ادعای پزشکیان درباره مصرف برق ایران: واقعیت یا زمینه‌سازی برای شوک قیمتی؟

واقعیت آماری مصرف برق در ایران و اروپا

بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که ادعاهای مکرر رئیس‌جمهور درباره مصرف بالای برق در ایران با واقعیت‌های موجود همخوانی ندارد. ایران در سطح متوسط میانگین جهانی برق مصرف می‌کند و جزو کشورهای پرمصرف جهان به شمار نمی‌آید. داده‌های منتشر شده توسط اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده (EIA) تا سال ۲۰۲۳، مؤید این نکته است که مصرف برق ایران نسبت به اروپا چند برابر نیست.

بر اساس آمارهای سال 2022، ایرانیان حدود 3.2 تا 3.5 تن معادل نفت به ازای هر نفر انرژی برق مصرف کرده‌اند که این رقم نزدیک به متوسط مصرف کشورهای خاورمیانه و کمتر از میزان مصرف بسیاری از کشورهای اروپایی است.

مقایسه با آمار بانک جهانی و فکت‌نامه

گزارش بانک جهانی در سال 2022 نیز مصرف برق ایرانیان را 3266 کیلوگرم معادل نفت به ازای هر نفر محاسبه کرده است. در مقایسه، این رقم برای فرانسه 3138 کیلوگرم، برای آلمان 2947 کیلوگرم و برای کشوری مانند فنلاند حدود 5867 کیلوگرم بوده است.

«فکت‌نامه» نیز در گزارشی اعلام کرده که مصرف کل برق اروپا هفت برابر ایران است. اروپا سالانه حدود 2483 تراوات‌ساعت برق مصرف می‌کند، در حالی که این رقم برای ایران حدود 316 تراوات‌ساعت است. در مصرف سرانه برق نیز، اظهارات رئیس‌جمهور با آمارها تطابق ندارد؛ مصرف سرانه برق هر اروپایی حدود 5544 کیلووات‌ساعت و مصرف سرانه برق ایران حدود 3529 کیلووات‌ساعت برآورد شده است.

• مصرف سرانه برق ایران از برخی کشورهای فقیرتر اروپایی مانند رومانی، اوکراین یا آلبانی بیشتر است.
• در مقایسه با کشورهای ثروتمندتر اروپای غربی و شمالی، مصرف سرانه ایران به‌مراتب کمتر است.

مصرف برق در کشورهای با سرانه بالا

برای روشن‌تر شدن تفاوت‌ها، می‌توان به نمونه‌هایی از کشورهای با بالاترین سرانه مصرف برق در جهان اشاره کرد:

میانگین سرانه مصرف برق در اتحادیه اروپا نیز حدود یک‌ونیم برابر ایران است. این آمارها نشان می‌دهند که ادعای پزشکیان مبنی بر سه برابر بودن مصرف برق ایران نسبت به اروپا، دقیق نیست.

تفسیر اظهارات رئیس‌جمهور

با توجه به عدم تطابق این اظهارات با آمارهای رسمی، به نظر می‌رسد طرح مکرر چنین ادعاهایی از سوی پزشکیان می‌تواند در راستای زمینه‌سازی برای شوک قیمتی در بخش انرژی تفسیر شود. شوکی که در صورت وقوع، احتمال دارد پس از شوک‌های ارزی اخیر، موج جدیدی از جهش‌های تورمی را به اقتصاد کشور تحمیل کند.