودی به این مرکز بود و از آنجا که از همه بزرگتر و قدبلندتر بود، همان را به عنوان راوی انتخاب کردیم و کل اتفاقات و تاریخچه پتروشیمی را از زبان او می‌شنویم.»

تولید فشرده و زمان پخش

کارگردان مستند «ققنوس» با اشاره به روند تولید این اثر گفت: «برای تولید ۴۰ روز بیشتر وقت نداشتیم و به همین دلیل بعد از پژوهش، ۵ گروه فیلمبرداری به آنجا بردم و به سرپرستی آقای عماد سلمانیان خیلی زود فیلم را ساختیم.»

مستند «ققنوس» امشب سه شنبه ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ ساعت ۱۹:۳۰ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و بازپخش‌های آن بامداد چهارشنبه ساعت ۰۰:۳۰ و ۹:۳۰ صبح خواهد بود.