آیا مأموریت‌های وایکینگ ناسا حیات در مریخ را ۵۰ سال پیش کشف کردند؟

معمای ۵۰ ساله مأموریت‌های وایکینگ و تردیدها

در سال ۱۹۷۶، مأموریت‌های وایکینگ ۱ و ۲ ناسا با موفقیت بر سطح مریخ فرود آمدند و سه آزمایش اصلی برای تشخیص حیات انجام دادند که نتایج هر سه مثبت بود. با این حال، ابزار طیف‌سنج جرمی کروماتوگراف گازی (GC-MS) که وظیفه شناسایی مولکول‌های آلی را بر عهده داشت، نتوانست این ترکیبات حیاتی را بیابد. این عدم شناسایی، جرالد سافن، دانشمند پروژه وایکینگ، را به این نتیجه رساند که «نه جسم، نه حیات» در مریخ وجود دارد و در نتیجه، وجود حیات در مریخ توسط ناسا رد شد.

تیم وایکینگ در آن زمان، گازهای شناسایی شده توسط GC-MS (دی‌اکسید کربن، متیل کلرید و متیلن کلرید) را به باقی‌مانده‌های جو مریخ و آلودگی‌های زمینی نسبت دادند. اما دکتر استیو بنر از بنیاد تکامل مولکولی کاربردی و همکارانش، اکنون با این تفسیر مخالفند.

بنر تأکید می‌کند که متیل کلرید یک حلال تمیزکننده نیست و نمی‌تواند منبع آلودگی باشد. همچنین، برای توجیه نتایج مثبت سایر آزمایش‌ها، تیم وایکینگ فرضیه وجود یک «اکسیدکننده قوی ناشناخته» را مطرح کردند که می‌توانست مولکول‌های آلی را از بین ببرد.

قابل ذکر است که گیل لوین، محقق اصلی آزمایش «آزاد‌سازی برچسب‌گذاری‌شده» (Label Release)، هرگز نپذیرفت که آزمایش او حیات را کشف نکرده است.

پرکلرات: گمشده‌ای که معمای حیات را حل می‌کند

کلید حل این معمای ۵۰ ساله، در سال ۲۰۰۸ و با کشف ماده پرکلرات توسط کاوشگر فونیکس ناسا در سطح مریخ پیدا شد. پرکلرات یک اکسیدکننده قوی است که قادر است مواد آلی حاصل از شهاب‌سنگ‌ها را در طول هزاران سال از بین ببرد.

در سال ۲۰۱۰، رافائل ناوارو-گونزالس کشف مهمی انجام داد: ترکیبات آلی در حضور پرکلرات و حرارت، دقیقاً همان گازهایی (متیل کلرید و دی‌اکسید کربن) را تولید می‌کنند که GC-MS وایکینگ شناسایی کرده بود. این یافته نشان می‌دهد که GC-MS در واقع مولکول‌های آلی را کشف کرده بود، اما نه به صورت مستقیم، بلکه از طریق محصولات تجزیه‌شده آن‌ها.

• این کشف به شدت استدلال می‌کند که سه آزمایش اصلی تشخیص حیات در مأموریت‌های وایکینگ (آزاد‌سازی برچسب‌گذاری‌شده، آزاد‌سازی پیرولیتیک و تبادل گازی) واقعاً حیات را کشف کرده بودند.
• تفسیر جدید، نیاز به فرضیه آن «اکسیدکننده قوی و ناشناخته» را از بین می‌برد و نتایج اولیه را معنادار می‌سازد.

مدل BARSOOM و درخواست بازنگری علمی

بنر و همکارانش برای توصیف میکروب‌های احتمالی مریخ، «مدل BARSOOM» را توسعه داده‌اند. این مدل به باکتری‌های خودپرورشی اشاره دارد که با استفاده از اکسیژن ذخیره‌شده روی مریخ تنفس می‌کنند. این باکتری‌ها می‌توانند با فتوسنتز غذای خود را تولید کرده و در شب به حالت خواب بروند و اکسیژن تولید شده را برای بیداری مجدد ذخیره کنند. این مکانیسم می‌تواند انتشار اکسیژن مشاهده‌شده در آزمایش تبادل گازی وایکینگ را توضیح دهد.

بنر معتقد است که تفسیر نادرست اولیه از نتایج GC-MS، تحقیقات اخترزیست‌شناسی در مریخ را ۵۰ سال به عقب انداخته است. او خواستار آغاز یک بحث و گفت‌وگوی علمی جدی در سالگرد ۵۰ سالگی فرود وایکینگ‌ها است تا این اشتباه تاریخی جبران شود. نتایج تحقیقات تیم بنر که شامل دیرک شولز-ماکوش، یان اسپاسک و کلی آبراهام نیز می‌شود، ماه گذشته در ژورنال اخترزیست‌شناسی منتشر شد.